پایان نامه با موضوع رفتار شهروندی کارکنان و رفتار شهروندی سازمانی

دانلود پایان نامه

جان اِف.می در تعریف آموزش ضمن خدمت گفته است: آموزش ضمن خدمت عبارت است از بهبود نظامدار و پیوسته استخدام‌شدگان از نظر دانش، مهارت‌ها و رفتارهایی که به رفاه آنان و سازمان محل خدمتشان کمک می‌کند. به این ترتیب هدف از آموزش ضمن خدمت، ایجاد توانایی بیشتر تولید، افزایش کارایی در شغل کنونی و کسب شرایط بهتر برای دست یافتن به مقامات بالاتر می‌تواند باشد (ابطحی، ۱۳۷۵،ص20).
سازمان
سازمان عبارت است از فرایند های نظام ‌یافته از روابط متقابل افراد برای دست یافتن به هدفهای معین. امروزه سازمان ها در رابطه با توانمند سازی کارکنان با چنین چالشی مواجه هستند که چگونه کارکنان خود را توانمند ساخته وآنها را در برخورد با پدیده های همچون بحران،تعارض، ارضای نیازهای فردی و حفظ انسجام وتقویت آرمان مشترک آماده سازند . کارکنانی که توانایی حل مسائل ضروری وسازمانی را نداشته باشند ،تمام فرصت های پیشرفت وترقی خود وسازمان خود را از دست می دهند . آنچه مسلم است به منظور غلبه ومواجهه با این وضعیت وشرایط نامطمئن وپیچیده وپویا تنها راهی که پیش روی مدیران قراردارد،توانمند سازی سازمان وکارکنان از طریق کسب دانش ومهارتی است که به سرعت کهنه ومنسوخ می شود(جزایری،1384،ص).


فرهنگ سازمانی
تعریف فرهنگ سازمانی در قالب مشخصی امکان پذیر نیست یعنی تعریفی که بطور عام، مورد پذیرش باشدوجود ندارد . با تمام اینوجود ریچارد موریس فرهنگ سازمانی را اعقادات نسبتا ثابت ارزشها و ادراکات مشترک که توسط اعضای، سازمان حفظ می گردد تعریف می کند(مشبکی وخلیلی شجاعی،1389،ص39).
مفهوم فرهنگ سازمانی الگویی منحصر به فرد از مفروضات ، ارزش ها وهنجارهای مشترک که فعالیتهای جامعه پذیری ،زبان ،سمبل ها وعملیات سازمان ها را شکل می دهد(مقیمی،1388،ص15).شین فرهنگ سازمانی را الگویی از مفروضه های اساسی می داند که بسیار با ارزش تلقی می شود.تعریف فرهنگ سازمانی از دیدگاه اندیشمندان:

(پر ویز سعیدی،1389،ص51)
فصل دوم
ادبیات پژوهش

2-1مقدمه
انسانها که گردانندگان اصلی هر نوع سازمانی میباشند آنانند که به کالبد سازمانها جان میبخشند و تحقق هدفها را میسر میسازند. در دنیای کنونی اکثر مدیران خواهان کارکنانی هستندکه بیش از وظایف شرح شغل خودفعالیت میکنند.آنها به دنبال کارکنانی هستند که به فراسوی انتظارات میروند، به میل و خواست خود به رفتارهایی دست میزنند که جزو وظایف رسمی شغلی شان نیستاز مطالعه تاریخچه علم مدیریت مشخص میشود که با پیشرفت و تحول این علم ضرورت توجه به عامل انسانی در سازمان اهمیت بیشتری پیدا کرده است به طور کلی، آن دسته از رفتارهای شغلی کارکنان که تأثیر زیادی بر اثربخشی عملیات سازمان دارد، توجه محققان و مدیران زیادی را به خود جلب کرده است. در گذشته محققان در مطالعات خود جهت بررسی رابطه میان رفتارهای شغلی و اثربخشی سازمانی، اکثراً به عملکرد درون نقشی کارکنان توجه می کردند.
2-2 رفتار شهروند سازمانی ،فرهنگ سازمانی و آموزش ضمن خدمت
در اینجا پس از تعریف آموزش ضمن خدمت،رفتار شهروند سازمانی ،فرهنگ سازمانی از جهات مختلف تشریح میشود و سپس در نهایت مباحث مربوطه ذکر می گردد.
2-2-1 مفهوم رفتار شهروند سازمانی
رفتار شهروندی سازمانی، ابتدا در سال 1987 توسط کان و کتز به عنوان رفتارهای فرانقشی تعریف شد. اما پژوهش های اصلی درباره این مفهوم از 24 سال قبل یعنی از زمانی که ارگان وباتمان، آن را با همین نام رفتار شهروندی سازمانی معرفی کردند آغاز شد. از آن زمان به بعدمطالعات زیادی درباره رفتار شهروندی سازمانی و تأثیر آن بر عملکرد سازمان انجام شد که ازمهمترین آنها می توان به پژوهش های کاتز ارگان ، باباتو و جکس اشاره کرد که هر یک به عنوان منابع سایر پژوهش های مورد استفاده قرار گرفته اند اولین بار به وسیله ارگان و همکارش در سال 1983 بنابراین واژه شهروندی سازمانی مطرح شد. توسعه این مفهوم از نوشتارهای بارنارد در سال 1938 در مورد تمایل به همکاری ومطالعات کتز در مورد عملکرد و رفتارهای خودجوش و نوآورانه در سالهای 1966 ،1964 و 1978 ناشی شده است.(طبرسا ورامین مهر،1389،ص105).
باتمان و ارگان رفتار شهروندی سازمانی را این گونه تعریف نموند: رفتاری فردی که داوطلبانه است، به طور صریح یا ضمنی توسط سیستم رسمی پاداش برانگیخته نشده است ، و کارآیی سازمان را افزایش خواهد داد. همچنین تمایل کارکنان به انجام رفتارهایی که فراتر از الزامات رسمی نقش وجایگاه شان می باشد نیز به عنوان یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده رفتار شهروندی سازمانی شناخته شده است. به عنوان مثال یک کارگر ممکن است نیازی به اضافه کاری و تا دیر وقت در محل کار ماندن نداشته باشد ، اما با این وجود او بیشتر از ساعت کاری رسمی خود در سازمان مانده و به دیگران کمک می کند و باعث بهبود امور جاری و تسهیل جریان کاری سازمان می گردد .
” اورگان” رفتار شهروندی کارکنان را به عنوان اقدامات مثبت بخشی از کارکنان برای بهبود بهره وری و همبستگی و انسجام محیط کاری می داند که ورای الزامات سازمانی است. وی معتقد است رفتار شهروندی سازمانی ، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیماً مشمول سیستم های رسمی پاداش در سازمان نمی شود، اما باعث ارتقای اثربخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود.
تعریف فوق بر سه ویژگی اصلی رفتار شهروندی تأکید دارد : 1- رفتار باید داوطلبانه باشد (نه وظیفه مشخص). 2- مزایای این رفتار جنبه سازمانی دارد. 3- رفتار شهروندی سازمانی ماهیتی چند بعدی دارد . (غلام حسینی،1389،ص14)
2-2-2 مفهوم فرهنگ سازمانی
فرهنگ سازمانی یک متغیر محیطی است که به میزان متفاوت بر تمام اعضای سازمان اثر می گذارد و از این رو درک درست از این ساختار برای اداره سازمان و کار مؤثر حائزاهمیت است. اعضای سازمان، برای حل مسائل مربوط به انطباق بیرونی (به عنوان مثال بهترین شیوه برای حضور در عرصه بازارهای جهانی) و یکپارچگی درونی (بهترین روش برای هماهنگی و تقویت فرایندهای درون یک سازمان به عنوان بهترین شیوه جهت حل مسائل،فرهنگ مکتوب و حتی غیر مکتوب سازمان خود را به اعضای جدید آموزش می دهند. از این رو با برخورداری از ظرفیت لازم برای تغییر و تبدیل فرهنگ سازمانی تغییر اعمال افکار و، احساسات بخش عظیمی از اعضای سازمان امکان پذیر می گردد.سیستمی از استنباط مشترک است که اعضاء نسبت به یک سازمان دارند و همین ویژگی موجب تفکیک دو سازمان از یکدیگر می شود یک سیستم انبساطی که اعضای آن دارایاستنباط مشترک از آن هستند از مجموعه ای تشکیل شده است که سازمان به آن ارج می نهد یا برای آن ارزش قائل است.
فرهنگ سازمانی همان شالوده درونی و ساختار غیر مشخص سازمان است که براساس اهداف، فناوری، ساختار، سیاست ها، عملکرد و محصولات سازمان تجلی م ییابد و آشکار ترین نمودش را در رفتار کارکنان می توان مشاهده کرد به طور کلی فرهنگ سازمانی یک ادراک است که افراد از یک سازمان دارند . فرهنگسازمانی چیزی است که در سازمان وجود دارد نه در افراد. صفات ویژه ای است که بهسازمان اختصاص دارد و نمایانگر مشخصات معمول و ثابتی است که یک سازمان را از دیگرسازمان ها متمایز می کند.(عسگریان،1388،ص105).
فرهنگ سازمانی مجموعه ای از ارزش های کلیدی، باور ها ی راهنما، و تفاوت هایی استکه در اعضای یک سازمان مشترک است(مشبکی،1380،ص438).