پایان نامه با کلید واژه های بیمه اتکایی، بیمه گذار، قهوه خانه ها، شرکت سهامی

دانلود پایان نامه

خسارت است .
بردرو: لیستی که حاوی کلیه اطلاعات راجع به درآمد ها و خسارات شرکت های بیمه می باشد.
.

فصل اول

تاریخچه

تعریف

ماهیت حقوقی عقد بیمه اتکایی

مبحث نخست- تاریخچه بیمه اتکایی

پیشرفت های تکنولوژی و پیچیدگی های موجود در سرمایه گذاری و بیمه کردن سرمایه ها باعث شده است که بیمه ی مستقیم و ساده بین بیمه گر و بیمه گذار دیگر پاسخگوی نیازهای یک جامعه نباشد و علاوه بر آن حق بیمه ی اتکایی ملی نیز نمی تواند در این شرایط پیچیده ی تجارت جهانی پاسخگو باشد.
اولین بیمه که قبل از قرن 19 مورد عمل بوده، بیمه باربرگرایی می باشد . سایر رشته ها از بعد از انقلاب صنعتی به این طرف بوده است. دومین رشته بیمه، بیمه آتش سوزی بوده که بعد از آتش سوزی مهیب لندن به فکر اندیشمندان بیمه افتاد .
اینکه چه قوم و یا کشوری بیمه را ابداع کردند اختلاف است ولی اکثر آن را نتیجه کار دریانوردان فینیقی می دانند. آن ها از بازرگانان پول دریافت می کردند و بعد از اتمام سفر اصل و بهره ی پول را تحویل می دادند. البته به شرطی که به سلامت برگردند و دچار سرقت دریایی و یا طوفان و … نشود. در عوض بهره ی پرداختی نیز بیش از سایر وام های عادی بود. در واقع این مابه تفاوت بهره در وام های عادی و وام های دریایی همان حق بیمه ی سالم برگشتن کشتی ها بود .
برخی معتقدند تقسیم ریسک که امروزه یکی از ویژگی های اساسی بیمه گری محسوب می شود، در 3 هزار سال قبل از میلاد رعایت می شد، بدین صورت که تجار اموال خود را با چند کشتی حمل می کردند که در صورتی که یکی از آن ها با مشکل مواجه می شد سایرین سالم به مقصد برسند. این همان اصل پراکندگی ریسک است که امروزه بین بیمه گران اتکایی کاملاً رایج است.2
اما آنچه که در سیر و تحول بیمه باید بدان اشاره کرد اینکه بیمه به این مفهوم امروزی از اوایل قرن 14 شروع شد ولی به مخالفت هایی خورد زیرا عده ای آن را مانند بیمه ی دریایی شکست خورده می دیدند، زیرا بیمه دریایی با مخالفت کلیسا روبرو شد و لغو گردید. استدلال کلیسا این بود که بیمه همان بهره است ولی پس از مدتی بسرعت رونق و افزایش یافت بطوریکه سوابق نشان می دهد در سال 1393 میلادی در ژنو طی یک ماه در یک دفتر بیمه 80 قرارداد بیمه بسته شد .
از قرن 15 بازرگانان به صورت حرفه ای به بیمه روی آوردند بطوری که شغل خود را بیمه قرار داده و در شهر فلورانس مجمعی تشکیل دادند و از حقوقدانان خواستند تا قواعد عمومی و تعرفه های حق بیمه و واسطه ها و نمایندگان بیمه و نظارت بر فعالیت های آن ها و … را تدوین نمایند .
نکته ی جالب اینکه یکی از جاهایی که بسیار در بیمه و پیشرفت آن و همچنین بیمه نامه های اتکایی نقش مؤثری ایفا کرد ، قهوه خانه های لندن بود و آنجا در مورد خطرهای بزرگ و خطرهای دریایی و … بحث می شد و گاهاً بصورت مشترک و یا اتکایی بیمه ها را می پذیرفتند.3
یکی از این قهوه خانه ها، قهوه خانه ی لویدز بود که هم اکنون به یکی از بزرگترین مؤسسات بیمه ی جهان تبدیل شده است!!!. لازم به ذکر است لندن مهمترین پایگاه برای بیمه ی اتکایی در جهان است .4
دلالان نقش و جایگاه خاصی چه در بیمه ی اتکایی و چه در بیمه ی مستقیم دارند. با این تفاوت که در بیمه مستقیم واسطه ی بین بیمه گذار و بیمه گر هستند ولی در اتکایی واسطه ی بین بیمه گر واگذارنده و بیمه گر اتکایی است .
همانطور که گفته شد یکی از بزرگترین مؤسسات بیمه ای و بیمه ی اتکایی جهان مؤسسه ی لویدز است که در لندن قرار دارد . این مؤسسه بیمه ی مستقیم ندارد و اتکایی نیز تلقی نمی شود و سهامدار نیز ندارد بلکه هر کس به مسئولیت خود عملیات بیمه ی مستقیم و اتکایی انجام می دهد .
باتوجه به اینکه می خواهیم تاریخچه ی شروع بیمه ی اتکایی را بررسی کنیم ، لاجرم باید تاریخچه ی این شرکت مورد امعان نظر قرار گیرد .
در صده ی 17 قهوه خانه ای در لندن محل آمد و شد ادیبان و تجار و دلالان بود . در سال 1691 لویدز قهوه خانه اش را به خیابانی که نزدیک اداره ی نیروی دریایی قرار داشت برد تا بدین واسطه رفت و آمد تجار و صاحبان کشتی و … بیشتر شود زیرا آن سالها عملیات تجاری و بیمه ای در قهوه خانه های لندن انجام می شد. ادوارد لویدز سپس روزنامه ای منتشر کرد که اخبار روز دنیا در آن بود و توجه همه را جلب کرده بود. بطوری که قهوه خانه ی وی پس از 20 سال مهمترین مرکز معاملات بیمه ای شده بود و در حال نیز یکی از بزرگترین بازارهای اتکایی جهان است و سه بخش دارد.
1- قسمت اطلاعات : که اخبار راجه به حرکت کشتی ها و خسارات را لحظه به لحظه دارد.
2- نمایندگان لویدز : نمایندگی های لویدز در بندرهای مهم جهان است که اخبار ورود و خروج کشتی ها را لحظه به لحظه ثبت می کند و به مرکز ارسال می دارد و کشتی ها را راهنمایی می کند و از خسارات بازدید می نماید.
3- بیمه گران لویدز: در لویدز هر کس از بیمه گران برای خودش کار می کند و خسارات را نیز خودش می پردازد. فقط صندوقی دارد که هزینه ها و حق بیمه ها و … به آنجا منتقل می شود و در پایان سال محاسبه می گردد و اگر ورشکسته شدند با حکم قضایی از محل ذخیره هایشان در صندوق، حسابشان تسویه می گردد.
اما در ایران در سال 1310 هـ.ش فعالیت بیمه ای بصورت جدی شروع شد و شرکت هایی چون گستراخ ، آلیانس ، ایگل استار ، یورکشایر ، رویا
ل ، وکتوریا ، ناسیونال سوئیس ، فینیکس ، اتحاد الوطنی و … نمایندگی خود را در ایران بوجود آوردند. گسترش این فعالیت ها مسئولین را به این فکر انداخت که شرکت بیمه ملی تأسیس کنند، این بود که شرکت سهامی بیمه ی ایران با 20 میلیون ریال سرمایه در سال 1314 هـ.ش تأسیس شده و از اواسط آبان ماه همان سال شروع به فعالیت کرد. دو سال پس از این یعنی سال 1316، قانون بیمه در 36 ماده تدوین شد و به تصویب مجلس شورای ملی رسید .
کمی پس از آن در همان سال 1316 بود که مقررات دیگری در جهت کنترل و نظارت بر شرکت های بیمه که همگی خارجی بودند، مبنی بر الزام آن ها به واگذاری 25 درصد بیمه نامه های صادره بصورت اتکایی اجباری به شرکت سهامی بیمه ایران وضع شد. این واگذاری عمدتاً از طریق لیست هایی به نام بردرو که حاوی کلیه اطلاعات راجه به درآمدها و خسارت شرکت ها می باشد، بود. بدیهی است که دادن اطلاعات بصورت اتکایی یا هر روش دیگر به رقیب مورد رضایت دیگران نبود و از طرف دیگر ضرورت نظارت بیشتر بر شرکت ها باعث شد که در سال 1350 بیمه ی مرکزی ایران تأسیس شد. شرکتی که هیچ فعالیت بیمه ای مستقیمی ندارد و به همین دلیل بود که شرکت ها اطلاعات خود را با رغبت بیشتری به بیمه ی مرکزی ایران می دادند. در قانون تأسیس این سازمان آمده که همه شرکت های بیمه باید 25 درصد قراردادهایشان را اتکایی کنند. این امر هم موجب کنترل شرکت های بیمه می شود وهم تضمینی است برای جلوگیری از ورشکستگی آن ها.
تأسیس این سازمان بدلیل کارایی بالا و نظارت بدون رقابت با سایر شرکت ها مورد تقلید چند کشور توسعه یافته از ایران شد.
شورای عالی بیمه که یکی از ارکان بیمه ی مرکزی ایران است مقرراتی را وضع کرد که در ماده 5 قانون تأسیس سازمان بیمه ی مرکزی آن در بندهای 3 و 4 و 5 حق قبول و واگذاری بیمه های اتکایی اجباری و اختیاری از مؤسسات داخلی و خارجی را از وظایف و اختیارات این شرکت می داند.5

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان با موضوعجامعه پذیری، پدرسالاری، زنان شاغل، حقوق زنان

مبحث دوم- تعریف و مفهوم عقد بیمه اتکایی

از عقد بیمه اتکایی تعریف های گوناگون شده است که شماری از آنها در ذیل نقل می شود، پروفسور ژوزف آمار می گوید: «عقد بیمه اتکایی عملی است که به موجب آن بیمه گر با پرداخت مبلغی موافقت بیمه گر اتکایی را برای تأمین تمام یا بخشی از ریسک های مورد تعهد خود بدست می آورد».6
ایمرسون تعریف جامعی از عقد بیمه اتکایی به این شرح کرده است :«بیمه اتکایی قراردادی است که بر اساس آن بیمه گر با در نظر گرفتن حق بیمه مشخص، خطر بیمه شده را به شرکت دومی واگذار می نماید در حالکیه خود در برابر بیمه گذار اصلی مسئول است و قرارداد بیمه اصلی به همان صورتی که صادر شده، بدون هیچگونه تغییر یا تبدیلی باقی می ماند».7
صاحب نظر دیگری می گوید: «عقد بیمه اتکایی شکلی از بیمه است که بر پایه آن بیمه گر اتکایی با دریافت مبلغی (حق بیمه) از بیمه گر (واگذارنده ریسک)، تمام یا بخشی از تعهدهای او را طبق شرایط قرارداد بیمه اتکایی به عهده می گیرد».8
پروفسور موریس پیکار استاد دانشکده حقوق پاریس با توجه به جنبه های حقوقی و فنی عقد بیمه اتکایی این نوع قراداد بیمه را این گونه تعریف می کند: «بیمه اتکایی نوعی از عملیات بیمه ای است که بدون دخالت بیمه گذار با قراداد بیمه مستقیم رابطه داشته و در نتیجه آن بیمه گر می خواهد انحرافی را که بین حساب احتمالات و واقعیت از لحاظ وقوع خطر وجود دارد تخفیف دهد.9
در واقع می توان گفت بیمه ی اتکایی عقدی است که بیمه گر واگذارنده عملیات بیمه ای خود را نزد یک شرکت بیمه دیگر که همان شرکت اتکایی است، بیمه می کنند. هیچ ارتباطی بین بیمه گذار اولیه و بیمه گر اتکایی وجود ندارد و پل ارتباطی آن ها بیمه گر واگذارنده است مگر اینکه خلاف آن را تصریح کنند.10
این بیمه بدین مفهوم است که ما ریسک خطرها را توزیع جهانی کنیم یعنی شرکت های بیمه بخشی از حق بیمه دریافتی را در نزد شرکت بیمه بزرگتر بیمه می کند و آن شرکت نیز ممکن است در یک مقصد اتکایی مجدد آن را نزد یک شرکت خارجی و یا داخلی بزرگتر بیمه نماید و بدین نحو است که خسارت های کوچک هم توزیع جهانی می شود .
شرکت های بیمه با توجه به میزان خطرات ناشی از بیمه کردن ریسک های مختلف، یک ظرفیت نگهداری برای خودشان تعریف می کنند. مثلاً اگر ریسک آن کم و احتمال ضرر پایین باشد، سهم نگهداری را بالا می برند و در غیر این صورت سهم نگهداری را پایین می آورند .
حال اگر میزان بیمه نامه ها زیاد باشد که از سهم نگهداری آن ریسک بیشتر شده با استفاده از بیمه اتکایی و انتقال برخی از آن ریسک به شرکت بیمه دیگر می توان ظرفیت و سهم نگهداری را بالا برد و خدمات بهتری به مشتریان داد و سود بیشتری نیز ببرند.11
از مجموع این تعریف ها می توان به مکانیسم عقد بیمه اتکایی پی برد. در واقع همانگونه که حرفه یا فن بیمه گری از ظرافت و پیچیدگی آماری و حقوقی و توانایی مدیریت و سامانگری ریسک ها برخوردار است، بیمه اتکایی به عنوان مکانیسم لازم و مکمل آن، انجام وظایف بیمه گری را تسهیل می کند و پشتیبانی از پذیرش ها و تعهدهای عقد بیمه گری را مقدور می سازد و به آن استواری و اطمینان می بخشد. همکاری و همبستگی درونی میان بیمه گران مستقیم و بیمه گران اتکایی نشان می دهد که راز کامیابی و آسایش و پیشرفت بشری در سازمان دادن به مشارکت انسانها و تشکیل صف سنجیده و سازمان یافته ای از مجموع خواسته ها و منافع همگانی در برابر خطرها، ترس ها و تهدیدهای ناشی از عوامل زیانبار طبیعی و اجتماعی است.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد دربارهآموزش زنان، روزنامه نگاران

مبحث سوم- قلمرو قرارداد عقد بیمه اتکایی
در عقد بیمه اتکایی باید معلوم شود واگذارنده چه نوع بیمه هایی را واگذار می کند تا در نتیجه تکلیف بیمه گر اتکایی نیز روشن بوده و بتواند خط مشی خود را با توجه به تعهداتی که می پذیرد مشخص نماید. زیرا اگر بیمه گر اتکایی از حدود تعهدات خود مطلع نباشد و نتواند پیش بینی های لازم را بنماید وضع متزلزلی خواهد داشت.
قلمرو عقد بیمه اتکایی را می توان از سه نظر بررسی نمود:
1- قلمرو عقد بیمه اتکایی از لحاظ نوع تحصیل معاملات بیمه ای
2- قلمرو عقد بیمه اتکایی از لحاظ نوع خطر
3- قلمرو جغرافیایی عقد بیمه اتکایی
اینک به شرح عقد هر یک از سه نوع تحصیل معاملات بیمه ای می پردازیم:

گفتار نخست: قلمرو عقد بیمه اتکایی از لحاظ نوع تحصیل معاملات بیم

دیدگاهتان را بنویسید