پایان نامه برنامه آموزش مهارتهای زندگی و نظریه های مرتبط با موضوع

دانلود پایان نامه

مهارتهای زندگی یعنی توانایی لازم برای رفتار سازگارانه که به فرد توان رویارویی موثر با چالشهای زندگی روزانه را می دهد و دارای مولفه هایی از قبیل : توانایی حل مساله، توانایی تصمیم گیری، توانایی ارتباط موثر، شهروند جهانی بودن و شهروند مسئول بودن است (یار احمدی، 1386).
مهارتهای زندگی، مهارتهایی هستند که برای افزایش توانایی روانی – اجتماعی افراد آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که به طور موثر با مقتضیات و کشمکشهای زندگی روبرو شود . هدف از اموزش مهارتهای زندگی، افزایش توانایی های روانی اجتماعی و در نهایت پیشگیری از ایجاد رفتارهای آسیب زننده به بهداشت و سلامت، و ارتقای سطح سلامت روان افراد است ( سازمان جهانی بهداشت، 1998، ص 16 ) .

فصل دوم
مروری بر ادبیات موضوع و پیشینه پژوهش
مقدمه
در فصل دوم در نظر داشته تا با بررسی ادبیات یا سوابق موضوع به صورت بنیادی به اصل موضوع بپردازیم و در ادامه نظریه های مرتبط با موضوع را تحلیل وارزیابی نماییم.
2-1. بررسی نظریه‌های پیرامون موضوع تحقیق
امروزه علیرغم ایجاد تغییرات فرهنگی و تغییردر شیوه های زندگی ، بسیاری از انسانها در برخورد با مسائل مختلف زندگی ، فاقد توانایی های لازم و اساسی و اصطلاحا” مهارتهای لازم برای آن هستند و به همین سبب در مواجهه با مسائل و مشکلات زندگی روزمره و مقتضات آن آسیب پذیر ظاهر می شوند و چه بسا در برخی وارد در تخریب خویش تسلیم می شوند . در دنیای کنونی هزاره سوم که تکنولوژی به سرعت در حال پیشرفت است و هر لحظه بر اطلاعات انسانها افزوده می شود و ادعا می شود تا 10 سال دیگر حتی هر 70 روزنیز دانش بشر دگرگون می شود بنظر می رسد این دانش افزایی در پاره ای از موارد باعث تنیدگی هایی در زندگی بشر می شود و باید راههای مقابله با آنرا آموخت. در واقع باید تمام افراد جامعه را در برابر مشکلات و مسائل زندگی واکسینه کرد . این کار با آموزش مهارتهای زندگی عملی می گردد و در نتیجه آنها می آموزند که در دنیای پیشرفته و پیچیده کنونی ، چگونه زندگی نمایند که از آسیب پذیری کمتری برخوردار شوند . مهارتهای زندگی به انسانها می آموزند که چگونه شکنندگی را از خودشان دور ساخته و به مسائل زندگی بعنوان معماهای قابل حل نگاه کنند .
به طور کلی مهارتهای زندگی ، مهارتهایی هستند که برای افزایش توانایی های روانی و اجتماعی افراد آموزش داده می شوند و فرد را قادرمی سازند تا به صورت موثر و کارآمد با مشکلات و مسائل زندگی روبرو شود و در تعامل با محیط پیرامون کارکرد مطلوبی داشته باشد .
این نوع مهارتها در واقع مهارتهای شخصی، خانوادگی و اجتماعی هستند که شایسته است همه آحاد یک جامعه آنها را یاد بگیرند تا بتوانند در خصوص زندگی فردی و در تعامل با انسانهای دیگر به صورت شایسته و مطمئن عمل نمایند . عدم آشنایی و مجهز نبودن فرد به مهارتهای زندگی ، یکی از مهمترین مسائلی است که باعث می شود تا یک فرد نتواند آنچنان که لازم است با محیط پیرامون خود تعامل مناسبی داشته باشد و در عین حال در حل مشکلات فردی و درونی خود به خوبی عمل ننماید و به عبارتی دیگر نتواند طوری رفتار نماید که هم مورد پذیرش و محبوبیت دیگران واقع شود و هم اثر گذاری قابل قبولی داشته باشد . بعنوان مثال در هفت سال دوم زندگی یک انسان ، یک سلسله تغییرات قابل توجهی در جسم و روان او پدیدار می شود و در عین حال وارد یک محیط اجتماعی گسترده بنام مدرسه می شود. در این شرایط خاص و متفاوت از گذشته ، نگرش نوجوان به خود و محیط اطراف دگرگون می شود و با ورود به مدرسه ، گستره زندگی و تعامل او با افراد زیاد تر می شود و به همین ترتیب در تمام مراحل رشد ی و در طول زندگی یک انسان در موقعیتها و شرایط مختلفی قرار می گیرد و یا تغییرات قابل توجهی در جسم و روان و اندیشه او بوجود می آید . لذا نیاز نیست فرد با آموزش مهارتهای خاصی چه از ابعاد شخصی و چه از ابعاد اجتماعی ، ضمن اینکه در محیط کاری ، خانوادگی و یا اجتماعی توانایی حل مشکلات و تاثیرو تاثرسالم داشته باشد . به این احساس رضایت بخش نیز برسد که در کنار اثر گذاری مثبت خود به دیگران می تواند از جانب دیگران پذیرش بهتری نیز داشته باشد .
کاملا روشن است بسیاری از مشکلات امروزی جامعه از عدم آشنایی افراد از چگونگی زندگی کردن موثر ، سرچشمه می گیرد . گروهی از افراد در حل مسائل فردی خود ناتوان هستند ، گروهی در تعامل صحیح با اعضای خانواده مشکل دارند ،افرادی هستند که در محیط اجتماعی پیرامون خود در تعامل با افراد ناتوان هستند و در ایفای نقش های محول و محقق خود ضعیف عمل می کنند و کسانی نیز یافت می شوند که در اکثر زمینه ها با بحران روبرو می شوند . لذا بایستی به این گونه افراد کمک کرد تا با کسب مهارتهای اساسی زندگی به شکلی موثر در جامعه حضور پیدا کنند . افرادی که بخواهند چه در بخش خصوصی ، چه در بخش اجتماعی ، چه در بخش کاری و چه در محیط خانوادگی اثر گذاری و پذیرش بهتری داشته باشند شایسته است در چهار بخش اساسی مهارتهای شخصی ، مهارتهای خانوادگی ، مهارتهای اجتماعی ، مهارتهای روابط شغلی ، مهارتهایی را داشته باشند . ( اکبر احمدی، 1385 ) .
آموختن مهارتهای زندگی بر احساس فرد از خود و دیگران اثر می گذارد . مهارتهای زندگی بر ادراک فرد از کفایت خود ، اعتماد به نفس و عزت نفس آنان اثر دارد و بنابراین تاثیر زیادی در سلامت روان دارد . همراه با سطح بهداشت روان و انگیزه های فرد در مراقبت از خود و دیگران ، پیشگیری از بیماریهای روانی ، پیشگیری از مشکلات بهداشتی و مشکلات رفتاری افزایش می یابد ( سلطانی، 1386 ) .
متخصصان علوم رفتاری معتقدند یکی از موثرترین بر نامه هایی که به افراد کمک می کند تا زندگی بهتر و سالمتری داشته باشند ، برنامه آموزش مهارتهای زندگی است . هدف از این برنامه کمک به افراد جهت شناخت هر چه بهتر خود ، برقراری روابط بین فردی مناسب و موثر ، کنترل هیجانات ، مدیریت داشتن بر شرایط تنش زا و حل کردن هر چه بهتر مسائل و مشکلات افراد است . در سایه تامین چنین هدفی، توانایی های روانی، اجتماعی افراد افزایش پیدا می کند و با ارتقاء توانایی های روانی– اجتماعی افراد یک جامعه می توان سطح بهداشت روان را در ان جامعه بالا برد و از بروز آسیب های اجتماعی پیشگیری کرد . برای ایجاد و افزایش توانایی های روانی ، اجتماعی و ارتقاء سطح سلامت ، آموزش هر یک از این حوزه ها ضروری است . تحقیقات نشان داده است اگر ما دانش و اطلاعات لازم را در اختیار افراد قرار دهیم و موقعیت هایی را بوجود آوریم ، که طی آن افراد بتوانند آموخته های خود را به صورت عملی تجربه کنند ، آنگاه این دانش و ارزش و نگرش به توانایی های بالفعل تبدیل خواهد شد . این توانمندی به افراد کمک می کند تا بتوانند در هر موقعیت چه کاری باید انجام دهند و چگونه باید آنرا انجام دهند .
آگاهی از این امر بر اعتماد به نفس سلامت روان فرد می افزاید و این خود باعث تقویت انگیزه های سالم و سلامت رفتارفرد می شود. علاوه بر این، آموختن مهارتهای زندگی بر احساس فرد از خود و دیگران اثر می گذارد . مهارتهای زندگی، بر ادراک افراد از کفایت خود ، اعتماد به نفس و عزت نفس آنان اثر دارد و بنابراین تاثیر زیادی در سلامت روان دارد . همراه با سطح بهداشت روان، انگیزه های فرد در مراقبت از خود و دیگران ، پیشگیری از بیماریهای روانی ، پیشگیری از مشکلات بهداشتی و مشکلات رفتاری افزایش می یابد.
2-1-2تعریف مهارت‌های زندگی
مهارتهای زندگی یعنی توانایی لازم برای رفتار سازگارانه که به فرد توان رویارویی موثر با چالشهای زندگی روزانه را می دهد و دارای مولفه هایی از قبیل : توانایی حل مساله ، توانایی تصمیم گیری، توانایی ارتباط موثر، شهروند جهانی بودن و شهروند مسئول بودن است ( یار احمدی ، 1386 ) .
مهارتهای زندگی ، مهارتهایی هستند که برای افزایش توانایی روانی – اجتماعی افراد آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که به طور موثر با مقتضیات و کشمکشهای زندگی روبرو شود . هدف از اموزش مهارتهای زندگی، افزایش توانایی های روانی اجتماعی و در نهایت پیشگیری از ایجاد رفتارهای آسیب زننده به بهداشت و سلامت ، و ارتقای سطح سلامت روان افراد است ( سازمان جهانی بهداشت ، 1998 ، ص 16 ) .
مهارتهای زندگی ، توانایی های اجتماعی برای رفتار انطباقی موثر هستند که افراد را قادر می سازد تا با متقضیات چالشهای زندگی روزمره مقابله کنند . منظور از مهارتهای زندگی این است که هر کودک در کنار آموزش خواندن و نوشتن ، به مهارتهایی دست یابد که بتواند ابتدا به شناخت درستی از خود دست پیدا کند و سپس به خوبی با افراد و محیط اطراف ارتباط برقرار سازد و به حل مشکلات خود و جامعه و محیط زیست یاری دهد . ( ولی زاده ، 1381 ) .
مهارتهای زندگی عبارتند از مجموعه ای از توانایی ها که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می آورند ، این توانایی ها فرد را قادر می سازد تا که مسئولیت های نقش اجتماعی خود را بپذیرد و بدون لطمه به خود و دیگران با خواست ها ، انتظارات و مشکلات روزانه ، بویژه در روابط بین فردی به شکل موثری روبرو شود . ( فرهاد طارمیان ، 1379 به نقل از خنیفر و پور حسینی ، ص 26 )
مهارتهای زندگی یعنی ایجاد روابط فردی مناسب و موثر انجام مسئولیت های اجتماعی ، انجام تصمیم گیری های صحیح ، حل تعارضها و کشمکشها بدون توسل به اعمالی که به خود یا دیگران صدمه می زنند . کودکان و نوجوانان باید این مهارتهای شخصی و اجتماعی را یاد بگیرند تا بتوانند در مورد خود ، انسانهای دیگر و کل اجتماع به طور موثر شایسته و مطمئن عمل نمایند ( کمالوند ، 1385).
2-1-3 انواع مهارتهای زندگی از نظر سازمان جهانی بهداشت