راهنمایی و رانندگی و ارتکاب فعل زیانبار

دانلود پایان نامه

1-ضرر معنوی وارد بر جسم (احساس تألم)


2-ضرر معنوی وارد بر شرف و آبرو
3-ضرر معنوی وارد بر عواطف و احساسات
4-ضرر معنوی ناشی از تعدی به حق ثابت فرد(السنهوری،1964: 834-833).
البته خساراتی که به سلامت جسمی انسان وارد می شود هم جنبه مادی دارد هم جنبه معنوی (قاسم زاده،1387: 83).
باید دانست که تعیین مرز بین ضررهای مادی و معنوی به گونه‌ای قاطع امکان ندارد. زیرا‏، بسیاری از صدمه‌های روحی و اخلاقی باعث ایجاد زیانهای مالی نیز می‌شود و در روابط مالی شخص با دیگران هم آثار نامطلوب دارد.
برخی از حقوقدانان زیانهای معنوی را نیز به دو گروه تقسیم کرده‌اند:
1) زیانهای وارد به حیثیت و شهرت یا‏، به طور خلاصه‏، آنچه در زبان عرف «سرمایه یا دارایی معنوی شخص» است.
2) لطمه به عواطف و ایجاد تألم و تأثیر روحی که شخص‏، با از دست دادن عزیزان خود‏، یا ملاحظه درد و رنج آنان می‌بینید(کاتوزیان،1391: 244).
اگرچه در لزوم جبران زیانهای معنوی تردیدی نیست اما در شیوه و امکان جبران چنین ضررهایی اختلاف وجود دارد. گفته شده است چگونه می توان ضررهای معنوی را با پرداخت تاوان مالی پاک کرد، نباید به زیاندیده اجازه داده شود رنج خود را به پول تبدیل کند(ژوردن،1385: 186).
اما استدلال شده است که مسئولیت مدنی در پی جبران خسارت است نه زدودن آن و پرداخت مبلغی پول به زیاندیدگان می تواند تمام یا بخشی از ضررهای معنوی را جبران کند، از طرفی این پرداخت خشنود کننده برای زیاندیده است، کیفر خطا برای مسئول و تنبه و تحذیر برای دیگران است (کاتوزیان،1391: 257-258).
ج- ضرر بدنی
صدمه‌های بدنی را باید زیانی میان آن دو گروه به شمار ‌آورد‏، چرا که هر دو چهره مادی و معنوی را داراست. صدمه‌هایی که به سلامت شخص وارد می‌شود‏، هم از نظر روانی باعث زیان اوست و هم هزینه‌های درمان و جراحی و بیمارستان و از کارافتادگی و کفن و دفن را به دارایی او تحمیل می‌کند(مازو و شاباس،به نقل از کاتوزیان،1391: 245).
ارزیابی خسارت ناشی از صدمه‌های بدنی دشوار است‏، زیرا این خسارتها در آینده تحقق می‌یابد و احتمال و گمان و حدس در آن مؤثر است‏، به عنوان مثال‏، به دشواری می‌توان به قطع رسید که ضربه‌های مغزی چه عوارضی به بار می‌آورد‏، درمان آن چه اندازه به درازا می‌کشد و چه اندازه هزینه دارد ؟ در کنار هزینه‌های مادی‏، صدمه بدنی باعث ضررهای معنوی برای زیاندیده و نزدیکان اوست و همین امر ارزیاب خسارت را دشوارتر می‌سازد(کاتوزیان،1391: 245).

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان درباره مواد غذایی و قرن نوزدهم

گفتار دوم: فعل زیانبار
ارتکاب فعل زیانبار، مسئولیت‌آفرین است .این فعل، چه به صورت مباشرت (مستقیم) چه تسبیب (غیرمستقیم) منتهی به ضرر شود، ایجاد مسئولیت می‌کند.
ارتکاب اعمالی که منجر به ضرر به دیگران شود ممنوع است و هر کس باید چنان رفتار کند که هیچگونه ضرری به دیگری نزند. به همین دلیل است که مقنن در حوزه حقوق خصوصی به بیان یک اصل کلی اکتفا نموده است:
«هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه‌ی بی‌احتیاطی به جان یا سلامتی یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگر که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود‏، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می‌باشد»(ماده 1 ق.م.م). ‏قانونگذار ارتکاب هر گونه عمل زیانبار غیرقانونی یا غیرمتعارف را تقصیر محسوب داشته و مسئولیت را بر اساس آن استوار کرده است (قاسم‌زاده‏، 1387: 74).
البته باید به این نکته اشاره شود که در هر مورد که از کاری به دیگران زیان برسد مسئولیت مدنی ایجاد نمی‌شود‏، باید کار زیانبار در نظر اجتماع ناهنجار باشد و اخلاق عمومی ورود ضرر را ناشایسته و غیراخلاقی بداند.
فعل زیانبار همیشه به صورت یک عمل فیزیکی نیست و می‌تواند اعمال حقوقی شخص را نیز دربرگیرد. برای مثال: فسخ قرارداد در زمان نامناسب می‌تواند برای شخص مسئولیت آفرین باشد.
عمل زیانبار ممکن است عنوان مجرمانه داشته باشد و عمدی صورت گرفته باشد که در این صورت نیازی به اثبات تقصیر نیست و استقرار مسئولیت برای نامبرده به آسانی صورت می‌گیرد. گاه نیز به صورت غیرعمدی و از روی بی‌احتیاطی رخ داده است که در این صورت نیز مرتکب به دلیل اهمالی که کرده باید زیانهای ناشی از آن عمل را جبران کند.
فعل زیانبار گاه ممکن است به صورت فعل و گاه ترک فعل رخ داده باشد. ترک فعل مانند تکلیف ترمز کردن به موقع و یا نصب علامت هشدار دهنده در روز یا نصب چراغ مخصوص در شب که مرتکب آن‌ها را ترک و زیر پا گذاشته و مرتکب بی‌احتیاطی شده است که این بی‌احتیاطی خود نوعی تقصیر است یا ممکن است مرتکب از اجرای تکلیف قانونی خاصی که بر عهده داشته‏، خودداری کرده است. به طور مثال تکلیف و الزام مسئولان راه‌آهن و اداره راهنمایی و رانندگی و شهرداری در نصب تابلوی مخصوص و هشدار دهنده در تقاطع راهها و جاده‌ها و جاده‌های معین.
به موجب تبصره 5 ماده 1 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری «منظور از حوادث مذکور در این قانون‏، هر گونه سانحه‌ای از قبیل تصادم‏، تصادف‏، سقوط‏، واژگونی‏، آتش‌سوزی و یا انفجار وسایل نقلیه موضوع این ماده و نیز خسارتی است که از محمولات وسایل مزبور به اشخاص ثالث وارد شود». در این تبصره مصادیقی از حوادث رانندگی ذکر شده است.