اطلاعات بینایی یعنی درک ثبات شکل ، تشخیص شکل از زمینه ، درک روابط فضایی ، حافظه بینایی ، و هماهنگی چشم و دست ، بیشترین مشکل را دارند ولی آموزش هنرهای تجسمی به ویژه نقاشی می تواند این مهارت ها را ارتقاء بخشیده و مشکلات یادگیری را در این گروه از کودکان به حداقل برساند(گاردنر ،‌2001 ، آندریاس ،‌2005).
معمولاً‌کودکان در سنین پیش دبستانی و سال های اول دبستان از مهارت های پردازش اطلاعات بینایی برای بررسی و درک شکل و نیز نمادهای بینایی نظیر حروف و اعداد استفاده می کنند و اساس بازشناسی کلمات در سال های بعدی دبستان بر پایه همین مهارت هاست و در ضمن این مهارت ها پیش زمینه ای برای رشد مفاهیم ریاضی است. این مهارت ها آنقدر با اهمیت است که ضعف و به نوعی اختلال در آنها موجب بروز مشکلاتی در خواندن و درک ریاضی و مفهوم عدد می شود(کیس اسمیت ،‌2001).
پژوهشگران و متخصصین در بررسی های گوناگون به این نتیجه رسیده اند که کودکان با نارسایی های ویژه در یادگیری به ویژه کودکان حساب نارسا اگرچه از دید و قدرت کافی برخوردارند ولی در تشخیص ،‌ درک و پردازش اطلاعات بینایی مشکلاتی دارند و به اعتقاد بسیاری از پژوهشگران و متخصصین ضعف در مهارت های پردازش اطلاعات بینایی به ویژه ضعف و ناتوانی در تشخیص شکل از زمینه ، درک روابط فضایی اشیاء و ثبات شکل می تواند در درک و فهم مفاهیم ریاضی و محاسبه اختلال ایجاد کند(سیف نراقی و نادری ،‌1384 ،‌آندریاس ،‌2005 ، لرنر ، 1996).

نقایص و مشکلات در مهارت های پردازش اطلاعات بینایی را می توان از طریق تمرینات و فعالیت هایی چون تحریکات دهلیزی (وستیبولار) ، ،‌تمرینات مربوط به هماهنگی چشم و
دست ،‌ تعقیب بینایی، کنترل چشم و بازشناسی اشیاء تقویت کرد و با توجه به سن کودک می توان تمرینات و بازی های خلاق تری را برای افزایش و تقویت این مهارت ها به کار برد. به عنوان نمونه ، ‌تشخیص قسمت های حذف شده پازل یا تصاویر ، نقاشی با گواش ، آبرنگ ، مداد رنگی یا پاستل ، الگوسازی با مکعب یا بلوک چوبی و ساخت کاردستی که شامل مراحلی چون چسباندن و بریدن است همگی از جمله فعالیت های مؤثر در افزایش درک روابط فضایی و تجسم کودکان است(علیزاده ،‌1385 ،‌محمداسماعیل ،‌1383).
علاوه بر فعالیت های یاد شده در آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی می توان از آموزش هنرهای تجسمی چون سفال و نقاشی در کاهش مشکلات مهارت های پردازش اطلاعات بینایی کودکان با ناتوانایی های یادگیری سود برد.
استفاده از برنامه های هنرهای تجسمی در قالب آموزش و بازی خصوصاً در مورد کودکان 5 الی 10 سال در اصل به عنوان برنامه ای فرافکن مطرح است و این کودکان از سفال و نقاشی به عنوان ابزاری برای تخلیه هیجانات ، ‌احساسات ،‌ تعارضات و تکانه های خود استفاده می کنند و طی پژوهش هایی که افرادی چون سیلور ، لِوون فلد و آندریاس در این زمینه انجام داده اند مشخص گردید که استفاده از هنرهای تجسمی تنها به این امر محدود نشده و علاوه بر این که این گونه هنرها می توانند نقش فرافکنی داشته باشند در افزایش ادراک ،‌ شناخت ، دقت ، توجه و تمرکز و بالطبع یادگیری در کودکان با مشکلات در یادگیری بسیار مؤثر هستند
(آندریاس ،‌2005 ، سیلور و همکاران ،‌2001 ،‌ کیس و دالی ،‌ ‌2008 ،‌ زایدل ، 2006).
با توجه به اهمیت هنر در فرایند یادگیری این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوأل اساسی
می گردد که آیا آموزش هنرهای تجسمی چون سفال و نقاشی بر افزایش مهارت های پردازش اطلاعات بینایی کودکان حساب نارسا مؤثر است؟
اهمیت موضوع پژوهش
کودکان و دانش آموزان با نارسایی های ویژه در مدارس ابتدایی رو به افزایش هستند و در واقع اختلالات یادگیری نادر نیستند و در ایالات متحده آمریکا 5درصد از کودکان دبستانی را تحت تأثیر قرار می دهند و این شامل حال تقریباً نیمی از دانش آموزان مدارس عمومی ایالات متحده آمریکاست که خدمات آموزشی ویژه دریافت می کنند. نکته اساسی این است که نارسایی های ویژه در یادگیری امری همگانی است ،‌ بدین معنا که در تمامی فرهنگ ها ، زبان ها و ملل مختلف مشاهده می شود. مطالعات و پژوهش ها در این رابطه نشان می دهند که هستند در تمامی جوامع بشری کودکانی که به لحاظ بهره هوشی طبیعی اند ولی دشواری ها اساسی در خواندن ،‌ نوشتن و حساب در آنها مشاهده می شود(کرونیک ، 1995 ، کاپلان و سادوک ،‌2003).
یافته های انجمن ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در سال 1992 نشان داد که کشور ایران در جمعیت پایه های ابتدایی در دروس ریاضی و علوم برون دادهای ضعیفی داشته و حتی در مقایسه با کشورهای در حال توسعه تفاوت های چشمگیری دارد. آمار آموزش و پرورش استثنایی کشور در سال 1385 نشان می دهد که رقم مردودی دانش آموزان در کشور بسیار بالاست و سالانه مبلغی حدود 250میلیارد تومان صرف جبران افت تحصیلی دانش آموزان می شود در حالی که در سال 1377 این خسارت 70میلیارد تومان برآورد شده بود(به نقل از
استکی ، 1386).

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

کودکان با نارسایی های ویژه در یادگیری که در مهارت های خواندن ، نوشتن و حساب مشکل دارند در واقع از مشکلات و مسائل جانبی چون مشکلات در توجه ،‌ تمرکز ،‌ مشکلات در تدریس(تدریس ناکافی یا نادرست) ، ‌ضعف حافظه بینایی و شنوایی ، اختلال در تشخیص ، ‌درک و پردازش اطلاعات بینایی و شنوایی و اختلال در درک روابط فضایی رنج می برند و همین مشکلات در واقع از عوامل اساسی و اصلی ابتلای این کودکان به اختلالاتی چون حساب نارسا می شود.
این کودکان معمولاً در مدرسه و کلاس درس از تحمل کاری و انگیزه پایین تری نسبت به همکلاسی ها و دیگران برخوردار هستند و یکی از روش های مؤثر برای آنها این است که جهت تسهیل روند آموزش برنامه های معمول ، برنامه های درسی نظیر ریاضی که برای آنها درسی خشک و جدی است با برنامه هایی چون آموزش هنرهای تجسمی نظیر سفال و نقاشی یا حتی موسیقی تلفیق شود تا از این طریق فرایند یادگیری آنها در درس مذکور افزایش یافته و تسهیل شود (آندریاس ،‌2005 ، سیف نراقی و نادری ، 1384).
استفاده از هنر به ویژه هنرهای تجسمی در بهبود مشکلات ادراکی و توجهی این کودکان بسیار مؤثر است و با توجه به اینکه اختلال حساب نارسا در کلاس های دوم و سوم و در مقطعی که کودکان به طور عینی ریاضی را راحت تر یاد می گیرند هویدا می شود. هنر درمانی و آموزش هنر به ادراک ، ‌تجسم و عینیت آنها کمک می کند و اهمیت آموزش هنرهای تجسمی چون نقاشی و سفال در این است که در کنار افزایش انگیزه و تخلیه هیجانی و عاطفی کودکان ، ‌مهارت های ادارکی – حرکتی ، روند پردازش اطلاعات بینایی و نیز مهارت های حرکتی ظریف به ویژه هماهنگی انگشتان و نیز هماهنگی چشم و دست را افزایش داده و تقویت می کند. فعالیت هایی چون نقاشی ،‌ آبرنگ ، مداد رنگی ،‌پاستل ،‌ رنگ انگشتی ،‌طراحی ، و کپی کردن و سایر فعالیت های ترسیمی و نیز فعالیت هایی چون درست کردن کاردستی با گِل سفال می تواند مهارت های لازم برای نوشتن ، خواندن و ریاضی را تقویت کند(کیس و دالی ،‌ 2008 ، گاردنر ، 2000).
با توجه به نقش و اهمیت هنرهای تجسمی در آموزش کودکان استثنایی و با توجه به اینکه حساب نارسایی در کودکان دبستان همچون یک معضل بزرگ مانع از یادگیری در ریاضی و
مهارت های محاسبه می شود در این پژوهش سعی شده از آموزش نقاشی و سفال به طور توأم و برای افزایش بخشی از فرایند پردازش اطلاعات بینایی استفاده شود تا افزایش مهارت های پردازش اطلاعات بینایی به عنوان یکی از عوامل مؤثر بتواند روند یادگیری را در این دسته از کودکان تسهیل کند. نکته مهم این است که با توجه به مشکلات کودکان حساب نارسا در
مهارت های پردازش اطلاعات بینایی چون درک روابط فضایی ، حافظه بینایی ،‌ هماهنگی چشم و دست ، تشخیص شکل از زمینه و درک ثبات از شکل برنامه آموزش هنرهای تجسمی در این پژوهش برای افزایش این گروه از مهارت های پردازش اطلاعات بینایی استفاده شده است.

اهداف پژوهش
اهداف پژوهش با توجه به ماهیت آن به اهداف اصلی و فرعی تقسیم بندی شده است.
هدف اصلی پژوهش حاضر عبارت است از :
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش مهارتهای پردازش اطلاعات بینایی (ادراک بینایی) کل کودکان حساب نارسای پایه های دوم سوم دبستان .
اهداف فرعی پژوهش حاضر عبارتست از:
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش هماهنگی چشم و دست کودکان حساب نارسای
پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر توانائی تشخیص شکل از زمینه کودکان حساب نارسای پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش درک ثبات شکل کودکان حساب نارسای پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش درک ارتباط فضائی کودکان حساب نارسای
پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش درک موقعیت فضائی کودکان حساب نارسای
پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش ادراک دیداری-فضائی کودکان حساب نارسای
پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش حافظه بینایی کودکان حساب نارسای پایه های دوم و سوم دبستان .
تأثیر آموزش هنرهای تجسمی بر کاهش علائم حساب نارسائی کودکان حساب نارسای
پایه های دوم و سوم دبستان .
فرضیه های پژوهش
فرضیه اصلی پژوهش حاضر عبارتست از :
آموزش هنرهای تجسمی افزایش مهارت های پردازش اطلاعات بینایی (ادراک بینائی) کل کودکان حساب نارسای پایه های دوم و سوم دبستان مؤثر است.
فرضیه های فرعی عبارتند از :
فرضیه 2): آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش هماهنگی چشم و دست کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 3): آموزش هنرهای تجسمی بر افزایش توانایی تشخیص شکل از زمینه کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 4): آموزش هنرهای تجسمی برافزایش درک ثبات شکل کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 5): آموزش هنرهای تجسمی برافزایش درک ارتباط فضایی کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 6): آموزش هنرهای تجسمی برافزایش درک موقعیت فضایی کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 7): آموزش هنرهای تجسمی برافزایش ادراک دیداری – فضائی کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 8): آموزش هنرهای تجسمی برافزایش حافظه بینائی کودکان حساب نارسا مؤثر است.
فرضیه 9): آموزش هنرهای تجسمی بر کاهش علائم حساب نارسائی کودکان حساب نارسا مؤثر است.
متغیرهای پژوهش:
در این پژوهش متغیرها به شرح زیر بوده است:
آموزش هنرهای تجسمی: متغیر مستقل
مهارت های پردازش اطلاعات بینایی: متغیر وابسته مقطع تحصیلی (پایه های دوم و سوم دبستان) : متغیر کنترل
تعاریف نظری و عملیاتی پژوهش
تعاریف نظری :
هنرهای تجسمی :
شکلی از هنر و فعالیت های هنری که در آنها تجسم زیبایی ، ‌نمایش و ارضاء تمایل زیبا دوستی انسان را هدف خود قرار می دهند و محصول این دسته از هنرها ، بدیع و منحصر به فرد است و هنرهای تجسمی در واقع به عنوان تلاش هنرمندانه برای بازنمایی اندیشه های انتزاعی به فرم های حسی ‌بصری و قابل لمس است و از جمله این هنرها می توان به طراحی ،‌ نقاشی ، سفالگری ، مجسمه سازی و معماری اشاره نمود(بامداد ،‌1370 لوسی اسمیت ،‌1996 ، گشایش ،‌1380).
مهارتهای پردازش اطلاعات بینائی :
منظور کلیه مهارتهای لازم برای دریافت، پردازش ، رمز گردانی، تعبیر و تفسیر داده های ( درون داد ) بینائی و ارائه پاسخ ( برون داد ) مناسب است که خود شامل سه دسته مهارتهای بینائی – حرکتی، بینائی – فضائی و تجزیه و تحلیل بینائی است ( کیس اسمیت ، 2001، فرهبد، 1384 ).
حساب نارسا:
حساب نارسائی، اختلال در محاسبه و کسب مفاهیم ریاضی است که کودکان مبتلا به این اختلال در زمینه درک روابط فضائی دچار مشکلات شدید هستند و معمولاً برای شمارش اعداد و نیز انجام چهار عمل اصلی به جای تکیه به قوای ذهنی خویش از انگشتان دستها یا وسایل کمکی بهره می گیرند ( سیف نراقی و نادری، 1384).
تعارف عملیاتی
حساب نارسا:
حساب نارسائی ناتوانی عمیق در درک و فراگیری مفاهیم ریاضی و محاسبه است که با
بد کارکردی سیستم مغزی در ارتباط است و از آزمون پیشرفت ریاضی ایرانی کی مت برای تشخیص این اختلال استفاده می شود و بر مبنای این آزمون مهارتهای ریاضی و محاسبه این گروه از کودکان به طور قابل ملاحظه ای پائین تر از آن است که با توجه به سن زمانی، هوش سنجیده شده و آموزش متناسب با سن انتظار می رود (لرنر ، 1996،به نقل از استکی ، 1386).
درک ثبات شکل:
عبارت است از توانائی کودک در درک نهائی محرکات بینائی بدون اینکه لازم باشد به تمام جزئیات توجه کند مثلاً این مهارت در هنگام مطالعه به او کمک می کند تا بدون دیدن کلمه آنرا بخواند و از دیدگاهی دیگر درک ثبات شکل توانائی تشخیص و درک هر شکل، صرف نظر از اندازه، وضعیت ، جنس یا رنگ آن است و از خرده آزمون درک ثبات شکل آزمون پیشرفته ادراک بینائی فراستیگ برای سنجش آن استفاده می شود ( فرهبد، 1384، سیف نراقی و نادری، 1384، کیس اسمیت، 2001).
تشخیص تصویر (شکل) از زمینه :
عبارتست از توانائی کودک در توجه به ویژگی های بارز شکل در عین آگاهی از رابطه شکل با زمینه آن که برای سنجش آن از خرده آزمون تشخیص شکل از زمینه آزمون پیشرفته ادراک بینائی فراستیگ استفاده می کنند ( فراستیگ ، 1990،تبریزی و همکاران، 1375، فرهبد، 1384 ).
درک روابط فضائی :
توانائی تشخیص حالت اشیاء و اشکال در ارتباط با یکدیگر و نیز ارتباط با یکدیگر و ارتباط با فرد مشاهده کننده که این مهارت کودک را در زمینه تشخیص توالی حروف و اعداد در یک کلمه یا توالی کلمات در جمله یاری می کند و از خرده آزمون ادراک روابط فضائی آزمون پیشرفته ادراک بینائی فراستیگ برای سنجش آن استفاده می کنند ( سیف نراقی و نادری 1384 ، تبریزی و همکاران، 1375 )
هماهنگی چشم و دست:
از جمله مهارتهای پردازش اطلاعات بینائی است که به آن مهارت بینائی حرکتی نیز گفته شده و در واقع بین پردازش – اطلاعات بینائی و حرکات دست و انگشتان ارتباط برقرار می کند و برای سنجش آن از خرده آزمون هماهنگی چشم و دست آزمون ادراک بینائی فراستیگ استفاده می شود ( اسمیت، 2001، فرهبد، 1384 تبریزی و همکاران، 1375 ).
حافظه بینائی:
حافظه بینائی عبارتست از توانائی کودک در بازشناسی و یادآوری اطلاعات رسیده به بینائی. مثلاً هجی کردن مستلزم یادآوری داده های بینائی است و هنگام خواندن کلمه در یک صفحه لازم است آن لغت با تصویر قبلی حک شده در مغز مقایسه شود. تجسم سازی و یا توانائی کنترل تصاویر بینائی در ذهن که همان حافظه بینائی را تشکیل می دهد برای درک و فهم خواندن و ریاضی حائز اهمیت است و برای سنجش آن از آزمون آندره ری استفاده می شود ( فرهبد، 1384، مارنات، 2002 ).

فصل دوم
بررسی ادبیات و پیشینه پژوهش

تعریف هنر
هنر در معنای عام و وسیع خود عبارتست از تطبیق دانش و معرفت نظری به عمل انسان که انسان هوش خود را برای تغییر شکل طبیعت به کار می اندازد تا مواد اولیه طبیعی را به اشیاء و وسایل مفید تبدیل کرده و از این طریق حوائج و نیازهای خود را برطرف سازد. اما با در نظر گرفتن این معنی می توان گفت که هنر عبارت از فعالیت و کوششی است که برای ساختن و به وجود آوردن زیبائی به کار برده می شود ( بامداد، 1370 ).
به عبارت دیگر هنر مانند دانش و فلسفه وسیله ای است برای شناخت واقعیات علم و نقش تخیلی در هنر بیش از علم است و نقش تعقلی و انتزاعی، درعلم بیشتر از هنر است. در واقع هنر چون فواره ای است که در شرایط گوناگون اجتماعی اوج گرفته و فرود می آید و بادهای سرنوشت آنرا به ورطه توالی بی پایان شکل ها می افکند.هر اثر هنری تجلی تازه ای از پیکار دائم انسانها با طبیعت است که برای شناخت بیشتر صورت گرفته و در این پیکار هر لحظه آفرینش تازه ای در هنر به وجود می آید. به اعتقاد افراد هنرمند باید در تعریف از هنر، احساس را در نظر گرفت و به اعتقاد آنها ، هنر فعالیتی است انسانی که شخص عالمانه و با بهره گرفتن از برخی نشانه های خارجی احساساتی را که تجربه کرده به دیگران منتقل می کند و این دیگران مبتلای این احساسات می شوند و خود آنها را تجربه می کنند ( سعدی پور، 1379، رامین، 1379 ).
طبق تعریف دیگر، هنر به هر یک از فعالیتهای نقاشی، مجسمه سازی

Post your comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *