دانلود پایان نامه

در سال 1844 ساموئل مورس تلگراف الکتریکی را اختراع کرد و نخستین خط تلگراف بین شهرهای بالتیمور و واشنگتن در آمریکا کشیده شد.تفکر استفاده از رایانه ها و شبکه های رایانه ای برای کارهای مدرسه ای و عملی به قرن بیستم و اوائل دهه 1960 برمی گردد. گر چه هدف اصلی طرح آرپانت ایجاد شبکه ای برای تبادل اطلاعات نظامی و حفاظت ایالات متحده امریکا از تبعات جنگ سرد با شوروی سابق بود ولی در عین حال از آنجایی که سه مرکز از چهار مرکزی که برای راه اندازی شبکه های رایانه ای از همان ابتدا در مسیر آموزش های مدرسه ای رشد کردند و از اوایل دهه 70 با به ثمر نشستن این طرح ،تبادل اطلاعات و داده های علمی نیز بین مراکز مدرسه های امریکا شروع شده است. البته آموزش الکترونیکی به شکل امروزی و در این گستره کاربرد در اوایل دهه 1990با ظهور شبکه جهانی اینترنت شکل گرفت و با توجه به قابلیت های بسیار زیاد وب ، آموزش الکترونیکی به سرعت رشد کرد و امروزه جایگاه خود را در ساختار آموزشی بسیاری از کشورها تثبیت کرده است.
ایده آموزش الکترونیکی، به طرح دانشگاه باز که از سوی کشور انگلیس مطرح شد، ارتباط پیدا می کند. طبق این طرح، علاقه مندان با استفاده از برنامه‌های تلویزیونی، آموزش‌های علمی لازم را پشت سر می گذاشتند و مدرک دریافت می‌کردند. همچنین با ابداع مفهوم ”کلینیک آزاد“ در ایالات متحده آمریکا (در دهه 1960) ، گام مهم و بزرگی در این زمینه برداشته شد. در دهه هفتاد به خاطر افزایش دسترسی گسترده و عمومی به کامپیوتر در آمریکا، تدریس غیرحضوری رایج شد و برای نخستین بار، ارائه واحدهای درسی به شیوه آن لاین در اوایل دهه 1980 به وسیله یکی از بنیانگذاران دانشگاه مجازی در ایالات متحده آمریکا ابداع شد .
در سال 1988 نیز برای اولین بار یک برنامه نرم‌افزاری ، با نام “استاد دیجیتالی”که یکی از استفاده های اولیه از کامپیوتر را در امور آموزشی پیشنهاد می‌کرد، در آمریکا استفاده شد.از آن زمان تا به امروز، آموزش الکترونیکی تغییرات و پیشرفت های بسیاری داشته است؛ مثلا در سال 1995 مراکز علمی ـ آموزشی آمریکا با ایجاد تغییراتی در سیستم خود و بهینه سازی آن، توانستند روش آموزش الکترونیکی را در همه جهان گسترش و اشاعه دهند(بروور، ای، دبیلیور، 1382، ص50) .درهمین راستا دکتر عیسی ابراهیم زاده آموزش از راه دور را به عنوان محصول عصر صنعتی و شکل صنعتی شده ی آموزش می داند و معتقد است روند رشد و تحول این نظام از لحاظ تاریخی با مراحل صنعتی همگامی ملموس دارد. وی نسل اول آموزش از راه دور را که به آموزش مکاتبه ای شهرت دارد به عنوان آموزش تک واسطه ای نامید. فناوری مورد استفاده دراین دوره ارتباطات پستی، چاپ کتاب های استاندارد و جزوات یکنواخت بود. درادامه استفاده از امواج برای آموزش متداول گردید. آموزش چند رسانه ای که در حقیقت محصول دوره صنعتی است مشخصه اصلی نسل دوم آموزش از راه دوراست. رادیو، تلویزیون،‌ وئدیو، ماهواره، نوارهای دیداری و شنیداری مهمترین واسطه های آموزشی این دوره هستند و در نسل سوم آموزش از راه دورتاکید اصلی بر آموزش غیر متمرکز، مشارکتی و مردمی است ( ابراهیم زاده، 1363، ص 28تا 32). همگام با پیشرفت های سایر بخش ها، نظام های آموزشی نیز دچار تحول شده و گرایش از یادگیری های معلم محور به فراگیر محور رو به افزایش است. به گونه ای که آموزش و استفاده از فناوری در برنامه درسی کشورهای پیشرفته گنجانده شده است. به عنوان نمونه در انگلستان کتاب های درسی در هر موضوع شامل سه کتاب دانش آموز، راهنمای معلم و راهنمای دانش آموز است. در هر سه کتاب فعالیت هایی در باره فناوری اطلاعات و ارتباطات گنجانده شده است. برای این که دانش آموزان فناوری اطلاعات و ارتباطات را تجربه کنند دو رویکرد در کتاب های درسی در نظر گرفته شده است. الف: پروژه هایی در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نظیر استفاده از رایانه برای پژوهش و انجام پروژه های گروهی ب: فعالیت های خاص در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات نظیر استفاده از واژه نگار برای نوشتن یک گزارش، نرم افزارهای گرافیکی و استفاده از سی دی های آموزشی. دانش آموزان در انجام دادن تکالیف گوناگون درسی باید از رایانه استفاده کنند. مهمترین استفاده از رایانه در انجام دادن پروژه ها و امور پژوهشی است. همچنین از رایانه ها به منزله ابزاری برای وارد کردن داده ها، رسم جدول و کشیدن نمودار استفاده می شود.گنجاندن فناوری های جدید در کتاب های درسی ضمن آشنا کردن دانش آموران با توانایی ها و قابلیت های رایانه، ترس از آن را نیز در آن ها از بین می برد و سبب می شود که فضای علم از مرز کتاب ها فراتر رود ( حقیقی، 1388، ص 2)
2-2- اهمیت و نقش فناوری در آموزش
فناوری اطلاعات ابزار قدرتمندی است که درکمترین زمان ممکن می تواند میان مردم جهان ارتباط برقرار سازد. این ابزار ارتباطی قدرتمند با اطلاعات سروکار دارد. فناوری اطلاعات در جهان امروز چشم اندازهایی را برای جهانیان به ارمغان آورده است که بر تمام ابعاد زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و آموزشی انسان قرن بیست و یکم تاثیر گذاشته است، به گونه ای که بیشتر فراگیرندگان را به سمت رایانه ها و آموزش کار با آنها سوق داده است. رایانه ها با فراهم کردن فرصت لازم برای تمرین و کسب دانش بشری و پرورش دانش آموزان به آموزش مدرسه ای و از سوی دیگر، تجدید حیات و غنی سازی محیط یادگیری برای برقراری تعامل میان یادگیرنده و منابع یادگیری ملزم می باشند. از این روبازنگری در شیوه های سنتی تدریس و جایگزین آن با شیوه های نو برای تجهیز یادگیرنده به مهارت های شناختی ضرورت دارد. لذا استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دست یابی به هدف های، یادگیری با کیفیت برای همه اجتناب ناپذیر است (بروور، ای، دیبلیو ، 1382، ص17).
قرن بیست و یکم، قرن دانایی و انقلاب اطلاعات است. اطلاعات به عنوان کالای راهبردی، ابزار قدرت و معیار توسعه یافتگی در دنیای کنونی است. آموزش و پرورش، اساساً یک نظام و سیستم اطلاعات بزرگ است که می تواند اطلاعات مناسبی را برای دانش آموزان جمع آوری، پردازش و منتشر کند. اگر تلاش مناسبی برای به کارگیری صحیح فناوری اطلاعات و محور قرار دادن آن در برنامه ی توسعه انجام شود، می تواند به عنوان یکی از بزرگ ترین منابع پرورش نیروی انسانی ماهر در فناوری اطلاعات مطرح شود و نقش علمی و اقتصادی مهمی را در کشور و رقابت های جهانی ایفا کند. از این دیدگاه، بزرگ ترین فرصت را برای رشد و توسعه بنیادین کشور فراهم سازد (رضایی ،1386،ص32). معاون فناوری اطلاعات وزارت از پیوستن 8 هزار و 500 مدرسه کشور به شبکه اینترنت شهری با خطوط خبر می دهد. تولید علم و دانش در کشور را پشتوانه اصلی توسعه پایدار عنوان کرد و افزود: طبق برنامه چهارم توسعه، هر سال باید 5 هزار کاردان، 4 هزار کارشناس، هزار نفر کارشناس ارشد و 100 دکترا تربیت کنیم و به این تربیت در تلاش هستیم زمینه تربیت نیروی انسانی در کشور را فراهم کنیم. وی با بیان این که در دانشگاه ها باید رویکرد تکنولوژی محور شکل گیرد، خاطر نشان کرد: باید تا پایان برنامه چهارم، تعداد کاربران خطوط پرسرعت را به یک میلیون و 500 هزار نفر و کاربران عادی اینترنت را20 میلیون و 500 نفر ذکر کرد. به نظر می رسد شاخص آغاز قرن بیست و یکم، دگرگونی و تحول باشد. با پذیرش تدریجی استفاده از رایانه و فناوریهای دیگر، مدارس چندین درجه تغییر جهت داده اند. (ریاضی،1385).به گفته الن کالینز این تغییر جهت ها شامل موارد زیر است:
1- تغییر از آموزش کل کلاس به آموزش گروههای کوچکتر؛
2- تغییر روش معلم از سخنرانی کردن به مربیگری؛
3- تغییر از کارکردن بیشتر با دانش آموزان قوی در کلاس به صرف زمان بیشتر درکمک به دانش آموزان ضعیف؛
4- تغییر در جهت دخالت دادن بیشتر دانش آموزان در امر یادگیری خود؛
5- تغییر در جهت ارزشیابی براساس محصول و بازده؛
6- تغییر از حالت رقابت در کلاس به حالت همکاری و مشارکت بیشتر؛
7- تغییر از یادگیری اطلاعات و محتوای یکسان و به وسیله همه دانش آموزان به یادگیری مطالب متفاوت و مطابق با نیازهای دانش آموزان و با سرعتهای متفاوت؛
8- حرکت از تفکر گفتاری به سوی ادغام مواد دیداری همراه با تفکر گفتاری.

مطلب مرتبط :   منبع مقاله درمورد انواع ناتوانیهای یادگیری و اختلال نارسایی توجه

3-2- جایگاه و نقش حیاتی فناوری در آموزش وپرورش
فناوری صنعت چاپ بافت جدید اجتماعی و عقلانی را برای مدارس فراهم آورد و به صورت فناوری مشخصه در آمد. فناوری مشخصه، فناوری ای است که در دید مردم از خود و دنیای اطرافشان دگرگونیهای اساسی ایجاد می کند. برای مثال، فناوری مشخصه دنیای باستان فناوری ساده، ولی ظریف هنر دست بود. صنعتگران و استادکاران باستان دنیای خود را با استفاده از ابزاری که گسترش دستهایشان بود دستکاری کرده، تغییر می دادند.وقتی صنعت چاپ به صورت فناوری مشخصه در آمد، طراحی و ارائه آموزش براساس مواد چاپی بنیان گذاشته شد و در برخی از کشور ها بیشتر کلاسها دارای کتابهای خواندنی، ادبی، علوم، علوم اجتماعی و ریاضی شدند. سازمانهای آموزش و پرورش ناحیه ای نظام پیجیده و منسجمی را برای گزینش کتابهای درسی خود در پیش گرفتند.فناوری مشخصه امروز، به طور که بلتر ادعا می کند، فناوری الکترونیکی است که راه های متعددی را برای برقراری ارتباطات، اطلاع رسانی و دانستن در اختیار ما قرار می دهد. مبارزه ای که جامعه جهانی امروز در پیش دارد برای استفاده از فرصتهای یادگیری است که جوانان و بزرگسالان را آماده بهره برداری از فرهنگ معاصر و افزودن یا تاثیرگذاری بر آن می کند. ما دراین میان یا باید فناوری الکترونیکی را رد کنیم یا خود را در برابر امکانات وسیع آن قرار دهیم و این مبارزه را با آغوش باز بپذیریم (ذوفن، 1383، ص 19).
یادگیری الکترونیکی زاییده چرخه تحولات سریع و رو به گسترش فناوری های نو به مفهوم واقعی آن است. تاکنون تعاریف متفاوتی از یادگیری الکترونیکی ارائه شده است. ما تعریف (کراس) را که خیلی ها او را مخترع واژه یادگیری الکترونیکی می دانند انتخاب کرده ایم. کراس یادگیری الکترونیکی را دارای شش نشانه به شرح زیر می داند:
یادگیری الکترونیکی به وسیله اینترنت صورت می گیرد. با جدیدترین اطلاعات همراه است. مجموعه ای از روش های آموزشی را در بر می گیرد (آموزش های مجازی، همکاری دیجیتالی، شبیه سازی و …) فراگیر محور است وبه ویژگی فردی او توجه دارد. اینترنت محور نیست، کثرت گراست (شامل همه می شود). نهایتاً قابلیت انجام دادن فرایندهای اداری و مدیریتی از قبیل: ثبت نام، پرداخت شهریه، نظارت بر روند اجرای فعالیت های یادگیرنده، تدریس و اجرای ارزشیابی از راه دور را فراهم می کند. به طور کلی، یادگیری الکترونیکی به آن نوع یادگیری گفته می شود که در محیط شبکه به وقوع می پیوندد و در آن مجموعه ای از فناوری چند رسانه ای، فرارسانه ای و ارتباطات از راه دور به خدمت گرفته می شود و نوعی یادگیری است که در محیط اینترنت صورت می گیرد و با بهره گیری از فناوری شبکه تسهیل می شود (وطن خواه ،1387)
4-2-موانع و مشکلات استفاده از فناوری اطلاعات در آموزش
در خصوص مزایای استفاده از فناوری اطلاعات مطالب زیادی مطرح است اما نباید این موضوع را از نظر دور داشت که هم در استفاده از این فناوری ها با مشکلات و محدودیت هایی روبرو هستیم و هم استفاده از این فناوری ها آثار نامطلوب و معایبی به همراه دارد. در مورد اول کاربرد فناوری ها در آموش مستلزم وجود امکانات سخت افزاری و نرم افزاری است که در هر دو مورد نظام آموزش ما با شرایط مطلوب فاصله دارد. به عنوان نمونه نسبت تعداد رایانه های موجود به دانش آموز در مدارس بسیار پایین است و حتی برخی از مراکز آموزشی فاقد یک رایانه هستند. البته فناوری اطلاعات محدود به استفاده از رایانه نیست و رایانه تنها یکی از مجموعه ابزاری فناوری است از دیگر زیر ساخت ها برای آموزش های الکترونیکی خطوط دیتا و امکان ارتباط اینترنتی است که دراین زمینه هم با مشکلات زیادی مواجه هستیم. عدم پوشش کامل کشور و سرعت بسیارپایین و هزینه بالا از آن جمله اند. تعیین حداکثر 128 کیلو بایت سرعت برای کاربران خانگی اینترنت نمونه بارز این موضوع است که آقای سلیمانی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در بخش گفتگوی ویژه خبری اخبار 22:30 شبکه دو سیما مورخ 20/10/85 ضمن تائید این موضوع عدم وجود زیر ساخت های لازم برای سرعت های بالاتر را دلیل این امر اعلام کردند. در حالیکه درکشورهای توسعه یافته تمام منازل و مراکز آموزشی و تجاری بطور شبانه روزی به خطوط پرسرعت اینترنت متصل هستند. از سوی دیگر استفاده از فناوری های نوین نیاز به امکانات نرم افزاری دارد. صرفاً وجود تعدادی رایانه نمی تواند به معنی استفاده از آن باشد. هنوز فرهنگ استفاده از فناوری های نو در جامعه ما فراگیر نشده است. و شاهد نوعی واپس ماندگی فرهنگی در این عرصه هستیم. چراکه برخی ادارات با داشتن منابع مالی زیاد اقدام به خرید دستگاه های پیشرفته و از جمله رایانه می کنند ولی از آنها برای اهداف سازمانشان به نحو مطلوب استفاده نمی کنند.به طور مثال در منطقه پارس آباد مغان وقتی که مدیر مدرسه با سرانه مدرسه یک کامپیوتر را می خرد، مدیر با کامپیوتر کار شخصی خود را انجام می دهد و در صورت عدم حضور مدیر، کی برد کامپیوتر را مدیر در کمد جاسازی می کند که نباید معلمان کامپیوتر را روشن و آنرا خراب کنند.بد نیست به سایر معایب فناوری های نوین در عرصه های دیگر هم اشاره کنیم. عصر انفورماتیک امکانات وسیعی در اختیار نظام های سیاسی قرار داده که با توسل به روش های ظریف بر سرنوشت زندگی، اندیشه و عمل انسان ها نظارت و مداخله مستقیم داشته باشد. با این وسیله دولت ها قادر خواهند بود هر گونه که مایلند افکار عمومی شهروندان را هدایت کنند و گرایش های سیاسی آنها را تعیین و کنترل نمایند. جامعه مدرن انفورماتیک قشربندی جدیدی در ساختار اجتماعی پدید می آورد که در آن کسانی که دسترسی به اطلاعات دارند برکسانی که فاقد آنند سلطه ایجاد خواهند کرد (کاظمی، 1377، ص159.(آنچه ما باید در نقش پدران، مادران، مردان، زنان، جوانان، دوستان، و … بیندیشیم متاثر از ترکیب پیچیده ای است از تبلیغات تجاری، نمایش های خنده دار، سریال های تلویزیونی، موسیقی و کتاب های درسی دانشگاهی. بیشتر این تفکر ناشی از کنشگران قدرتمند اقتصادی و سیاسی است که منافعشان با پذیرش این اندیشه ها از جانب ها تامین می شود. بنابراین دیدگاه هایی که ما به کار می بریم باید همیشه، تا اندازه ای در زمینه ی وسیع تر درک شود (شارون، 1379، ص 151).
از طرف دیگر معایب این فناوری محدود شدن حریم های خصوصی افراد است چراکه با ابزارهای جدید امکان رخنه و نفوذ در این حریم ها وجود دارد و از جایی که اطلاعات افراد به صورت دیجیتال در رایانه های شخصی یا اداری وجود دارد. برخی افراد می توانند به سری ترین اطلاعات دیگران دست یافته و از این طریق به باج خواهی بپردازند چرا که امروزه این اطلاعات در حکم گروگان با ارزشی می تواند به عنوان حربه ای بر علیه افراد مورد استفاده قرار گیرند. تلفن همراه دوربین دار، میکرون های کوچک و … امروزه محفل های خصوصی خانواده ها را در معرض تهدید قرار داده است. که در جامعه خودمان شاهد برخی سوء استفاده از این پدیده هستیم که اگر اقدامات دولت ها در کنترل مکالمات و ارتباطات افراد را که همه آن ها قابل دسترسی و کنترل می باشد را هم به این مطالب اضافه کنیم بیشتر آن روی سکه فناوری های نوین را نشان خواهد داد.