منابع طبیعی و سرمایهگذاری

دانلود پایان نامه

در زراعت مخلوط مهارت‌ها و فنون مدیریتی بیشتری لازم است، زیرا علاوه بر آگاهی از نیازهای رویشی اجزای مخلوط، بازاریابی و فروش محصولات متنوع نیز مشکلات خاص خود را دارد (کوچکی و سرمدنیا 1370،جوانشیر و همکاران 1379).
٢-7-2-۵- اثرات سوء و زیان‌آور ترشحات ریشه‌ای
در مخلوط باید گونه‌هایی را انتخاب کرد که اثرات سوء روی هم نداشته باشند و حتی‌الامکان باید گونه‌هایی همانند گرامینهها و لگومینوزها را برگزید که اثرات مفید و مثبت بر روی گونه مجاور داشته باشند (کوچکی و سرمدنیا، 1370).
٢-7-3- عوامل مؤثر در عملکرد کشت مخلوط
برای رسیدن به عملکرد مطلوب در کشت مخلوط عوامل زیر مد نظر قرار می‌گیرند:
٢-7-3-1- تراکم:
رعایت تراکم مطلوب در مخلوط دو گیاه برای حصول نتیجه بهتر ضرورت دارد (بارتون و همکاران، 1996). به عنوان مثال، در کشت ‌مخلوط نخود فرنگی و یولاف، بالاترین عملکرد علوفه هنگامی بدست می‌آید که تراکم یولاف از تراکم مطلوب مورد استفاده در کشت خالص آن بیشتر باشد (Carr and et al, 1998). به طور کلی، عقیده بر آن است که به منظور ثابت نگه داشتن عملکرد در کشت مخلوط، تراکم باید بیشتر از تراکم مطلوب در کشت خالص باشد. این امر از بهره برداری بهینه اجزای مخلوط از منابع طبیعی و رقابت کمتر در جذب آب، مواد غذایی و نور ناشی می‌شود (ولیزاده و مقدم 1373).
2-7-3-2- آرایش مکانی گیاهان
اگرچه آرایش مکانی به میزان تراکم بستگی دارد، ولی میزان دوری و نزدیکی گیاهان از یکدیگر قابل تغییر است. اگر یکی از گیاهان تشکیل دهنده مخلوط به سایه حساس باشد، برای تأمین نور مورد نیاز آن گیاهان باید به صورت چند ردیفه متناوب کاشته شوند. نکته حائز اهمیت آن است که در این حالت، فاصله گیاهان تغییر می‌یابد، ولی این تغییر در میزان تراکم اثر نمی‌گذارد (کوچکی و سرمدنیا 1373). به عنوان مثال، در کشت مخلوط غلات با بقولات در هندوستان، فواصل بین ردیف‌های غلات را کاهش می‌دهند تا بقولات بتوانند به فضا و نور کافی دسترسی داشته باشند. در این سیستم، عملکرد غلات کاهش نمی‌یابد و به همراه آن بقولات نیز تولید می‌شود (کوچکی و سرمدنیا 1373).
٢-7-٣-3- ویژگیهای گیاهی
در کشت‌های مخلوط، تفاوت های فیزیولوژیک موجود در بین گیاهان زراعی، میتواند عامل مؤثری در عملکرد هر یک از گونه های مورد استفاده باشد (Odo, 1991). اصل بر این است که گونههای پاکوتاه و سایه پسند باید در زیر گونه‌های پابلند و نورپسند کاشته شوند. به طور کلی اگر برگهای پایینی گونه‌های پابلند نور را کمتر از نقطه جبرانی دریافت کنند، در این صورت جایگزین کردن گونههای پاکوتاه سایه پسند به جای برگ‌های پایینی غیرفعال، می تواند فتوستنز در سیستم را بارورتر کند، اختلاف در زمان رسیدگی گونههای مورد استفاده در کشت ‌مخلوط بهتر است، زیرا توزیع عملکرد در فصل رشد یکنواخت‌تر می‌شود (جوانشیر و همکاران، 1379).
وجود تفاوت های مورفولوژیک در بین ریشه‌های گیاهان زراعی و ترکیب آنها در زراعت ‌مخلوط (ترکیب ریشه‌های افشان با عمودی و یا ریشه‌های سطحی با عمیق) می تواند قدرت بهره برداری سیستم را از منابع آبی و عناصر غذایی خاک افزایش دهد و عملکرد را بهبود بخشد (کوچکی و سرمدنیا، 1370؛ جوانشیر و همکاران، 1379).
٢-7-3-4- تنش های ناشی از شرایط دشوار محیطی
در محیط‌های دشوار، یکی از اجزای مخلوط، با اثر مساعدتی خود، ممکن است تأثیرات منفی محیط را بر روی گیاه دیگر خنثی کرده و یا کاهش دهد (جوانشیر و همکاران، 1379). به عنوان مثال، از کشت مخلوط نخود فرنگی دانهای با جو در نپال، گزارش شده است که اگر جو در اثر تنش سرما خسارت ببیند، نخود فرنگی می‌تواند بخشی از خسارت وارده را جبران کند (Subedi, 1998).
برخی از پژوهشگران معتقد هستند که در شرایط تنش خشکی، عملکرد کشت مخلوط کمتر از کشت خالص می‌باشد (Mandal and et al, 2000). برعکس عده‌ای دیگر اعتقاد دارند که به دلیل افزایش کارایی مصرف آب، عملکرد کشت مخلوط بیشتر از کشت خالص می‌شود (مظاهری، 1375).
2-7-4- عوامل مؤثر در کشت مخلوط
2-7-4-1- انتخاب گیاهان همراه
محققان بررسیهای زیادی روی ترکیب گیاهان همراه انجام دادهاند و قبل از این هم توسط کشاورزان جهت بهینه کردن استفاده از منابع طبیعی، سرمایهگذاری برای تولید (برای مثال غلاتی که از نیتروژن تثبیت شده توسط لگومها استفاده می‌کنند)، تبدیل منابع (مثلاً آزادسازی ترکیبات فسفر توسط ریشههای لگومها) و کم کردن نهادههای خارجی (رهایی از علفهای هرز به علت خفه شدن آنها یا کنترل آفات در نتیجه ثبات جمعیت انها) استفاده میشده است (Midmore, 1993). انتخاب گیاهان همراه از چند جهت قابل توجه است که ذیلاً به آنها اشاره می‌شود.
2-7-4-1- 1- جهت استفاده بهینه از منابع طبیعی
استفاده بهینه از منابع طبیعی هنگامی حادث میشود که اجزاء مخلوط شامل گیاهان با قدرت رقابت کم باشد. شواهد نشان داده است که پایداری مخلوط در زمان و مکان احتمالاً با انتخاب ارقام با قدرت تجاوز کمتر با ارتفاع تاج پوشش نهایی یکسان مطلوبتر خواهد بود (کنپوکدی و فوکائی، 1992). مخلوطها ممکن است استفادههای فضایی بهتری از منابع (به علت ساختار کارامدتر گیاهی یا الگوی ریشه دهی بهتر) بنمایند، حتی میتوانند استفاده زمانی بهتری نیز از منابع به علت تفاوت در دوره رشد اجزاء ترکیب شده بنمایند (اسیرو وپلی، 1976). به همین دلیل این گیاهان باید برای بدست آوردن یک دوره استفاده بهینه از منابع کشت شوند. کشت مخلوط ذرت- ماش بدلیل اینکه سودمندی آن بالاست عمومیت زیادی دارد. ویلی و اسیرو (1972) افزایش عملکردی برابر 38% با کشت مخلوط لوبیای 85 روزه و ذرت 120 روزه در مقایسه با تک کشتی بدست آوردند (اقتباس از منبع شماره66). در این کشت مخلوط یک محصول بلندتر از دیگری استا و بدین ترتیب ترکیب مناسبی با همدیگر تشکیل می دهند. بعلاوه سیستمهای ریشه آنها عمقهای مختلفی را اشغال کرده و بنابراین مواد غذایی را از عمقهای مختلف بهتر جذب می نماید. جالبتر اینکه ماش اغلب نور و فضا را در کشت مخلوط بهتر از تک کشتی استفاده می نماید. برای مثال ماشهایی که به طور خاص واریتههای رونده نیستند به ساقه ذرت میپیچند تا برگهایشان را بهتر توزیع نمایند و به نوربیشتری برسند.
2-7-4-1- 2- انتخاب جهت استفاده از منابع تبدیل و تولید شده
ترکیب لگومها با گیاهانی که قادر به تثبیت نیتروژن نیستند باعث افزایش گره میشود. نمونه بارز آن تحریک گره سازی بیشتر در ماش هنگامی که با ذرت مخلوط میشود می باشد همچنین انتقال نیتروژن نیز از ریشههای لگومها به ریشههای ذرت که با هم در تماس هستند مشاهده شده است (Martin and et al, 1991)