دانلود پایان نامه

2-5-گیاه‌شناسی ماش
ماش متعلق به خانواده لگومینوزه بوده و دانه آن غنی از مواد پروتئینی و دارای حدود 25 درصد پروتئین و حدود 2/1 تا 3/1 درصد چربی است. ماش علاوه بر ارزش غذایی که دارد به علت تثبیت نیتروژن و در نتیجه افزایش حاصلخیزی خاک دارای اهمیت است (Nadeem abbas and et al, 2010). ماش با داشتن پروتئین بالا، سطح زیر کشت وسیع ( بالغ بر بیست هزار هکتار)، توان تثبیت ازت در خاک، خوش خوراکی و قابلیت هضم بالای آن، دارای اهمیت فراوانی در کشور بوده و به علاوه مصرف جوانه ماش در تغذیه سالادی و نقش عمده آن در رژیم غذایی مردم کشور ایران، مخصوصاً در استان‌های سیستان و بلوچستان و خوزستان، معرفی لاین‌ها و ارقام پر محصول که از نظر کمی و کیفی برتر از ارقام فعلی کشور باشند حائز اهمیت می‌باشد. محققین ماش را به عنوان یک گیاه مناسب برای مناطق گرم نام برده‌اند (کوچکی و بنایان اول، 1379). ماش به عنوان گیاه کشت دوم یکی از گونه‌های مناسب حبوبات بعد از غلات می‌باشد (‌غفاری‌خلیق، 1381).حبوبات حاوی 18 تا 32 درصد پروتئین می‌باشند و از این نظر‌‌، نقش مهمی در تأمین مواد پروتئینی مورد نیاز بشر دارند. بعلاوه پایین بودن اسید آمینه لایسین در غلات هم می تواند با مصرف توأم با حبوبات جبران شود. خانواده حبوبات به لحاظ تثبیت نیتروژن، نقش مؤثری در حاصلخیزی خاک دارند. همچنین از این گیاهان به صورت کود سبز برای تقویت و بهبود وضع فیزیکی خاک استفاده می شود (باقری و همکاران، 1376).
2-6-تاریخ کاشت
هدف از تعیین تاریخ کاشت یافتن زمان کاشت رقم یا گروهی از ارقام مشابه یک گیاه است به طوری که مجموعه عوامل محیطی موجود در آن زمان برای سبز شدن، استقرار و بقاء گیاهچه مناسب باشد، تصمیم گیری در مورد زمان کاشت مطلوب یک گیاه زراعی بسیار با اهمیت بوده و از عوامل مهم جهت رسیدن به حداکثر عملکرد بالقوه در گیاهان میباشد. تاریخ کاشت نقش مهمی در رویش و استقرار گیاهان دارد و تعیین کننده شرایط محیطی یک گیاه، زمان و سرعت ظهور اندامها میباشد (شفیق و همکاران، 1385). تاریخ کاشت با تأثیر بر درجه حرارت تجمعی گیاه و دورههای نوری، مراحل رشد رویشی و زایشی گیاه را تحت تأثیر قرار داده و باعث تغییر در عملکرد و کیفیت محصول تولیدی خواهد شد. تاثیر عوامل محیطی بر مراحل فیزیولوژیکی گیاه باعث میشود که تاریخ کاشت از منطقهای به منطقه دیگر و حتی در یک منطقه بسته به اختلاف ژنتیکی میان ارقام، فرق کند (رضوانی مقدم و احمد زاده مطلق، 1386). از این رو انتخاب تاریخ کاشت بهینه به علت ضرورت استفاده حداکثر از منابع طبیعی طی فصل رشد برای هر گیاهی در جهت تولید حداکثر محصول و تولیدات اقتصادی ضروری است. ضمن اینکه گیاه حتیالامکان در هر مرحله از رشد با شرایط مطلوب روبرو گردد و با شرایط نامساعد محیط برخورد نکند (خواجهپور، 1379). عوامل مؤثر بر انتخاب تاریخ کاشت شامل عوامل اقلیمی (بارندگی، دما، نور، طول روز) و عوامل غیر اقلیمی مانند رقم، آفات و بیماریها، علفهای هرز، تهیه بستر بذر، اقتصاد تولید و غیره است (خواجهپور، 1379). همچنین میتوان به درجه حرارت مناسب خاک جهت جوانهزنی، میزان رشد رویشی کافی قبل از گلدهی، عدم برخورد زمان گلدهی با دمای بالا و سرمای آخر فصل نیز به عنوان عوامل مهم تعیین کننده تاریخ کاشت مطلوب در هر منطقه اشاره کرد (رضوانی مقدم و احمد زاده مطلق، 1386). تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد از طریق تأثیر بر واکنش به طول روز و درجه حرارت ایجاد میشود. تاریخ کاشت نامناسب منجر به برخورد دوران رشد رویشی و زایشی گیاه با شرایط نامناسبی از طول روز و یا درجه حرارت میگردد. کاهش طول دوران رشد یا برخورد دورانهای حساس رشد گیاه با شرایط نامساعدی از حرارت میتواند سبب کاهش رشد رویشی و اجزاء عملکرد و یا حتی مرگ گیاه گردد (قنبری و طاهری مازندرانی، 1382).
2-6-1-تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد غلاف در بوته

تعداد غلاف در بوته در گیاه ماش یکی از مهمترین اجزائ عملکرد میباشد. و همبستگی با عملکرد دانه دارد در بررسیهای انجام شده اثر تاریخ کاشت روی تعداد غلاف در بوته در سویا و لوبیا معنیدار بوده است و در بیشتر مواقع تاریخ کاشتهای زود تعداد غلاف بیشتری در هر بوته داشتند (قنبری و همکاران، 1381؛ Uslu and Esendal, 1997).
چاندراشخار( (Chandrashekhar, 2008با بررسی اثر 5 تاریخ کاشت (ابتدای سپتامبر، اکتبر، نوامبر، دسامبر و ژانویه) و پلت کردن بذر بر لوبیا اظهار داشتند که حداکثر تعداد غلاف در هر بوته، تعداد بذر در هر غلاف، عملکرد بذر در هر بوته و هکتار به ترتیب با مقادیر 57/21، 7/5، 15/36 گرم و 2052 کیلوگرم در تاریخ کاشت اکتبر و کمترین آن در تاریخ کاشت ژانویه (7/13، 14/5، 52/27 گرم، 1360 کیلو گرم) بدست آمد. شفیق و همکاران (1385) نیز تأثیر معنیدار تاریخهای مختلف کاشت بر تعداد غلاف در هر بوته سویا را مشاهده نمودند به طوری که با تأخیر در کاشت با کاهش فرصت رشد رویشی گیاه و درنتیجه کاهش گره در ساقه، تعداد غلاف در کل گیاه نیز کاهش یافت. از طرف دیگر برخورد گیاه با تغییر فصل و شروع سرمای پاییزه در تاریخ کاشت سوم نیز در غلافبندی و دانه بندی در این تحقیق تأثیرگذار بوده است. در مطالعه انجام شده توسط محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) با بررسی تأثیر 4 تاریخ کاشت 22 نوامبر، 6 و 21 دسامبر و 5 ژانویه بر گلرنگ زمستانه نشان داده شد تاریخ کاشت تأثیر معنیداری بر تعداد طبق در بوته دارد و بیشترین و کمترین تعداد طبق در تاریخ کاشت 6 دسامبر و 5 ژانویه بدست آمد ایشان گزارش دادند که در تاریخ کاشت زود بواسطه دوره رشد رویشی طولانیتر تعداد شاخه فرعی بیشتری تولید میشود و تعداد طبق در هر شاخه با افزایش دوره زایشی افزایش مییابد. بنابراین در تاریخ کاشت زود فرصت کافی برای رشد رویشی و زایشی فراهم میگردد.
در مطالعه دیگری سیادت و حمایتی (2009) با بررسی اثر چهار تاریخ کاشت 7 و 22 نوامبر و 7 و 22 دسامبر بر سه رقم کلزا مشاهده نمودند تأخیر در کاشت سبب کاهش معنیدار تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و وزن بذر میشود. ایشان میان ارقام مورد بررسی نیز در تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف اختلاف معنیدار مشاهده نمودند. در باقلا نیز کاشت زود هنگام (اواخر نوامبر) نسبت به تأخیر در کاشت (اواخر دسامبر و ژانویه) سبب افزایش معنیدار رشد رویشی (ارتفاع بوته32%)، وزن خشک ریشه 172%، تعداد گره ریشه (16-72%) و وزن خشک گره (31-110%) و همچنین تولید تعداد غلاف بیشتر در هر بوته میگردد که با عملکرد دانه که نسبت به کشت در ژانویه بیش از دو برابر است همبستگی دارد (Thalji and Shalaldeh. 2006. شمسی (Shamsi, 2010) نیز با مطالعه تأثیر سه تاریخ کاشت 6 و 22 نوامبر و 6 دسامبر بر نخود به کاهش تعداد غلاف در بوته با تأخیر در کاشت اشاره میکند. در نتایج شیرینگانی (Shiringani, 2007) کاهش در تعداد غلاف در بوته همراه با تأخیر در کاشت صرف نظر از مکان انجام آزمایش به روشنی مشاهده میشود و بیشترین مقدار آن در تاریخ کاشت اول (8 نوامبر) بدست آمد. ایشان همچنین ارقام Glenda، 28M و 217 Mنخود را بهترین لاینها برحسب تعداد غلاف تولیدی در هر بوته گزارش نمودند.
2-6-2- تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد دانه در غلاف
برخی از محققین کاهش سطح فتوسنتز کننده در اثر تأخیر در کاشت را عامل کاهش شمار دانه در هر غلاف میدانند (قنبری و طاهری مازندرانی، 1382). با تاخیر در کاشت، طول دوره رشد گیاه به دلیل افزایش دمای محیط، کوتاه شده و درنتیجه منجر به کاهش تعداد غلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن صددانه و در نهایت کاهش عملکرد دانه میشود (موسوی، 1383). ندیم عباس و همکاران (Nadeem abbas and et al, 2010) در بررسی سه تاریخ کاشت 8، 16 و 24 نوامبر و تراکمهای 0، 1، 2، 3 و 4 بوته در گلدان علف هرز Emex australis Steinh طی دو سال آزمایش مشاهده نمودند بالاترین ارتفاع بوته، تعداد پنجه بارور، تعداد دانه در هر خوشه، وزن هزار دانه و عملکرد دانه گندم در تاریخ کاشت اول و کمترین میزان در تاریخ کاشت 24 نوامبر بدست آمد.. فلاح (1387) نیز کاهش در تعداد دانه در غلاف را با تأخیر در کاشت نخود دیم گزارش داد. وی اظهار داشت که در کاشت اول (15 اسفند) گیاه نخود با رشد زودتر از شرایط محیطی بهره بیشتری میبرد و در نهایت تعداد دانه در غلاف بیشتری تولید میکند. محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) دلیل تولید تعداد بیشتر دانه در طبق در گلرنگ زمستانه را در تاریخ کاشت 6 دسامبر در مقایسه با تاریخهای کاشت 22 نوامبر، 21 دسامبر و 5 ژانویه تطابق دوره گلدهی با دمای بهینه و گرده افشانی بهتر عنوان کردند. همچنین کمترین میزان این صفت در تاریخ کاشت 5 ژانویه بدست آمد که میتواند به سبب دوره رشد رویشی کوتاهتر، مقدار کمتر عناصر غذایی و کربوهیدراتهای انتقالی به دانه باشد.
2-6-3- تاثیر تاریخ کاشت بر وزن صد دانه
عامل مهم دیگر در تعیین عملکرد دانه در ماش وزن صد دانه است. خواجهپور و باقریان نائینی (1380) در آزمایشی در اصفهان به منظور بررسی واکنش اجزای عملکرد و عملکرد دانه ژنوتیپهای مختلف لوبیا به تأخیر در کاشت نتیجه گرفتند با تأخیر در کاشت وزن صد دانه کاهش مییابد و کاهش سطح فتوسنتز کننده و کمی فرصت برای پر شدن دانه را عامل این کاهش میدانند. نتایج بررسی سه تاریخ کاشت (اولین تاریخ کاشت انتهای مارس و تاریخ های بعد به فاصله 15 روز) توسط کایا و همکارانش (Kaya and et al, 2010) نشان داد که با تأخیر در کاشت وزن صد دانه همه ارقام نخود فرنگی مورد بررسی کاهش یافت. میرزایی و همکاران (Mirzaei and et al, 2010) در بررسی اثر تاریخ کاشت بر نخود مشاهده نمودند که بیشترین و کمترین وزن صد دانه به ترتیب در تاریخ کاشت اول (19 آوریل) و تاریخ کاشت سوم (4 می) بدست آمد. ایشان علت آن را کوتاه شدن فصل رشد و دوره پرشدن دانه با تأخیر در کاشت گزارش کردند. کاهش در وزن صد دانه نخود دیم همراه با تأخیر در کاشت از 15 اسفند توسط فلاح (1387) نیز گزارش شده است. موسوی و همکاران (1384) نیز مشاهده کردند در تاریخهای کاشت دیر هنگام اندکی از وزن دانه کاسته شده که میتواند به دلیل دوران کوتاهتر رسیدگی و پر شدن دانه باشد.. شفیق و همکاران (1385) همبستگی منفی و معنیداری بین تأخیر در کاشت و وزن هزار دانه سویا مشاهده نمودند. چاندراشخار (Chandrashekhar, 2008) در بررسی اثر 5 تاریخ کاشت (ابتدای سپتامبر، اکتبر، نوامبر، دسامبر و ژانویه) و پلت کردن بذر لوبیا نیز گزارش کردند بیشترین و کمترین میزان وزن صد دانه در تاریخهای اکتبر و ژانویه، به ترتیب 21/41 و 53/35 گرم بدست آمد. فیلیپ دانتونو (2002) نیز کاهش در وزن هزار دانه سیاهدانه را همراه با تأخیر در کاشت (از زمان مناسب) گزارش دادند. محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) در پژوهشی بر گلرنگ زمستانه مشاهده نمودند که در تاریخ کاشت 6 دسامبر در مقایسه با تاریخهای کاشت 22 نوامبر، 21 دسامبر و 5 ژانویه بیشترین میزان وزن صد دانه بدست آمد. ایشان همچنین اظهار داشتند با تأخیر در کاشت طول دوره پر شدن دانه کاهش مییابد و درنتیجه کاهش تجمع مواد فتوسنتزی در دانهها با کوتاه شدن طول این دوره وزن صد دانه کاهش یافته است.
2-6-4- تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد بیولوژیک

مطلب مرتبط :   سیستم مدیریت ارتباط با مشتری و سیستم پشتیبانی تصمیم گیری

عملکرد بیولوژیک حاصل تجمع مواد فتوسنتزی در قسمتهای مختلف گیاه میباشد در گیاهان زراعی عواملی نظیر مواد غذایی خاک، رقم و اقلیم روی وزن خشک نهایی بوتهها تاثیر دارد و هر گاه فتوسنتز گیاه در اثر بروز عوامل نامساعد محیطی با کمبود مواد غذایی محدود گردد اثر آن روی وزن خشک کل تظاهر مییابد (صالحی و همکاران، 1383). عملکرد بیولوژیک به میزان زیادی بستگی به مقدار رشد و تولید ماده خشک پیش از گلدهی دارد. بررسی انجام شده توسط شمسی (Shamsi, 2010) حاکی از آن است که با تأخیر در کاشت عملکرد بیولوژیک نخود کاهش یافت و بیشترین میزان آن (748/2 کیلوگرم در هکتار) در تاریخ کاشت اول (6 نوامبر) بدست آمد. میرزایی و همکارانش (Mirzaei and et al, 2010) مشاهده نمودند با تأخیر در کاشت عملکرد بیولوژیک نخود به طور معنیداری کاهش مییابد. ایشان اظهار داشتند در تاریخ کاشت زود گیاه با کارایی بیشتری از شرایط محیطی فصل رشد طولانی سود میبرد در حالی که در تاریخهای کاشت دیر افزایش دما در روزهای طولانی سبب کاهش دوره رشد گیاه شده و عملکرد بیولوژیک کاهش مییابد. چنین به نظر میرسد که تاخیر در کاشت سبب برخورد رشد رویشی گیاه با گرما و احتمالا جلو افتادن مراحل رشد زایشی و کوتاه شدن دوره رشد رویشی و درنتیجه کاهش عملکرد بیولوژیک در لوبیا میشود (قنبری و طاهری مازندرانی، 1382؛ موسوی، 1383؛ صالحی و همکاران، 1387).
محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) گزارش دادند کاهش رشد رویشی گلرنگ زمستانه در نتیجه شرایط محیطی نامناسب در تاریخ کاشت 5 ژانویه و کاهش انتقال مناسب مواد به اندامهای گیاهی به سبب افزایش دمای آخر فصل رشد سبب کاهش عملکرد بیولوژیک در مقایسه با تاریخهای کاشت 6 دسامبر، 22 نوامبر و21 دسامبر میگردد.
2-6-5- تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه درباره همبستگی پیرسون و استان مازندران

نخستین بررسی در انتخاب تاریخ کاشت اثر آن بر محصول اقتصادی است. تجمع ماده خشک توسط یک گیاه رابطه قوی با مقدار تشعشع دریافتی در فصل رشد دارد (موناکاو ، 2008). رشد رویشی و عملکرد بوته تابعی از شرایط دمایی محیط در طول مراحل مختلف رشد گیاه میباشد خصوصاً عملکرد که تابعی از شرایط دمایی در طول فصل رشد و انتقال مواد به دانه میباشد (Mohamadzadeh and et al, 2011).
میرزایی و همکارانش (Mirzaei and et al, 2010) در مطالعه اثر سه تاریخ کاشت (19 و 27 آوریل و 4 می) اظهار داشتند که تأخیر در کاشت نخود سبب کاهش 8/10 و 1/23 درصدی عملکرد به ترتیب در کاشت دوم نسبت به تاریخ کاشت اول و عملکرد تاریخ کاشت سوم نسبت به تاریخ کاشت دوم گردید. ایشان عنوان کردند در کشت زودتر استقرار و رشد سریعتر سبب استفاده بیشتر از شرایط مناسب بهار میگردد و درضمن اجزای زایشی گیاه بندرت تحت تأثیر تنش خشکی و گرمای آخر بهار و ابتدای تابستان قرار میگیرد. محمدزاده و همکاران (Mohamadzadeh and et al, 2011) مشاهده نمودند که بیشترین و کمترین میزان عملکرد دانه گلرنگ زمستانه به ترتیب در تاریخ کاشت 6 دسامبر و 5 ژانویه در مقایسه با تاریخهای کاشت 22 نوامبر، 21 دسامبر بدست آمد.
گلاگزا (Glogoza, 2009) با بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد سویا در ایالات متحده مشاهده نمود بهترین زمان کاشت سویا 1-15 می میباشد و کشت با تأخیر در اواخر ژوئن سبب کاهش عملکرد تا 43 درصد گردید. نتایج تحقیق رابینسون (Robinson, 2009) در هند نشان داد حداکثر عملکرد سویا با کشت در آوریل و اوایل ماه می درنتیجه تولید تعداد بیشتری گره زایا و همچنین تعداد غلاف در هر گره زایا بدست میآید. مطالعه تاثیر تاریخ کاشت بر سویا توسط بستیداز و همکاران (Bastidas and et al, 2008) طی دو سال در ایالت لینکین نشان داد که تأخیر در کاشت بعد از یکم می سبب کاهش معنیداری در عملکرد معادل 17 کیلوگرم در هکتار در روز در سال اول و 43 کیلوگرم در هکتار در روز در سال دوم گردید که بیانگر اهمیت کشت به موقع برای حصول حداکثر عملکرد میباشد.