عملکرد اقتصادی و ارزیابی کارایی

دانلود پایان نامه

ترک و تواها (Turk and Tawaha, 2002) بیشترین عملکرد باقلا را در تاریخ کاشت 14 ژانویه بدست آوردند و گزارش کردهاند با تأخیر در کاشت در تاریخهای کاشت 28 ژانویه و 12 فوریه عملکرد دانه به ترتیب 4/13 و 4/20 درصد کاهش یافت. از نتایج به دست آمده
نتایج مطالعه سیادت و حمایتی (2009) حاکی از آن است که با تأخیر 15، 30 و 45 روزه در کاشت از 7 نوامبر عملکرد کلزا از 33/285 گرم بر متر مربع به ترتیب به 68/236، 04/160 و 57/135گرم بر متر مربع کاهش مییابد. ایشان کاهش عملکرد دانه کلزا را در اثر تأخیر در کاشت بدلیل همزمانی دوره پر شدن غلاف با دمای بالا، کاهش تولید مواد فتوسنتزی، وقوع تنش خشکی، دوره کوتاه پر شدن غلاف و تسریع پر شدن غلاف ذکر کردند. در مطالعه خواجهپور و باقریان نائینی (1380) کاهش عملکرد دانه لوبیا در اثر تأخیر در کاشت با تغییرات شمار دانه در ساقه های فرعی هماهنگی نشان داد.
یوزلو و ازندال (Uslu and Esendal, 1997) در مطالعه3 ساله بر سویا، مشاهده نمودند که با تأخیر در کاشت از ابتدای ماه می تا اواسط ژوئن عملکرد دانه در کاشت زود 969، 614 و887 کیلوگرم در هکتار به ترتیب در سال اول تا سوم آزمایش در مقایسه با آخرین تاریخ کاشت بیشتر بود. احتمالاً یکی ار دلایل کاهش عملکرد دانه در کاشتهای تاخیری، افزایش تنشهای محیطی به خصوص بالا بودن دما طی فصل رشد و نیز کاهش طول دوره رشد میباشد (صالحی و همکاران، 1387).
2-6-6- تاثیر تاریخ کاشت بر شاخص برداشت
شاخص برداشت نسبتی از عملکرد اقتصادی به عملکرد بیولوژیکی میباشد. شاخص برداشت را ضریب برداشت، ضریب کارایی یا ضریب جابجایی نیز مینامند (کوچکی و سرمدنیا، 1387). شاخص برداشت نسبتی بدون واحد است و گاهی به صورت درصد بیان میشود. شاخص برداشت در واقع معیاری برای ارزیابی کارایی رقم گیاهی در انتقال مواد فتوسنتزی به دانهها و یا درصد اختصاص مواد آلی ساخته شده برای تولید اقتصادی که همان دانهها هستند، میباشد لذا هر عاملی که بتواند موجب افزایش شاخص برداشت شود از نظر فیزیولوژی تولید حائز اهمیت است (Pop and et al, 2002 ).
در پژوهش محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) حداکثر شاخص برداشت گلرنگ زمستانه در تاریخ کاشت 6 دسامبر بدست آمد. ایشان اظهار داشتند شاخص برداشت بیشتر در این تاریخ در مقایسه با تاریخهای کاشت 22 نوامبر، 21 دسامبر و 5 ژانویه به دلیل دوره رویشی طولانیتر، گیاه مواد فتوسنتزی بیشتری ذخیره کرده و با این مواد دانهها را تأمین میکند.
گزارشهایی وجود دارد (ماریونا و همکاران، Mariorana and Det al, 1990؛ شمسی، Shamsi, 2010) که بیان میکنند شاخص برداشت کمتر تحت تأثیر عوامل محیطی است و بیشتر ژنتیکی میباشد و معمولا با افزایش یا کاهش عملکرد بیولوژیکی، عملکرد اقتصادی نیز افزایش و یا کاهش مییابد. در بررسی اثر تاریخهای کاشت 7 و 22 نوامبر و 7 و 22 دسامبر بر ارقام کلزا سیادت و حمایتی (2009) مشاهده نمودند بیوماس و شاخص برداشت به طور معنیدار با تأخیر در کاشت کاهش مییابد و تأخیر در کاشت سبب کاهش بیشتر بیوماس نسبت به عملکرد بذر میگردد، از طرفی ارقام نیز در این صفات تفاوت معنیدار با یکدیگر داشتند. در استرالیا شاخص برداشت ارقامی از سویا که در ماه مارس کشت شدند بیشتر از تاریخهای کاشت بعدی بود (Mayers and et al, 1991). کاهش در شاخص برداشت همراه با تأخیر در کاشت توسط میرزایی و همکارانش (Mirzaei and et al, 2010) در نخود نیز گزارش شده است.
2-7-کشت مخلوط
در نظام کشت مخلوط، بیش از یک گیاه بصورت همزمان و در یک مکان معینی کشت می‌شوند و گیاهان همراه به اندازه کافی به هم نزدیک هستند، لذا رقابت بین اجزاء حداقل در بخشی از طول دوره رویش، بوجود میآید. بنابراین با تک کشتی تفاوت دارد و ابتدا انواع کشتهای مخلوط ذیلاً شرح داده میشود.
Mixed intercropping-، یا کشت مخلوط درهم، در این سیستم دو یا چند محصول بطور همزمان بدون ترتیب مشخصی کشت میشوند (Salomon, 1990).
Row intercropping، یا کشت مخلوط ردیفی، در این شیوه دو یا چند گیاه به طور همزمان به صورتی که حداقل یکی از گیاهان روی ردیفهای مشخصی قرار دارد کشت می گردد. (Salomon, 1990).
Strip intercropping، یا کشت مخلوط نواری، هر یک از گیاهان در چند ردیف یا به صورت نواری و همزمان در یک قطعه زمین کاشته میشوند. عرض نوارها را به اندازهای در نظر می‌گیرند تا ضمن سهولت کار با ماشینهای کشاورزی اثر متقابل گیاهان زراعی روی یکدیگر ظاهر شود (مظاهری، 1373).
Relay cropping، کشت تأخیری، در این سیستم دو یا چند محصول بطور همزمان و در طی بخشی از فصل رشد با هم هستند. این سیستم سه بخش قبلی را هم در بر میگیرد، زیرا اولین متغیر تقسیم بندی آن زمان است (مظاهری، 1373).
٢-7–1- مزایای کشت مخلوط
٢-7–1-١- استفاده بهینه از منابع
کشت‌های مخلوط ممکن است به دلایل زیر از منابع به صورت کاراتر و مؤثرتر بهره‌گیرند:
الف- استفاده از منابع محدود در زمان‌های مختلف.
ب- استفاده بهتر از منابع در اعماق مختلف خاک، به دلیل متفاوت بودن سیستم‌های ریشه‌ای.
ج- بهره برداری از اشکال مختلف منابع، به عنوان مثال استفاده از نیتروژن منابع مختلف، مانند نیتروژن اتمسفری،‌ شیمیایی و منشأ مواد آلی (Tofiga and et al, 1993). بهره‌برداری از منابع محیطی در زمان، مکان و یا شکل‌های مختلف، منابع مکمل نامیده می‌شوند. نتایج حاصل از کشت مخلوط ذرت- سویا نشان داده است که ذرت می‌تواند آن قسمت از منابع محیطی (نور، آب و مواد غذایی) را مورد بهره‌برداری قرار دهدکه یا در دسترس سویا قرار ندارد و یا بوسیله آن مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.(Mandal and mahaparta, 2000) در تحقیقی بر روی کشت مخلوط نخود و کلزا ملاحظه شد که کلزا در کشت مخلوط عملکرد بالاتری را نسبت به کشت خالص تولید کرد. در این بررسی نیتروژن قابل جذب خاک اندازه‌گیری شد و معلوم شد که بیشترین مقدار آن به وسیله کلزا مورد استفاده قرار می‌گیرد. مانکوتا و همکاران Mankotia and et al, 1994)) در یک بررسی دیگر بر روی کشت مخلوط سورگوم و بادام‌زمینی افزایش نسبی ماده‌ خشک را در کشت مخلوط به جذب بیشتر نور توسط مخلوط دو گیاه نسبت داده‌اند (.(Azam-ali and et al, 1990 در برخی پژوهش ها به جذب بیشتر فسفر خاک توسط زراعت‌های مخلوط نسبت زراعت‌های خالص مورد اشاره واقع شده است (جوانشیر و همکاران، 1379). اسوالد و همکاران (Oswald and et al, 2002) به منظور بررسی کشت مخلوط ذرت و سویا به صورت همزمان و کشت با تاخیر سویا آزمایشی را در کنیا انجام دادند و 40% افزایش عملکرد ذرت را در کشت تاخیری اعلام کردند. آنها این افزایش را به استفاده بهینه از منابع موجود در کشت مخلوط نسبت دادند.
٢-7–1-2- افزایش عملکرد
گزارش‌های متعددی حاکی از افزایش عملکرد در کشت‌های مخلوط می‌باشد (Subedi, 1998). به طور مثال در کشت مخلوط نخود ‌فرنگی و آفتابگردان به ‌علت افزایش عملکرد آفتابگردان نسبت برابری زمین (LER) برابر ۴/١ بدست آمده است (Dedio, 1994). پژوهشگران در کشت مخلوط نخود‌فرنگی و یولاف گزارش کرده‌اند که مخلوط ۵٠ :۵٠ این دو گیاه در مقایسه با سایر ترکیب‌ها و کشت خالص عملکرد بیشتری را تولید کرده است (O’Donovan and et al, 1997). در اراضی فقیر نپال عملکرد پروتئین در واحد سطح در کشت مخلوط نخود با جو و یولاف در مقایسه با تک‌کشتی غلات افزایش قابل توجهی را در برداشته است (Subedi, 1998).
اویسی (Oveysi, 2005) در بررسی کشت مخلوط دو رقم هیبرید ذرت (SC604, SC704) میزان عملکرد را در کشت مخلوط بیشتر از تک کشتی دو گیاه گزارش کردند