دانلود پایان نامه

بعقیده بعضی هنر شناسان ، محمد شفیع عباسی فرزند برومند و هنرمند رضا عباسی بوده و نکته اتکایی و دلیلی آنان درج امضائی از رضا عباسی است که در زیر اثری امضا کرده و چنین نوشته است:” به نتیجه محمد شفیع اهدا شد “
البته واضح است تنها به دلیل یک نکته نامفهوم و غیر مستند نمی شود این امر را پذیرفت و او را فرزند رضا عباسی خواند ، چه بسا ممکن است درج این جملات ناشی از محبت پدر و فرزندی استادانی باشد که شاگردان خود را بسان فرزندان حقیقی گرامی می داشتند و با جلمات محبت آمیزی از قبیل ( فرزندی ) یا ( نتیجه عمری ) و غیره شاگردان خود را مورد تشویق و احترام قرار می دادند .
از طرفی این نکته قابل تامل است که سبب چیست که این فرزند نیکو نهاد ، در هیچ یک از آثار وی نام پدری چون رضا عباسی را که شهره خاص و عام بوده و عالی ترین اتکا شهرت و غرور برای فرزندش نیز محسوب می شده کوچکترین یادی نکرده و نسبت خود را باوی ذکر نکرده است و حتی در اثر ی که این هنرمنداز روی کارهای رضا عباسی کپی کرده ، نام استاد مزبور را با لفظ ساده ای در عبارت ( مغفرت پناهی آقا رضا ) ذکر کرده و نسبت پدری و فرزندی را که اگر حقیقت می داشت و بهترین محل برای ارائه آن بود فراموش کرده است . با این مختصر می شود پذیرفت ، شفیع عباسی هیچگونه نسبت سببی و نسبی با رضای عباسی نداشته و در نسبت شاگردی و استادی و مرید و مرادی ارادت خالصانه داشته و از محضر پر بار استاد مستفیض می گشته است .
این هنر مند عاشق طبیعت و زیبایی های افسانه ای آن بود و در بیشترین آثار خود از حلاوت گل ها و پرندگان بتردستی تمام هنر ها آفریده و به نازک قلمی و قدرت تمام از عهده بر آمده و با رنگ های چشم نواز و پر آذین جلوه گر ساخته است .(تصویر3-4) در چند اثر استادانه که از چهره های گوناگون و مجالس مختلف چهره پردازی کرده ، مبین استادی و قدرت نقاش است که بیننده را به تحسین وا می دارد . از ارقام ذیل آثارش معلوم می گردد محمد شفیع در خط نسخ و رقاع و نستعلیق نیز استادی شیرین قلم و پر قدرت بوده است . و به روایات مختلف گویا او به هند رفته و در حدود سال 1085 هـ . ق . در شهر آگره فوت کرده است . شفیع عباسی یک پسر هنرمند به نام محمد تقی داشت که در یک اثر به جا مانده اش صراحتا خود را فرزند نقاشی معرفی کرده و چنین رقم زده است . (محمد تقی بن شفیع عباسی 1056)
تصویر3-4-نمونه اثرشفیع عباسیکتاب آقالطفعلی صورتگرشیرازی،سازمان میراث فرهنگی
محمد زمان
نقاشانی که به شیوه ی گل و مرغ نقاشی می کردند، نقاشی گل و مرغ را ابداعش منتسب می دهند به “محمد زمان” که آثارش به طور ثابت از کیفیت عالی برخوردار بوده است . آقای کریم زاده تبریزی در کتاب خود این گفته را که”محمد زمان”نگار گر دوره صفوی به ایتالیارفته و مسیحی شده و مترجم کتاب تاریخ چین است مردود می داند و ضمن توضیحاتی مفصل در رد این نظریات با توجه به آثار موجود اشاره می کند که پنج نگار گر با نام محمد زمان و سجع و رقم و یا صاحب الزمان وجود دارد .
تصویر3-5-دسته گلی ازیاسمن،اثررقم دارمحمدزمان،برگرفته ازکتاب آقالطفعلی صورتگر،سازمان میراث فرهنگی کشور
محمد زمان اول
پسر حاجی یوسف قمی که بنا برآثارموجود از سال 1070تا 1111 هجری قمری در خدمت سه پادشاه صفوی یعنی شاه عباس دوم ، شاه سلیمان وشاهدسلطان حسین فعالیت هنری داشته است .
محمد زمان دوم
به غیر از محمد زمان اول نقاش معروف دوران صفوی است که با سجع ( یا صاحب الزمان ) خود را شناسانده و در اغلب آثار خود ، از آن سجع استفاده برده است . این هنرمند نیز ، به عیار انتخاب سجع « یا صاحب الزمان » گویا نامش محمد یا محمد زمان یا محمد مهدی و یا تنها زمان بوده ، که به حرمت نام شریف حضرت مهدی قائم علیه السلام ، از سجع « یا صاحب الزمان » امداد جسته و از کمک غیبی وی طلب معاضدت کرده است ، بدین جهت ما نیز او را محمد زمان دوم و یا « صاحب الزمان دوم » انتخاب کرده و در محل خود ، بدین نام معرفی کرده ایم .
آثار این استاد بین سنوات 1126 تا 1135 هـ . ق . اجرا شده و همچنین چند اثر بی رقم دیگری که به احتمال زیاد از کار های این هنرمند می باشند ، مبین این نکته است که این نقاش به مدت بیست سال و اندی فعالیت های هنری داشته که متأسفانه آثار رقم دار دیگرش به دست ما نرسیده است .
تصاویر این نقاش بسیار شیرین و با امتیاز بوده و در ترسیم گل و مرغ و تذهیب و تشعیر و انتخاب رنگ ها و در بعضی موارد ارائه مجالس شیوا ، سلیقه استادانه ای داشته است .
این هنرمند اغلب آثار خود را گل و مرغی انجام می داد و سعی می کرد دنباله رو ، شیوه گل سازی محمد زمان اول باشد ،ولی در ارائه طرح و انتخاب رنگ ها ، شیوه بخصوصی داشت و همین اختلافات چشم گیر است که کارهای وی را با استاد محمد زمان مشخص می سازد و ضعف وی را عریان می نماید .(تصویر3-6)
عمده کارهای این هنرمند ، جلد های گل و مرغی است که هم بستر نسخه های ذیقیمت شده و همچنین قاب آیئنه های ظریف هشت ضلعی می باشند که آن زمان ها باب روز بوده و بیشترین آثار این نقاش را تشکیل می دهند .
عمده ارقام این هنرمند ، به خط نسخ و رقاعی مخصوصی بود که به هیچ وجه با ارقام سایر نقاشان هم نام و هم سجع خود مطابقت نداشت .
محمد زمان دوم ، تذهیب و حل کاری و تشعیر و سایر آرایش طلا کاری را استادانه می ساخت و مخصوصا در آرایش و پیرایش البسه نفرات ، دست با حلاوت داشت .
این هنرمند در گل و بوته سازی که عمده آثار وی را تشکیل می داد ، نقاشی توانا بود و در تصویر سازی و مجلس آرایی نیز قلم شیرینی داشت . (تصویر3-7)اسب ها را متناسب و موزن می کشید و با سایه های پرداز ،حالت طبیعی به آن ها می داد . در ارائه و پیرایش البسته ،وسواس داشت و آن ها را چشم نواز و مزین عمل می آورد . در رویه قلمدانی که در ویکتوریا آلبرت لندن دیده می شود ، گویا این هنرمند از مدل های مذهبی مسیحی سود می جسته ، کما اینکه تصویر حضرت مریم و یوسف نجار را به تردستی عمل آورده و شبیه نقاشان اروپایی به سامان رسانده است . به طور کلی می شود گفت که این استاد ، در کار های روغنی « قلمدان و جلد سازی » و آبرنگ ، دست دلفریب و متینی داشته ولی عمده کارهای وی جلد سازی ، با نقش گل ها بوده است .
از آثار بی تاریخ این هنرمند که رقم یا صاحب الزمان را به خط رقاعی درج کرده و در شیوه همین قاب آیینه نقش کرده است ، دو جلد قرآن کریم که هر دوی آن ها ، به شیوه گل و مرغی انجام یافته و در حد خود ستودنی اند .