منبع پایان نامه ارشد با موضوع بررسی بازارهای هدف صادراتی گیاهان زینتی ایران و صادرات گل و گیاهان زینتی

دانلود پایان نامه

تولید محور اصلی پیشرفت و توسعه می باشد وافزایش تولید،باعث افزایش اشتغال و درآمد ملی و افزایش صادرات و واردات می باشد از این رو با توجه به اهمیت زیاد صادرات ،دولت باید بستری مناسب را برای هرچه بهتر اجرا نمودن این مهم فراهم نماید(گچی،وحید،1392)..
از عواملی که می تواند باعث افزایش صادرات شود می توان به معافیت های مالیاتی،اعطای تسهیلات،رفع مشکلات مربوط به گمرک و سیاست های حمایتی دولت از صادرکنندگان و سرمایه گذاران اشاره کرد.همچنین با ارتقای بسته بندی محصولات و معرفی یک برند مخصوص در بازار و افزایش کیفیت کالاها نسبت به کالای مشابه خارجی می توانیم جهش صادراتی را داشته باشیم.از طرفی وجود قوانین محدود کننده برای واردات پیامدهای منفی را برای اقتصاد در پی دارد که می توان به شکل گیری اقتصاد زیرزمینی و قاچاق کالا که تبعات آن ضربات سنگینی را به بدنه تولید داخلی وارد می نماید،اشاره کرد.باتوجه به وضعیت اقتصادی و سیاسی کشورهای همسایه و توانایی پایین تولید داخلی این کشورها باید بیشترین صادرات کشور به این نقاط باشد.
یکی از عوامل موثر بر صادرات و واردات نرخ ارز می باشد.سیاست گذاری های نرخ ارز،برای توسعه هرچه بیشتر صادرات و واردات و تاثیر گذاری آن ضرورتی انکارناپذیر است.
این امر در شرایط فعلی به خصوص بعد از اجرای فاز اول هدفمندسازی یارانه ها و افزایش تحریم های بین المللی از اهمیت بیشتری برخوردار است.
پر واضح است که یکی از مهم ترین ویژگی های اقتصاد ایران وابستگی شدید به صادرات نفتی و درآمدهای ناشی از آن می باشد. باتوجه به کاهش قیمت نفت و تحریم ها و به وجود آمدن کسری تجاری در سال های اخیر با کاهش صادرات نفتی مواجه بوده ایم.از این رو باید تمام تلاش را برای افزایش صادرات غیرنفتی که کاهش وابستگی اقتصاد به صادرات نفت را به دنبال دارد،معمول نماییم.
طبق آخرین آمار اتاق بازرگانی کشور در هفت ماه ابتدایی سال 92 بیشترین کالاها از طریق کشورهای چین،امارات،کره جنوبی و هند و کمترین کالاها از کشورهای نیکاراگوئه و کامبوج وارد گردیده است.کشور امارات بزرگترین صادرکننده کالا به ایران بود اما با اعمال تحریم های اقتصادی سهم این کشور از صادرات روز به روز کاهش یافت،از سویی دیگر تحریم ایران اگرچه برای هیچ کشوری سود نداشت اما برای چینی ها همواره پر سود بوده است.در سال 84 و شروع دولت نهم سهم چینی ها از صادرات به ایران 2 میلیارد و 160 میلیون دلار بوده،این در حالی است که این سهم در انتهای سال 91 به 7 میلیارد و 155 میلیون دلار رسیده است،یعنی تقریبا 4 برابر شده است. به گزارش گمرک جمهوری اسلامی ایران حجم تجارت(صادرات و واردات) در 5 ماه ابتدایی سال 92 به میزان 31/5 میلیارد دلار بوده است.
از عمده ترین کالاهای صادراتی ایران به کشورهای دیگر می توان به سنگ آهن به هم فشرده نشده،متانول،قیر،نفت، میعانات گازی و محصولات پتروشیمی اشاره کردکه اکثر این مواد به صورت خام می باشد.جلوگیری از صادرات مواد خام و تبدیل کردن این مواد به کالاهای مصرفی و صنعتی می تواند باعث افزایش ارزش افزوده کالاهای صادراتی شود.بیشترین واردات کشور نیز برنج،کنجاله،دانه ذرت دامی و دانه گندم می باشد.طبق این آمار 92 درصد صادرات کشور به قاره آسیا و5 درصد به اروپا می باشد و بقیه نیز به آمریکا،آفریقا و اقیانوسیه صادر می گردد(گچی،وحید،1392).
2-8. وضعیت تولید و صادرات گل و گیاهان زینتی در دنیا
در زمان حاضر در بیش از ۸۰ کشور دنیا پرورش گل به مقیاس تجاری برای عرضه به بازارهای بین المللی در دست دارند. اما تعداد کشورهای مطرح در صادرات جهانی از انگشتان دست تجاوز نمی کند. بیش از ۷۳ درصد صادرات جهانی گل، در کشورهای آلمان ۲۲ درصد، ایالات متحده ۱۵ درصد، فرانسه ۱۰ درصد، انگلیس ۱۰ درصد، هلند ۹ درصد، ژاپن ۶ درصد، ایتالیا و سوئیس ۵ درصد عرضه و مصرف یا بخشی از آن بصورت صادرات مجدد به نقاط دیگر ارسال می کنند.
در سال ۲۰۰۰ میزان کل سطح گل و گیاه در دنیا ۳۶۰ هزار هکتار بوده که به ارزش ۶۰ میلیارد دلار گردش مالی را ایجاد کرده است. هلند به تنهایی هر سال بالغ بر ۷ میلیارد دلار از محل صادرات گل درآمد دارد و میزان درآمد این کشور از طریق صادرات بذر و پیاز گل و ارائه کمکهای فنی و مشورتی و خدمات مرتبط با پرورش گل و گیاهان زینتی و تجهیزات باغبانی به صدها میلیون دلار در سال بالغ می گردد. هلند ۱۴ هزار هکتار فضای زیر کشت دارد و به طور میانگین زیر کشت هر گلخانه شیشه ای در هلند ۱/۲ هکتار است. سطح زیر کشت گلخانه شیشه ای برای گل شاخه بریده حدود ۳۵۰۰ هکتار و برای گل آپارتمانی ۱۲۰۰ هکتار و مزارع فضای باز تولید گل شاخه بریده ۲۵۰۰ هکتار و ارزش اقتصادی گل و گیاه تولید شده در هلند در عرصه اقتصادی جهان در بخش گل شاخه بریده ۳/۵ میلیارد یورو و گل آپارتمانی ۱/۷ میلیارد یورو می باشد(اکبری، 1387).
بیشتر گل و گیاه تولید شده در هلند در اروپا فروخته می شود و به همین دلیل بخش عمده ای از تولیدات ، زمینی و با ناوگان مجهز حمل می گردد و حمل و نقل ریلی برای مسافتهای طولانی به روسیه و ایتالیا می باشد و برای صادرات به کشورهای ژاپن و آمریکا یکسری شرکت های حمل و نقل هوایی در آن کشور وجود دارد که تخصص آنها حمل و نقل گل و گیاه می باشد. هلند علاوه بر بزرگترین تولیدکننده گل بزرگترین واردکننده گل و گیاه نیز می باشد و از کشورهایی مثل کنیا، کلمبیا و اکوادور از طریق هوایی گل وارد می کند و این واردات به منظور پاسخگویی به بازارهایی که در دست دارد صورت می گیرد چون یکسری گلها در هلند خوب بعمل نمی آید یا تولیدشان مقرون به صرفه نیست.در سال۲۰۰۰ بیش از ۸ میلیارد دلار گل در بازارهای جهانی مبادله شد که در این میان کشور هلند با ۵۸ درصد صادرات گل شاخه بریده و ۵۳ درصد صادرات گل آپارتمانی را به خود اختصاص داده که این سهم در اتحادیه اروپا در زمینه گل شاخه بریده ۸۵ درصد و در صادرات گیاهان آپارتمانی ۵۹ درصد را شامل می شود. کشور هلند با ۵۵ هزار کیلومتر وسعت که یک چهلم مساحت ایران را دارد و حتی به اندازه استان گیلان هم نیست و با خشکاندن سواحل آبی خود و با سرمایه گذاری در کشورهای فقیر یا در حال توسعه درآمد هنگفتی بدست آورده و گوی سبقت را حدود ۵۰ سال است که در دست گرفته است.
هلندی ها با ابتکار خاصی بازار ژاپن را که یکی از بزرگترین بازارهای مصرف گل در دنیاست و هر سال چندین میلیارد شاخه گل مصرف می کند، تحت سلطه خود قرار داده و بعنوان نمونه مقامات قرنطینه ای کشاورزی در ژاپن کنترل گلهای وارداتی از هلند را ضروری نمی دانند و گل های هلندی یکسره به فروشگاه های این کشور ارسال می گردد. بحران مالی جهان باعث کاهش ۲۰ تا ۵۰ درصدی در حوزه گل و گیاه شده است که به روند صادرات گل هلندی و سایر کشورهای صادر کننده از جمله کنیا، اوگاندا، زامبیا، زیمبابوه، کلمبیا و هندوستان تاثیر منفی گذاشته است. هلند به منظور جبران کاهش صدور گلهای خود در پی یافتن بازارهای جدید شد که از آغاز سال ۲۰۰۸ نفوذ به بازار اروپای شرقی را برنامه ریزی کرد و موفق شد در سال ۲۰۰۸، ۴۵۰ میلیون شاخه گل به این مناطق صادر کند و این بیانگر ۳۰درصد رشد نسبت به سال ۲۰۰۷ می باشد. کشورهایی مانند نیوزیلند، تایوان، چین، ترکیه و مصر نیز نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری در زمینه تولید و صادرات گل و گیاهان زینتی داشته و توانسته اند خود را به رده های بالاتری از جدول برترین های صادرات برسانند حتی کشورهایی که خیلی از لحاظ امکانات از کشور ما ایران عقب تر هستند، در این صنعت خیلی پیشرفت کرده اند مثلا کشور زیمبابوه و موزامبیک که همه این کشورها را جزو کشورهای فقیر می شناسند که در حال حاضر سهم بالایی از بازار گل جهان را به خود اختصاص داده اند و هر روز گلهای تولیدی این کشورها با هواپیما به بازارهای اروپایی انتقال داده می شوند. کشورهایی مانند هندوستان و ترکیه به ترتیب هر یک ۵ تا ۳ میلیارد دلار از صادرات گل و گیاه درآمد ارزی دارند. به عبارت دیگر تولید گل و گیاه در کشور ترکیه ۱۵ برابر تولید در ایران می باشد(اکبری، 1387).
2-9. وضعیت صادرات گل و گیاهان زینتی در ایران
در حالی که ارزش صادرات جهانی گل و گیاهان زینتی در سال 2007 بیش از 17 میلیارد دلار برآورد شده است، ایران تنها6/0 درصد از این رقم یعنی 11/2 میلیون دلار در صادرات این محصول نقش داشته است. اما صادرات این محصول طی سالهای گذشته روند رو به رشدی داشته صادرات سال 87 حدود 87710 تن گل و گیاه به ارزش 20 میلیون دلار صادر شد که نسبت به سال قبل از آن دو برابر شده است .2 درصد از تولید ایران صادر میشود این مهم اکنون با تولید سالانه 2 میلیارد شاخه گل در کشور صورت می گیرد .ایران از نظر تولید رتبه 17 جهان و از نظر صادرات سالانه در بین 117 کشور رتبه 107 قرار دارد بازارهای گل صادراتی ایران در کشورهای امارات متحده عربی، عربستان ،کویت ، بحرین ،ترکمنستان و آذربایجان، عراق ،چین ،ژاپن ،ویتنام، تایوان و میزان بسیار کمی به کشورهای آلمان و فرانسه صادر می گردد . همسایه های شمالی و جنوبی ایران از خریداران بسیار خوب گیاهان زینتی هستند . آذربایجان و عراق بیشترین خریداران گل و گیاه از ایران هستند و از نظر اقتصادی حائز اهمیت می باشند( بلند همت، امین، 1387). .
در حال حاضر انواع نرگس ،رز ،مریم ،گلایل ،آنتوریوم و برگ زینتی ها از ایران صادر می شود .
از اول آذر تا اواخر اسفند صادرات گل از ایران رونق می گیرد و از اسفند ماه به بعد به دلیل اینکه کشورهای دیگر گلهایی با کیفیت برتری تولید می کنند و امکانات بالاتری برای تولید دارند در نتیجه صادرات ایران کمتر و ضعیفتر می شود .در حال حاضر قیمت گل در داخل کشور گرانتر از قیمت گل جهت صادرات به خارج از کشور است ،به همین دلیل اکثر تولید کنندگان در کشور ترجیح می دهند تا تولیداتشان را در داخل کشور عرضه کنند اما از طرفی با توجه به اینکه بازار داخلی کشش عرضه را ندارد اهمیت صادرات دو چندان می شود .
2-10. بررسی بازارهای هدف صادراتی گیاهان زینتی ایران
ایران با برخورداری از تنوع مناسب آب و هوایی، داشتن نیروی کار ارزان و مناسب، میزان نور کافی، فراوانی ضایعات سلولزی و نزدیکی به بازارهای مصرف، برای تولید و عرضه انواع گل و گیاه زینتی مستعد است. با وجود چنین استعدادهای طبیعی، سهم ایران در تولید و تجارت جهانی انواع گل و گیاه زینتی بسیار اندک است.
نتایج بسیاری از تحقیقات نشان می دهد که کشورهای اردن و امارات متحده عربی در درخت و درختچه های میوه های خوراکی؛ کشورهای آذربایجان و امارات متحده عربی در بوته گل رز؛ کشور قطر در درختچه های چند ساله، جنگلی و سبزی های زینتی؛ کشور روسیه درگل های شاخه بریده تازه؛ کشورهای عربستان، پاکستان و کویت در گل های شاخه ای خشک و رنگ شده و سرانجام کشور کویت دردرخت نوئل و نراد در اولویت واردات از ایران قرار دارند. با توجه به پتانسیل و حجم بالای واردات انواع گل و گیاه زینتی توسط کشورهای حوزه خلیج فارس و آسیای میانه، به منظور افزایش سهم ایران در بازارهای جهانی لازم است سیاست هایی در جهت رفع مشکلات تولید و صادرات گیاهان زینتی اتخاذ شود(چیذری و همکاران،1393).
2-11. راهبردها و رهنمودهای کلی رفع مشکلات و موانع صادراتی گل و گیاه
1- اعمال مدیریت بر تدارکات تولید، تحقیقات، اصلاح نژاد، آموزش و ترویج، فیزیولوژی پس از برداشت گلها، بسته بندی و صادرات
2- افزایش عملکرد تا سطوح قابل رقابت در عرصههای جهانی تولید از طریق تحقیقات کاربردی و پایه ای
3- اقتصادی کردن تولید و کاهش هزینه ها تا سطوح قابل رقابت جهانی
4- بهبود کیفیت محصولات متناسب با استانداردها و سلیقه مصرف کنندگان داخلی و خارجی