دانلود پایان نامه

در آثار متنوع و به جامانده این نقاش که باید او را مذهب نامی نیز قلمداد کرد، در بستر گل و مرغ ها و زمینه های خالی آن، طرح های موزون و بدیهی ، از صنعت تذهیب و تشعیر و حل کاری ، به زیبا ترین وجهی عرضه کرده و هنر تذهیب خود را نشان داده است .
4-2-نقاشی گل و مرغ از دوران پهلوی تا معاصر
بسیارند نقاشانی که آثارشان در موزه ها و مجموعه های شخصی نگهداری می شود ولی نام آن ها بر هیچ کس معلوم نیست و در هیچ تاریخی نامی از آن ها برده نشده است . و هنر مندانی که آثار با ارزششان به دست بیگانگان به یغما رفته و یا به وسیله دوستان جاهل معدوم شده است . مدرسه صنایع مستظرفه که تأسیس آن از ابتکار های کمال الملک بود در اواخر دورۀ قاجاریه تأسیس شده این مدرسه در جریان هنری ایران تأثیری تکمیل کننده داشت .
عده ای دیگر از هنر مندان مینیاتور ساز، مذهب و نقاشانی که به شیوه گل و مرغ و گل و بوته کار می کنند در کار گاه های خصوصی خود به طور حرفه ای به این شیوۀ نقاشی پرداخته اند که نام آن ها کمابیش بر سر زبانهاست . در کنار این نقاشان هنرمندانی نیز در خطه خراسان در آستان قدس رضوی در کتابخانه به کار پیرایش و مرمت و خلق آثاری نقاشی گل و بلبل، جلد سازی و تذهیب پرداخته اند . این گروه به دلیل دوری از مرکز برای عموم ناشناس مانده اند .
محمد رضا قزلباش،هاشم ظریف تبریزیان،عیسی آلفته و عبدالعلی بروسان،که اکنون در کتابخانه آستان قدس رضوی به کار نقاشی بر روی جلد مشغول است .تصویر4-5)
از شروع کار بنیاد پژوهش های اسلامی در خراسان آقای «آلفته » به این مرکز دعوت شده و با امکانات بنیاد ، کارهای درخور تحسینی انجام داده .
امروزه جوانان علاقه مند و با ذوقی به کار نقاشی گل و بلبل پرداخته اند و هر کدام راه استاد خود را در پیش گرفته اند و گاه معدودی در این رشته هنری دست به نو آوری هایی زده اند . که اکنون موفق به برگزاری چندین نمایشگاه گروهی از آثار خود در مشهد و تهران شده اند .
نقاشی آبرنگ ، گل و مرغ ، گل و بوته ،نیاز به دقت و حوصله زیاد دارد و قبل از هر چیز استعداد پیروی از سبک دارد .
امروزه خواه ناخواه زندگی ماشینی و تراکم کار بر زندگی فرد فرد ما مستولی است و فرصت پرداختن به ظریف نگاری کمتر به دست می آید .
با این وجود اشتیاق و میل به تداوم و تکامل این هنر سنتی و اسلامی در میان جوانتر ها نیز به خوبی احساس می شود .
قدر مسلم نیاز به زمان بیشتری است تا آثار جدید این هنر جویان مورد قضاوت مراکز فرهنگی و هنری قرار گیرد .
کمترین رسالت آثار هنری آنان می تواند تقویت ذوق و سلیقه و حسی زیبایی شناسی مردم کمک به لطایف طبیعیتی و موهبت های الهی است .
4-3-کاربرد نقش گل و مرغ در عصر حاضر
نقش گل و بلبلی که امروزه بر روی صنایع مختلف کار می شود دیگر آن حرفی که نقوش قبلی داشتند را ندارد زیرا آن نقوش از دل و جان هنر مند ، نقاش و یا قلمزن به انگشتان توانا آمده و توانسته است که این نقوش زیبا را بیافریند و لطافت روح و جان خود را به نمایش گذارد ولی در عصر حاضر نقش گل و مرغ به صورت تکراری یا کپیه برداری از کارهای گذشتگان است و البته با کمی تغییر ، و دیگر این نقش گل و بلبل را نمی توان گفت که لطافت روح نقاشی را عرضه می دارد . بلکه یا به دلیل رونقی بازار است و یا برای تبلیغ هنر ایرانی .
امروزه دیگر نقش گل و مرغ فقط اختصاص به یک سری صنایع خاص ندارد . مثل قلمدان و غیره . بلکه امروزه نقش گل و بلبل کاربرد های زیادی دارد . یک نمونه از کارها جدیدی که از گل و مرغ استفاده شده است اسکناس پانصد تومانی است . که به منظور آشنایی عموم مردم از نوعی نقوش اصیل ایرانی و حتی آشنایی توریست های جهانگردانی که به ایران می آنید . تا با هنر اصیل ایرانی آشنا شوند . در هنر میناکاری نیز برای شکل دادن بر روی صنایع مینا کاری شده نیز ار نقوش گل و پرنده استفاده می شود همانگونه که هنر مندان قلمزن بر روی انواع فلزات ، مثل نقره ، مس ، برنج نقش گل و بلبل را به کار می برند . با نگاهی به نقوش عصر حاضر متوجه می شویم که نقش گل و مرغ در عصر حاضر تفاوت هایی با نقوش قدیم دارد . عناصر که در نقوش استفاده می شود همان عناصر گذشته است . اما تفاوت هایی با هم دارند در نقوش قبلی گل ها یا از تمام رخ بوده اند و یا از نیم رخ در حالیکه در نقاشی های معاصر نه تنها از نیم رخ و تمام رخ گل ها به تصویر در می آید بلکه از سه رخ گل نیز نقاشی می شود که احتمالا به دلیل آشنایی نداشتن و عدم توانایی کشیدن هنرمندان قدیم از کشیدن سه رخ گل بوده است . و آشنایی نداشتن با پرسپکتیو بوده است . برای کشیدن پرندگان می بینیم که پرندگان در حالات مختلفی را به صورتی خیلی زیبا به تصویر در آورده اند حتی می توان گفت که از پر طاووس برای دم های پرندگان و کاکل پرندگان الهام گرفته اند زمینه نقاشی ها در زمان قبل ، رنگی یکنواخت داشته در حالیکه در نقاشی های معاصر از ترکیب رنگ ها استفاده شده و رنگ ها در هم تداخل کرده و حالتی رویایی به نقوش داده و نیز از ابرهایی که در مینیاتور استفاده می شود در نقوش معاصر استفاده می شود در حالی که در زمان های گذشته چنین چیزی نبوده و رنگ ها نیز ، رنگ هایی امروزه مورد استفاده است رنگ های شاداب و رنگ هایی خالص ولی در نقاشی هایی قبل رنگ ها تند و مات مانند استفاده شده است . البته در این میان نیز نقاشی هایی خیلی عامی و ساده و بدون جزئیات و ظرافت نیز کار شده است که نمی توان این نوع کار ها را به عنوان یک اثر هنری مطرح کرد . چون بدور از هر گونه از اطلاعات هنری کشیده شده است . از نمونه کارهای دیگری که انجام می شود از نقش گل و مرغ در حواشی غزلیات حافظ که با خطاطی خوشنویسان بزرگ این غزلیات به تحریر در آمده است . در بعضی از نقوش گل و مرغ که به عنوان قاب و یا کارت پستال به تصویر در آمده دسته گلی که همیشه پرندگان در لا به لای برگ ها قرار داشته در وسط صفحه قرار دارد و پرندگان در حالات مختلف پرواز به تصویر در آمد ه اند از مشخصات بارز این سبک و سیاق ،پرندگانی با بال هایی گشوده و پرهایی رنگارنگ و زیباو ابرهایی مینیاتوری که در تمام صفحه پخش شده است . در بعضی از این نقوش پرندگان خوابیده به تصویر کشیده شده و یا اینکه فقط گوشه ای از صورت پرنده کشیده شده است . توجه به جزئیات و ظرافتی که امروزه در این بخش از نقاشی ایرانی مشاهده می شود در نقاشی های مشابه خود در گذشته بی نظیر بوده است . هیچگاه پرنده ای در حالت خوابیده کشیده نشده و یا اینکه زمینه کار به این رنگارنگی و لطافت نبوده که البته ترکیب و تلفیق و توجه به جزئیات در عصر حاضر به این دلیل است که هنرمندان امروزی نه تنها با هنر های نیاکان خود آشنایی دارند بلکه با هنر هایکشور های دیگر نیز آشنایی پیدا کرده و نگاهی مو شکافانانه تر پیدا کرده اند و توجه به جزئیات و ظرافت در آن ها بیشتر شده است .
فصل پنجم
گونه شناسی گل و مـــــرغ
5-1-گونه چینی
ایرانیان در عصر حکومت ایلخان مغول مایه های هنری بسیاری از چین فرا گرفتندکه در گذر قرن های بعد همچنان پا برجا ماند .
آشنایی ایران با چین در عصر شکوفایی حکومت سلسله ی سونگ ( 960-1279 م ) افزایش یافت ، سپس در عصر سلسله ی مغولی یو آن ( 1280-1368 م )
بسیاری از شیوه ها و سبک های هنری چین در هنر ایرانی نفوذی عمیق یافت . با روی کار آمدن صفویان در ایران ، هنر مندان ایرانی شیوه هایی را که از خاور دور فراگفته بودند تحولی عمیق بخشیدند و آن را با ذوق و سلیقه ی ایرانی هماهنگ ساختند . با این همه ، تأثیری که هنر چینی در هنر و صنعت ایرانی گذارده بود همچنان پایدار ماند . به ویژه در عصر سلطنت شاه عباس اول ( 995-1037 هـ /1587 -1628 م ) که هنرمندان و صنعتگران چینی را به دربار خود دعوت کرد و از هموطنان خود نیز خواست که از شیوه ها و روش های فنی و صنعتی آنان استفاده کنند و فرمان داد تا کارگاه هایی برای ساخت ظروف سفالینه به سبک چینی دایر گردد . به طور کلی نقاشان ایرانی در عصر اسلامی نگاره ها و نقوش چینی را به عنوان نمونه ای آرمانی می نگریستند و می کوشیدند تا از آن ها تقلید و نمونه گیری کنند . چنانکه از منابع تاریخی و ادبی ایران بر می آید و آثار برجسته ی هنر ایرانی که به دست رسیده نیز آن را تأیید می کند ،تأثیر هنر نگار گری چینی در نگار گری و نقاشی ایرانی قرن ها ی هشتم و نهم هجری ( چهاردهم و پانزدهم میلادی ) به اوج خود رسید .