پایان نامه آموزش مهارت های زندگی و انواع مهارتهای زندگی

دانلود پایان نامه

2-توانایی حل مساله : این توانایی فرد را قادر می سازد تا بطور موثری مسائل زندگی را حل نماید . مسائل مهم زندگی چنانچه حل نشده باقی بماند ، استرس روانی ایجاد می کنند که به فشار جسمانی منجر می شود .
3-توانایی تفکر خلاق : این نوع تفکر، هم به حل مسئله و هم به تصمیم گیری های مناسب کمک می کند . با استفاده از این نوع تفکر ، راه حلهای مختلف مسئله و پیامد های هر یک از آنها بررسی می شوند . این مهارت ، فرد را قادر می سازد تا مسائل را ازورای تجارب مستقیم خود دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم گیری خاصی مطرح نیست ، با سازگاری و انعطاف بیشتر به زندگی روزمره بپردازد .


4-توانایی تفکر نقادانه : تفکر نقادانه ، توانایی تحلیل اطلاعات و تجارب است . آموزش این مهارت، نوجوانان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزشها ، فشار گروه و رسانه های گروهی مقاومت کنند و از آسیب های ناشی از آن در امان بمانند .
5-توانایی ارتباط موثر : این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی یا غیر کلامی و مناسب با فرهنگ، جامعه و موقعیت، خود را بیان نماید . بدین معنی که فرد بتواند نظرها، عقاید، خواسته ها، نیازها و هیجانها ی خود را ابراز و به هنگام نیاز بتواند از دیگران درخواست کمک و راهنمایی نماید. مهارت تقاضای کمک و راهنمایی از دیگران ، در مواقع ضروری ، از علل مهم یک رابطه سالم است .
6-توانایی روابط بین فردی: این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مثبت و موثر فرد با انسانهای دیگر کمک می کند. یکی از این موارد ، توانایی ایجاد و ابقای روابط دوستانه است که در سلامت روانی و اجتماعی، روابط گرم خانوادگی به عنوان یک منبع مهم حیات اجتماعی، و قطع روابط اجتماعی ناسالم نقش بسیار مهمی دارد .
7-توانایی خود آگاهی : ( خود آگاهی ) توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات ، نقاط ضعف و قدرت ، خواسته ها ، ترس ها و انزجار هاست . رشد خود آگاهی به فرد کمک می کند تا دریابد تحت استرس قراردارد یا نه و این معمولا پیش شرط و شرط ضروری روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است .
8-توانایی همدلی : یعنی اینکه فرد بتواند زندگی دیگران راحتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد ، درک کند . همدلی به فرد کمک می کند تا بتواند انسانهای دیگر را حتی وقتی با آنها بسیار متفاوت است بپذیرد و به آنها احترام گذارد . همدلی روابط اجتماعی را بهبود می بخشد و به ایجاد رفتارهای حمایت کننده و پذیرنده ،نسبت به انسانهای دیگر ، منجر می شود .
9-توانایی مقابله با هیجانها : این توانایی فرد را قادر می سازد تا هیجانها را در خود و دیگران تشخیص دهد . نحوه تاثیرهیجانها بررفتاررا بداند و بتواند واکنش مناسبی به هیجانهای مختلف نشان دهد . اگر با حالات هیجانی ، مثل غم و خشم یا اضطراب درست برخورد نشود این هیجانات تاثیر منفی بر سلامت جسمی و روانی خواهند گذاشت و برای سلامت پیامدهای منفی بدنبال خواهند داشت.
10- توانایی مقابله با استرس : این توانایی ، شامل شناخت استرسهای مختلف زندگی و تاثیر آنها بر فرد است . شناسایی منابع استرس و نحوه تاثیر آن بر انسان ، فرد را قادر می سازد تا با اعمال و موضع گیری های خودفشار و استرس را کاهش دهد . ( سازمان جهانی بهداشت ، 1998 به نقل از نوری و محمد خانی ص 21- 18 ) .
آموزش مهارت های زندگی در سال 1979 و با اقدامات آقای دکتر گیلبرت بوتوین آغاز شد. وی در این سال یک مجموعه آموزش مهارت های زندگی برای دانش آموزان کلاس هفتم تا نهم تدوین نمود که با استقبال فراوان متخصصان بهداشت روان مواجه گردید. این برنامه ی آموزشی به نوجوانان یاد می داد که چگونه با استفاده از مهارت های رفتار جرات مندانه ، تصمیم گیری و تفکر نقاد در مقابل وسوسه یا پیشنهاد سوء مصرف مواد از سوی همسالان مقاومت کنند. هدف بوتوین طراحی یک برنامه ی واحد پیشگیری اولیه بود . مطالعات بعدی نشان داده آموزش مهارت های زندگی در صورتی به نتایج مورد نظر ختم می شود که همه ی مهارت ها به فرد آموخته شود. (شولمن،1386،146)
1-6-3 انواع مهارتهای زندگی از نظر صاحب نظران
صاحب نظران تقسیم بندی های گوناگون، ولی مشابه برای مهارتهای زندگی بیان کرده اند که در ذیل به چند مورد از آنها اشاره می شود :
1- بالدو و فرینس ( 1998 ) مهارتهای زندگی را شامل پرورش تفکر انتقادی تحلیل احتمالات، کنترل رفتار، کسب دانش و مهارتهای بیش تر، ایجاد ارتباطات دو جا بند و رضایت بخش و اصطلاح محیط فیزیکی و اجتماعی خود می داند و به نظر آنها مهارتهایی که باید در برنامه آموزشی گنجانده شود عبارتند از :
کار گروهی و مشارکتهای ، مذاکره و ارتباطات، تصمیم گیری، حل مشکلات بدون خشونت رفع اختلاف، مقاومت در برابر فشار سایر همسالان، مهارتهای شغل و کار فرمایانه، استدلال نقادانه، تفکر خلاق، کنار امدن با عاطفه و فشار روانی، اعتماد به نفس، شناخت خطر، خود آگاهی و همدلی، عدم تبعیض، احترام به تفاوتها، مساوات، مردم سالاری، حمایت از محیط زیست و هویت ملی و شهروندی و بین المللی شده .
2- سرکارآرانی ( 1379 ) مهارتهای زندگی را از قبیل مهارت در حل مساله، مهارت در تصمیم گیری درست، مهارت در برقراری ارتباطات انسانی، مهارت در طراحی هدفهای واقع بینانه برای زندگی ، مهارت تفکر انتقادی و خلاف می داند .
در کشور ما به نظر می رسد مهارت‌های عمده مورد نیاز عبارتند از :
الف ) مهارتهای اجتماعی شامل ، مهارتهای ایجاد ارتباط با دیگران و تداوم آن ،شناخت خود و آگاهی از احساسات خود و دیگران ،مهارتهای دوست یابی ،مهارتهای سازگاری با محیط ،مهارتهای برخورد با ناملایمات .
ب ) مهارت مقابله که شامل : مهارت مقابله مسئله دار ، مهارت مقابله هیجان مدار .
ج ) مهارت حل مساله که شامل : جهت گیری کلی نسبت به مسئله، راه حل های متعدد، ارزیابی راه حل ها، اجرای راه حل، بازبینی .
از مهارتهای زندگی برداشتهای گوناگونی به عمل آمده است که وجه مشترک آنها تاکید بر مقوله های زیر است. مهارت حل مساله، آگاهی های حرفه ای ، یادگیری مادام العمر، تفکر پیچیده، روابط بین فردی، همکاری، شهروند مسئول، سلامتی، شیوه های مصرف کنندگی و عزت نفس، مهارتهای تصمیم گیری، کنترل فشار (ولی زاده، 1381 )
1-6-4- تعریف عملیاتی
ب) تعریف عملیاتی مهارتهای زندگی: میزان نمره ای که آزمودنی از پرسشنامه سنجش مهارتهای زندگی سازنده آن بدست می آورد.