دانلود پایان نامه

فصل پنجم
بحث و نتیجهگیری

مقدمه
هدف پژوهش حاضر مقایسه تأثیر توجه متمرکز بر خود بر سوگیری حافظه در افراد با اضطراب اجتماعی میباشد. بدین منظور افراد با اضطراب اجتماعی در سه شرایط آزمایشی مختلف توجه متمرکز بر خود (افزایش، کاهش و کنترل) مقایسه گردیدند. در پژوهش حاضر به طور مشخص سه بعد از ابعاد شناختی (زمان واکنش، حساسیت پاسخ d و سوگیری پاسخ ) مورد بررسی قرار گرفت. که هر یک از ابعاد در ارتباط با گروههای آزمایشی گروه کنترل مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
سوال اول پژوهش به این موضوع میپردازد که آیا بین گروه افزایش و کاهش توجه متمرکز برخود بر زمان واکنش با گروه کنترل به واژه‏های دارای بار هیجانی اضطرابی در افراد دچار اضطراب اجتماعی تفاوت وجود دارد؟
توجه متمرکز بر خود، آگاهی از اطلاعات داخلی را به عنوان نشانههای اضطرابی (ضربان قلب، سرخ شدن) افزایش میدهد. در حمایت از آن، مطالعات نشان میدهند که افراد اضطراب اجتماعی به انگیختگی درونیشان توجه دارند (دود، هادسون و همکاران 2011). انتظار بر این است که در شرایط توجه متمرکز بر خود، افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی به نشانههای هیجانی سریعتر پاسخ دهند. اما نتایج پژوهش حاضر نشان داد که زمان واکنش در بین گروههای مورد مطالعه تفاوت معناداری ندارد. یعنی شرکتکنندگان در هر سه شرط آزمایشی نسبت به بازشناسی واژههای هیجانی مختلف، زمان واکنش یکسانی دادند. بنابراین یافتهها با مدل نظری کلارک و ولز (1995) و نیز مطالعات موسی، لپین، کلارک و همکاران (2003) و کلز و هیمبرگ (2005) ناهمخوان است. برادلی، موگ، هامیلتون (1998) دریافتند که افراد با اضطراب منتشر، واکنش کوتاهتری به واژههای تهدید کننده دارند. مطالعه دیگری حتی زمان بسیار کوتاهتری با قالب تصویر در افراد اضطرابی سوگیری توجه نسبت به محرکهای تهدیدآمیز نشان داد (موگ و برادلی ، 1999). علاوه بر این کلز و هیمبرگ (2005) پیشنهاد کردند در مطالعات اضطراب اجتماعی تصویر چهره ممکن است محرک بهتری از واژه باشد. در مقایسه با کلمات، تصاویر صورت اثر تهدید بالاتری داشته باشد و ممکن است به طور بالقوه حاوی اطلاعات بیشتری باشد.
سوال دوم پژوهش به این موضوع میپردازد که آیا بین گروه افزایش و کاهش توجه متمرکز برخود بر سوگیری پاسخ ( ) با گروه کنترل به واژههای دارای بار هیجانی اضطرابی در افراد دچار اضطراب اجتماعی تفاوت وجود دارد؟
براساس نتایج بدست آمده میزان برای افراد دچار اضطراب اجتماعی که در معرض توجه متمرکز به خود قرار گرفتند معنیدار نبود. به این معنی که در هیچ از شرایط آزمایشی، شرکت کنندگان سوگیری پاسخ به هیچ یک از کلمات نشان ندادند. انتظار بر این بود که افراد در شرایط افزایش توجه متمرکز به خود دارای پایین یا پاسخ «بلی»به کلمات منفی داشته باشند و یا دارای بالا نسبت به کلمات مثبت یا پاسخ «خیر » داشته باشد. به عبارت دیگر شرکتکنندگان در شرایط افزایش به کلمات منفی سهیلگیر و تمایل به حدس زدن باشند و در شرایط کاهش توجه متمرکز به خود به کلمات منفی پاسخ «خیر» بیشتری نسبت به شرایط افزایش دهند. بنابراین، این یافته با مدل نظری کلارک و ولز (1995) و با مطالعات کلوچر، کانسین و همکاران (1995):لاند و اوست (1997) ناهمخوان است. ویبراتور مغناطیسی که برای تغییر توجه متمرکز به خود در افراد اضطراب اجتماعی ساخته شد امکان دارد باور پذیر نباشد و در نتایج مطالعه تاثیر داشته باشد. آن بعید به نظر میرسد، زیرا افراد اضطراب اجتماعی که بر قدرت سنجش انگیختگی درونی این ابزار را باور نداشتند، حذف شدند. با توجه به اینکه شرکتکنندگان در این مطالعه دانشجویان کارشناسی ارشد بودند، کلمات به‏کار رفته در این مطالعه بر روی نوجوانان دارای اضطراب اجتماعی هنجاریابی شده بود (استوار و همکاران، 1386) احتمالا به لحاظ سنی بر نتیجه مطالعه تاثیر داشته است.
سوال سوم پژوهش به این موضوع میپردازد که آیا بین گروه افزایش و کاهش توجه متمرکز برخود در حساسیت پاسخ (′ d) با گروه کنترل به واژههای دارای بار هیجانی اضطرابی در افراد دچار اضطراب اجتماعی تفاوت وجود دارد؟
براساس نتایج بدست آمده میزان ′ d برای کلمات منفی در افراد اضطراب اجتماعی که در معرض توجه متمرکز برخود قرار گرفتند معنی‌دار بود و در کلمات مثبت معنیدار نبود. به این معنی که افزایش توجه متمرکز به خود موجب افزایش حساسیت پاسخ به کلمات منفی نسبت به گروه کنترل و گروه کاهش توجه متمرکز به خود داشت. به عبارت دیگر افراد اضطراب اجتماعی در شرایط افزایش توجه متمرکز به خود نسبت به شرایط کاهش و کنترل از قدرت تمیز بالاتر برای کلمات منفی داشتند یعنی توانایی جداسازی کلمات اصلی یا قدیمی از کلمات جدید داشتند. بنابراین یافته با مدل نظری کلارک و ولز (1995) و با مطالعات فوا، فرانکلین (1996) و لاندو و اوست (1997) همخوانی است. کلارک و ولز یک مدل اضطراب اجتماعی را توسعه دادند که در آن به پردازش توجه متمرکز به خود به عنوان یکی از منابع اصلی حمایت از باور‌های منفی اضطراب اجتماعی در نظر گرفته شده است. اینکه از دیدگاه دیگران چگونه به نظر می‌رسند و افراد دیگر چه فکری در مورد آنها دارند. آنها پیشنهاد کردند که تفسیر منفی نشانه‌های اضطرابی مکانیسم اصلی درگیر در حفظ اضطراب اجتماعی است. بنابراین بازخورد کاذب بر ضربان قلب صرف نظر از پیامد‌های عاطفی و سطح اضطراب، باعث شناخت غیر مفید می‌شود. بنابراین افراد دچار اضطراب اجتماعی ارزیابی منفی از نشانه‌های اضطرابی دارند و این اطلاعات را با قضاوتی نادرست برای عملکرد اجتماعی خود بکار می‌برند و در شرایط اضطراب اجتماعی نقطه ضعف نشان‌دهند. تغییر توجه از معنای منفی نشانه‌های انگیختگی درونی موجب بهبود عملکرد و اضطراب می‌شود. این مطالعه از روش‌هایی که در درمان شناختی فوبی اجتماعی استفاده می‌شود حمایت می‌کند و به تغییر توجه به دور از نشانه‌های انگیختگی تاکید دارد.
محدودیتهای پژوهش
یافتههای پژوهش حاضر از افراد اضطراب اجتماعی و دانشجویان به دست آمده است، بنابراین شاید نتوان این نتایج را به افراد غیر دانشجو تعمیم داد.
انتخاب آزمودنیها براساس گزارش شخصی صورت گرفته است. از آنجا که در روشهای خود گزارشدهی، افرادمی خواهند تصویر جامعهپسندی از خود ارائه دهند لذا این موضوع میتواند انتخاب آزمودنیها را با خطا همراه سازد.
پیشنهادهای پژوهشی
در رابطه با گروه نمونه توصیه میشود که چنین مطالعاتی بر روی افرادی (افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی) انجام شود که واژه‏های هیجانی بیشترین معنی را برایشان داشته باشد.
در رابطه با گروه نمونه توصیه میشود که چنین مطالعاتی بر روی افراد اضطراب اجتماعی بجای واژههای هیجانی از تصاویر هیجانی و یا موقعیتهای شبیهسازی شده استفاده شود.
نتایج این پژوهش عمدتا بر نقش کاهش اثرات محرکهای منفی و تهدید کننده بیش از افزایش اثرات محرکهای مثبت و تشویق کننده بر کاهش اضطراب در افراد اضطراب اجتماعی تاکید دارد، البته این امر نیازمند تحقیقات پژوهشی و بالینی بیشتر است.
منابع
استوار، صغری. خیر، محمد و لطفیان، مرتضی (1385). بررسی سوگیری حافظه (شناختی) در نوجوانان با اختلال اضطراب اجتماعی، فصلنامه روانشناسی، 39، 364-349
استوار، صغری. خیر، محمد و لطفیان، مرتضی (1386). تبیین نقش واسطه ای توجه متمرکز بر خود و خود کارآمدی اجتماعی برارتباط بین اضطراب اجتماعی و سوگیریهای شناختی در نوجوانان، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز.
تقوی، محمد رضا (1382). روش شناسی پژوهش در حافظه بازشناسی و معرفی آماری علامت یابی (SAD)، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، (1)20، 80-71.
سادوک. بنجامین، سادوک. ویرجینیا، (2007). خلاصه روان پزشکی. جلد سوم، ترجمه پورافکاری، نصرالله، تهران، شهر آب، (1390).
دادستان، پریرخ، (1376).روانشناسی مرضی و تحولی از کودکی تا نوجوانی. تهران: انتشارات رشد.