پایان نامه ارشد درباره شرایط آب و هوایی و عوامل ژنتیکی

دانلود پایان نامه

در نهایت می‌توان گفت که عامل دما و درجه حرارت در زمان گلدهی و گرده افشانی تاثیر زیادی بر تعداد طبق بارور در بوته خواهد داشت و می‌توان با اجرای تاریخ کاشت مناسب، تعداد طبق بارور بالایی را تولید کرد.


2-7-5- اثر تاریخ کاشت بر ارتفاع بوته
از جمله خصوصیاتی که در ارزیابی یک کانوپی مناسب گیاهی دخالت دارند، ارتفاع و قدرت رشد گیاهان می باشد (پارسا، 1370). ارتفاع گیاه در گلرنگ توسط عوامل ژنتیکی (نولز، 1958) و محیطی چون آب و هوای منطقه، تراکم گیاهی، تاریخ‌کاشت، حاصلخیزی، شوری و رطوبت خاک تنظیم می‌شود. در بررسی یوری و نولز (Urie and Knowles, 1972) بین ارتفاع گیاه و طول دوره‌ی رشد همبستگی نزدیکی مشاهده شد؛ بطوریکه در ارقام ایرانی که جزء ارقام دیررس طبقه بندی شده‌اند، ارتفاع گیاهان بین 150- 120 سانتیمتر متغیر بود.
یوری و نولز (Urie and Knowles, 1972) گزارش نمود که ارتفاع ساقه در ارقام مختلف گلرنگ به شدت تحت تاثیر تاریخ‌کاشت قرار دارد و در کاشت‌های آبان، آذر، بهمن و اسفند به ترتیب برابر 5/147، 5/137، 125 و 5/102 سانتیمتر گزارش شد.
در بررسی اسندال و همکاران (Esendal et al., 1992) در تاریخ‌های کاشت پاییز، گیاهان دارای ارتفاع و شاخه‌بندی بیشتری بودند. بطوریکه متوسط ارتفاع ارقام در کشت پاییز و بهار، به ترتیب 75/64 و 48/46 سانتیمتر و تعداد شاخه‌ها نیز به ترتیب 1/5 و 62/3 بود. در گزارش اهدایی و نورمحمدی (1362) ارتفاع بوته با عملکرد دانه و تعداد دانه در طبق همبستگی مثبت و معنی‌داری داشت و با تاخیر زمان کاشت ارتفاع گیاه نیز کاهش یافت. همزمان با آن تعداد شاخه‌های جانبی که روی آنها طبق تشکیل می‌گردد، کاهش یافتند.
فروزان (1378) در بررسی‌های خود به این نتیجه رسید که تاخیر در کاشت باعث کوتاهی طول دوره‌ی رشد و ارتفاع کمتر در ارقام روز بلند می‌گردد.
بخش زیادی از تنوع موجود برای ارتفاع بوته ناشی از عوامل ژنتیکی است (Ashri et al., 1977؛ Patel et al., 1989). سعیدی و همکاران (1383) در بررسی خود تفاوت معنی‌داری را بین توده‌های مورد مطالعه برای صفت ارتفاع بوته گزارش کردند و وجود تنوع ژنتیکی را عامل این اختلاف دانستند.
پس به طور کلی تاریخ‌کاشت می‌تواند از طریق تغییر در شرایط محیطی از جمله دما، طول روز و رطوبت قابل دسترس در خاک در طول فصل رشد، بر میزان رشد و ارتفاع بوته تاثیر گذار باشد.
2-7-6- تأثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن
بذر گلرنگ، که در واقع میوه‌ی آن است، حاوی روغن، پروتئین، رطوبت و پوست می‌باشد. نسبت هر یک از این اجزای بستگی به عوامل ارثی و محیطی دارد (Nolez, 1985؛
Leonard and French, 1969؛ Nasr et al., 1978).
بذوری که حداقل دارای 34 درصد روغن باشند به عنوان بذر تجاری محسوب می‌شوند (Hashim and schinter, 1988).
مقدار روغن دانه گلرنگ بسته به عوامل مختلف از جمله تاریخ‌کاشت، رقم و شوری خاک، متغیر بوده و بین 20 تا 40 درصد از وزن کل دانه را شامل می‌شود (Hans- Henming et al., 1992).
لیوبل و همکاران (Lueble et al., 1965) اظهار داشتند که تغییر شرایط آب و هوایی در زمان تشکیل بذر و پر شدن دانه، موجب تفاوت در میزان روغن بذر گلرنگ می‌گردد. آنها طول دوره‌ی پر شدن دانه را عامل دیگری برای افزایش درصد روغن گزارش کردند.
در آزمایش اهدایی و نورمحمدی (1362) درصد روغن و پروتئین در تاریخ‌های کاشت اول تا پنجم (25 آبان تا 15 بهمن)، کم و بیش یکسان بود ولی در تاریخ‌های کاشت 5 تا 25 اسفند درصد روغن کاهش و درصد پروتئین افزایش نشان داد.
آلسی و همکاران (Alessi et al., 1981) گزارش کردند که درصد روغن در گلرنگ تحت تاثیر تاریخ‌کاشت قرار دارد و تاخیر در کاشت موجب کاهش درصد روغن و در نتیجه عملکرد روغن می‌گردد. کاهش درصد روغن در تاریخ‌های کاشت دیر، به دلیل نارس بودن بذور و افزایش درصد رطوبت آنها بود.
تحقیقات نشان داده است که درصد روغن و پروتئین بذر بستگی زیادی به میزان پوست دانه دارد (Leuninger and Urie, 1964؛ احمدی 1371). نولز (Nolez, 1985) گزارش کرد که میزان زیاد پوسته‌ی بذر به دلیل آنکه درصد روغن و پروتئین را کاهش می‌دهد، صفت نامطلوبی از لحاظ تجاری می‌باشد. وی اعلام داشت که چون بین اندازه‌ی بذر و درصد پوست همبستگی وجود ندارد، لذا می‌توان نتیجه گرفت که همبستگی مثبت بین اندازه‌ی بذر و درصد روغن به خاطر روغن بیشتر در جنین بذر است و لذا برای افزایش درصد روغن در بذر گلرنگ باید به روش‌های اصلاح نباتی، هم از طریق کاهش پوسته بذر و هم افزایش روغن در جنین، اقدام نمود.
یرمانسون و همکاران (Yermanson et al., 1967) به منظور بررسی چگونگی وراثت پذیری کیفیت روغن در گلرنگ در چهار منطقه‌ی مختلف، که دارای شرایط آب و هوایی متفاوت بودند، ژنوتیپ‌های مختلف گلرنگ را در چهار تاریخ‌کاشت شامل چهار بهمن، 14 بهمن، 13 اسفند و چهار فروردین کشت کردند. نتایج نشان داد که در مناطق با هوای سرد و مرطوب، درصد روغن به میزان 4% و عدد یدی به میزان پنج واحد بیشتر از مناطق گرم و خشک بود. در منطقه‌ی دیگر که دارای شرایط معتدل بود، با تاخیر در کاشت در رقم N-10 درصد روغن به طور معنی‌داری از 6/32 درصد، در چهار بهمن، به 7/39 درصد، در چهار فروردین افزایش یافت و بر عکس درصد پوست دانه از 3/45 درصد به 5/35 درصد کاهش یافت.
آلسی و همکاران (Alessi et al., 1981) گزارش کردند که درصد روغن در گلرنگ تحت تاثیر تاریخ‌کاشت قرار دارد و تاخیر در کاشت موجب کاهش درصد روغن و در نتیجه عملکرد روغن می‌شود. کاهش درصد روغن در تاریخ‌های کاشت دیر به دلیل نارس بودن بذور و افزایش درصد رطوبت آنها بود.
(فروزان، 1378) اثرات درجه حرارت را بر میزان روغن و پروتئین گیاهان روغنی مختلف بررسی کرد. نتایج نشان داد که مقدار پروتئین با افزایش درجه حرارت افزایش می‌یابد. به عنوان نمونه درصد پروتئین گلرنگ‌هایی که در درجه حرارت‌های 10، 16، 21 و26 درجه سانتیگراد کشت شدند به ترتیب 5/17% و 5/19% و 9/21% و 7/21% بوده است.
زیمرمن (Zimmerman, 1972) طی آزمایشی در داکوتای شمالی نشان داد که عملکرد و درصد روغن بطور معنی‌داری تحت تاثیر تاریخ‌کاشت قرار می‌گیرد. در این آزمایش تاخیر در کاشت پاییزه گلرنگ منجر به کاهش درصد روغن شد. آنها عدم پرشدن کامل دانه به علت برخورد دوران پر شدن دانه با حرارت‌های بالا و در نتیجه افزایش نسبت پوسته به مغز را علت اصلی کاهش درصد روغن در اثر تاخیر در کاشت گزارش کردند.