دانلود پایان نامه

تصویر5-11-گل زنبق،محمدزمان،قرن11ه.ق،برگرفته ازکتاب جهانگیرشهدادی
5-4-گونه زندی
اهمیت کارهای لطفعلی خان در ترسیم گل و بلبل است و مخصوصا در ترسیم گل سرخ و شکوفه سیب و سوسن ( که در تهران به غلط به گل زنبق مشهور است ) و گل دو رنگ مهارتی معجزه آسا دارد که می توان لطافت و شفافی و انحنا های برگ ها را در کار های او مشاهده کرد .
طرز کار این هنرمند اینطور بوده است که شاخه گلی را از گلستان می چیده و در اطاق پیش روی خود و به اصطلاح از روی طبیعتی نقاشی می کرده است می گذاشته .
در مرقعه ها و جلد های قرآن مجید و قلمدان های کار او که امروز در خانواده ها موجود است این توجه به طبیعت را به خوبی می توان مشاهده کرد . هر چند به رسم نقاشان روزگار خویش به مناظر و مرایا و تناسب ساقه و کنده درخت و شکوفه و گل آن اهمیتی نمی داده است …
با این همه در نگاه به تک شاخه های گل کار لطفعلی خان شیرازی ، با آنکه در قاعده می بایست از روی مدل حقیقی ترسیم و نقاشی شده باشد ، اما شگفتا که ذهن پویا و ذوق بی همانند نقاش آنچنان تصرف ماهرانه ای در ترسیم گل ها و پرندگان به خرج داده است که به جرأت توان گفت گاه یافتن نمونه این گلها در طبیعت کاری مشکل و چه بسا ناممکن است و این همه به چیزی تعبیرنمی شود ، جز حضور هنرمندانه این نگار گر هنرمند و بی رقیب مکتب گل .
او این تصرف و دخالت هنرمندانه را نخست با جسارت و هنرمندی تمام در انتخاب رنگ و جایگزینی رنگ های تازه در ساقه و گلبرگ گلها به کار برده از آن پس در ترسیم ماهرانه غنچه ها و برگ ها ی گلها ، به آنگونه که از قاعده اندام و رنگ و زیبایی گل ها ، بیرون آید و نه به شکل که انسان احساس کند ، به عکس شاخه گلی یا پرنده ای رو به روست . مهم ترین نمود استعداد و ذوق هنرمند در این دخالت ظریف و آگاهانه را می بایست در پیچ و خم ظریف برگ ها و گلبرگ ها در انحنای ساقه گیاه و به دیگر تعبیر در ترسیم خیال بر انگیز هر شاخه گل و گیاهی یا پرواز پرنده ای دنبال کرد . تقسیم بندی موضوعی مجموعه ی آثار آقا لطفعلی شیرازی بر حسب همان تقسیم بندی همیشگی و سنتی نقاشان قدیم ایرانی است : اگر نقاش به خاطر وفادار ماندن به روش سنتی استادان گذشته تغییر عمده ای در « شیوه » ی کارش نمی داد ، از جهت » موضوع » کارهایش نیز از قالب های همیشگی تخطی نمی کرد . آقا لطفعلی در وهله ی اول نقاش جلد ها و قلمدان ها و آبرنگ های لطیف است . این رشته ی کا ر ، خود تقسیم بندی های مختلفی را دارد و معمولا زیر عنوان « کارهای روغنی » قرار می گیرد ، که شامل قلمدان ها ، جلد کتاب ها ، قاب ها آیئنه ها و جعبه ها و برخی اشیاء مختلف دیگر است . بهتر است بپردازیم به نقاشی گل ها و پرنده ها در نقاشی ایرانی و شناختن ماهیت میراثی که از راه به آقا لطفعلی شیرازی ، و به ما ، رسیده است .
از شیوه لطفعلی هم به صورت نمونه هایی از گل های منفرد وجود دارد و هم تغییراتی که در آن بعد ها می دهند و آقا لطفعلی از شاخص ترین این شیوه است .
تغییراتی که در این شیوه و سنت می دهند در این حدود است که شاخه ها را به شکل بوته ای پر گل بر زمین می کارند و پرنده – یا پرنده هایی – را بر شاخه ها می نشانند و با چند تایی پروانه یا زنبور صفحه را متعادل می کنند . این شکل الگویی ، بعد ها ، یعنی در اوایل قرن سیزدهم به دو شیوه ی مشخص تبیین می شود که در یکی شاخه ها و گل ها و برگ ها و شکوفه ها و پرندگان فراوانی تقریبا تمام صفحه را اشغال می کنند و عموما با زمینه های تیره – سیاه ، ارغوانی ، قهوه ای تیره ، بنفش تیره و گاه طلایی ، جلوه و نمایشی خاص پیدا می کنند ، و اغلب برای جلد کتاب ها و قاب آئینه ها و جعبه ها به کار می روند . دیگر نقاشی های آبرنگ بوته ها و پرندگان است که معمولا خلوت تر و با زمینه های کم رنگ کار می شوند و بسیار شان ساده تر و کم کارتر از انواع دیگر اند . این دسته نقاشی ها بیشتر برای مرقع ها تهیه می شدند و بر خلاف آن گروه دیگر روغن کمان محافظ نمی خورده اند . از آقا لطفعلی ، و از هر دو نوع گل و پرنده هایش ، نمونه های بسیاری در دست است و شاید به همین خاطر است که آقا لطفعلی را اغلب به عنوان نقاش گل ها و پرنده ها می شناسند .
البته قلم گیری های آبی رنگی را گردا گرد گل ها و شاخه می دواند که خاص اوست و نیز ، در بعضی از قلمدان ها و جلد ها ، سبز زنگاری را به طریقی مخصوص به خود به کار می گیرد . اما از حیث طراحی ، بسیاری اوقات از حدود معمول و مقرر اساتید پیشین پا فراتر نمی گذارد .

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درباره بازاریابی الکترونیکی و استان خوزستان

تصویر5-12-(سمت راست)،گل نرگس بهمراه پیازگل،لطفعلی شیرازی،1249،نگارستان ادیب
تصویر5-13-(سمت چپ)،نقاشی گل ومرغ،رقم لطفعلی شیرازی،برگرفته ازکتاب لطفعلی شیرازی
5-5 گونه قاجاری
5-5-1-ویژگی های زیبا شناختی مکتب قاجار ،تهران
پژوهشگران غربی ،عرفهای صوری نقاشی قاجار را در هنر درباری اواخر قرن دوازدهم /هجدهم اصفهان و شکوفایی متعاقب نقاشی با اندازه طبیعی در شیراز طی حکومت کریمخان زند و اعقابش می دانند . به عبارت دیگر نقاشی عهد زندیه که خود ادامه دهنده سنت فرنگی سازی صفوی بود با مختصر تغییری به دوره قاجار انتقال یافت . می توان گفت که مکتب موسوم به « قاجاری » در واقع از عهد کریمخان زند آغاز شد . بدین ترتیب سبک قاجار به شیوه نگارگری اواخر دوره صفوی پیستگی دارد . یکی از علل آن « تأثیر پذیری از شیوه های اروپایی است که از اواخر سده یازدهم هجری قمری آغاز شده بود و به وسیله فرزندان و نوادگان همان هنرمندان استمرار یافت » و نیز « شیوه های دیگر نقاشی ، نظیر شیوه رنگ و روغن که از اواخر سده یازدهم آغاز شده بود و همچنین تزیئنات لاکی در قالب قلمدان ها و جلد های منقوش که تا قرن دوازدهم ، اما نه به وسعت قرن سیزدهم ، ادامه داشت . »نقاشی مکتب قاجار سعی دوباره ای بود در ایجاد تعادلی مطلوب میان دو عنصر ناهمگن ایرانی و اروپایی که در نیمه اول قرن سیزدهم هجری به توفیقی دلپذیر ، اما مختصر دست یافت .با آغاز حکومت فتحعلی شاه حضور سبک ملی ، اما متأثر از ایتالیای اواخر قرن یازدهم /هفدهم تکامل یافته بود و تحت حمایت آن فرمانروای مستبد نامتعارف ، چندین صحنه بزرگ از دربار و چندین پرتره ( چهره پردازی ) به شیوه روغنی نقاشی شد و همچنین آثاری از صحنه های روزمره و اشیاء بی جان و تعدادی نسخ خطی مصور به وجود آمد .
5-5-2-نظری اجمالی به نقاشی دوره قاجار
لیکن آغار سده ی سیزدهم شاهد شیوه ی گل و مرغ تازه ای گردید : انگاره ای مکرر از بوته های درشت گلدار بیشتر گل سرخ . آمیخته با گل های دیگری چون میخک ، صد پر، سنبل ، گل استکانی ، شکوفه های میوه و هم چنین انواع پرندگان و پروانه ها ، تا تنها یک بوته گل کرده و یا دسته گلی مختلط به طور آزاد در فضا که تمامی زمینه را فرا می گرفت معمولا حاشیه ای از طوماری های مکرر یا آذین قابقابی ضمیمه شده باز ممکن بود نقش لچک های آمیخته با اسلیمها به کار گرفته شود آستر بدرقه معمولا با یک گل زنبق یا سنبل بر زمینه ای ساده ، یا طرح طوماری های طلا انداخته ، نقش پرداخته ، که یاد آور زینت کاری های سده دوازدهم بود تزیین می یافت . گاه نیز ترکیب بندی های ساده تری با نقوش سپهری و ترنجی روی پرچم ها بر زمینه ای ساده به طور پراکنده مشهود افتاده است . که یک نمونه آن در مجله مرقعاتی در موزه لینگراد نگهداری می شود . استاد کارانی چون « نصر ا… حسینی امامی » ، «لطفعلی شیرازی » و « فتح ا… شیرازی » سنت نقاشی گل و مرغ را زنده نگه می دارند که ابداعش متناسب بوده به » محمد زمان » آثارشان به طور ثابت از کیفیت عالی برخوردار و در ظرافت اجرا بی کم و کاست است. چنانکه بیشترشان را می توان همطراز بهترین نقاشی های گل و مرغی دوران صفویه به شمار آورد.نهضت های انشعاب یافته نگار گری با شیوه کاملا شکفته ای که در سایه حمایت ناصر الدین شاه ( دوره سلطنت 1313-1264 ) همزیستی یافتند و پا گرفتند و تا پایان پادشاهی قاجاریان دوام یافت . این فرمانروای دراز عمر نیز مانند پدر بزرگش هنر شناس و حامی هنرمندان بود، لیکن نفوذ گسترده اش در عالم هنر به صورت سفارش های عمده برای دیوار نگاره های بزرگ یا برجسته کاری های تخته سنگی تجلی نیافت ، بلکه ذوق هنریش در حد متوسط خود، بر انواع نگار گری های متداول و خصوصا″ نقاشی زیر لاکی قرار گرفت . به طور خلاصه در این دوره ما با شیوه ای سرو کار خواهیم داشت که در اساس از جنبه های تزئینی و التفاطی و احساس انگیز برخوردار است . نشانه های شاخص این شیوه عبارتند از : طوماری های طلا انداخته شکوفه های فندق ، گوزن ها و طوطیان درون شمه ها ، و دسته گل های آزاد ، درمیان عناصری دیگر .
دردوره ی قاجاریکی ازسنت های دیرینه ی ایران به نام نقش های لاکی که درزمان تیموریان وصفویان به صورت محدودکارمی شدو به شیوه ی آقامیرکی هم شهرت داشت ،احیاگردید.دراین شیوه که ازروغن کما ن برای زیرساخت آثاراستفاده می شد.نوع خاصی ازساختارنقاشی خصوصا″گل ومرغ انجام می گردیدکه باپرداخت های نسبتا″زمخت انجام می گردید.زیرازمانی که روغن کمان برروی نقاشی زده می شدظرافت های زیاد،حذف می گردید.همین امرسبب شدتانقاشان باشرایط جدیدی وشناخت جدیدی نسبت به این نوع نقاشی عمل کنندازسویی دیگرروغن کمانی که برروی نقاشی زده می شدرنگ عمومی نقاشی رابه رنگ زردپررنگی تبدیل می کردکه یک نوع هارمونی رنگ گرم به سرتاسر اثراضافه می گردید.نگارگربایدمی دانست که ازچه رنگ هایی بایداستفاده کندتا درشرایط نهایی مطلوب خودرابه دست آورد.این نوع ازنقاشی وگل
تصویر5-14-قاب آیینه لاکی بانقش گل ومرغ،درب لولادار،بدون رقم،ازکتاب شرح مجموعه گل
تصویر5-15-اثربدون رقم دوره قاجار،احتمالا″منسوب به لطفعلی صورتگر،برگرفته ازنسخ خطی