تحقیق رایگان درباره انگیزه درونی و بیرونی و انگیزه پیشرفت تحصیلی

دانلود پایان نامه

مائر (1983) اهدافی را که عموماً رفتار پیشرفت تحصیلی را برمی‌انگیزند به دودسته اهداف درونی و بیرونی طبقه‌بندی می‌کند. به نظر او، در اهداف درونی، اهداف مربوط به تکلیف (کوشش برای فهم مطلب) و اهداف مربوط به خود (اثبات هوش و زیرکی خود، ارائه عملکردی بهتر از دیگران) و در اهداف بیرونی، اهدافی مربوط به انسجام اجتماعی (خشنودسازی دیگران) و پاداش‌ها (افزایش درآمد خود) قرار دارند. به نظر هارتر نیز در بعضی از اهداف بیرونی هستند نظیر خشنود کردن والدین یا اجتناب از جریمه‌های منفی آن‌ها، خشنودسازی معلم، به دست آوردن نمرات خوب، دوری از برخوردهای منفی در مدرسه یا به دست آوردن پاداش‌های محسوس (نظیر گرفتن جایزه) و بعضی از اهداف درونی هستند مانند «چیزهایی که یاد می‌گیرم واقعاٌ جالب هستند»، «از حل مسائل یا کشف پیروزی لذت می‌برم». سازه انگیزش تحصیلی رفتارهایی که برای یادگیری و پیشرفت در تحصیل مربوط است، اطلاق می‌شود. به‌طورکلی انگیزش پیشرفت تحصیلی به‌عنوان یکی از انگیزه‌های پیشرفت، نیرویی درونی است که یادگیرنده را به ارزیابی همه‌جانبه عملکرد خود با توجه به عالی‌ترین معیارها، تلاش برای موفقیت در عملکرد و برخورداری از لذتی که با موفقیت در عملکرد همراه است، سوق می‌دهد (ظهیری ناو و همکاران، 1386).
انگیزه‌ی تحصیلی یکی از ملزومات یادگیری به‌حساب می‌آید و چیزی است که به رفتار شدت و جهت می‌بخشد و در حفظ و تداوم آن به یادگیرنده کمک می‌کند. درواقع انگیزه آن چیزی است که به یادگیرنده انرژی می‌دهد و فعالیت‌های او را هدایت می‌کند. گیج و برلانیر در(1996) انگیزه را به موتور یا فرمان اتومبیل تشبیه می‌کنند که شخص را برای رسیدن به هدف خاصی وادار به فعالیت می‌کند. ایمس و ساول (1986) اهداف والدین نسبت به کودکانشان را موردمطالعه قراردادند و بین اهداف مربوط به «تسلط» و اهداف مربوط به عملکرد تمایز قائل شده‌اند. آن‌ها معتقدند افرادی که دارای اهداف تسلط هستند علاقه‌مندند که مهارت‌های تسلط یافته خود را توسعه دهند و به نظر آن‌ها بهترین وسیله برای رسیدن به تسلط “تلاش “می‌باشد. افرادی که دارای اهداف عملکرد هستند علاقه‌مندند که باهوش به نظر آیند که متأسفانه گاهی اوقات عدم تلاش می‌تواند فرد را باهوش به نظر آورد (عمویی، 1382).


بنابراین، می‌توان گفت انگیزش، دلایل رفتار افراد را نشان می‌دهد و مشخص می‌کند که چرا آن‌ها به روشی خاص عمل می‌کنند. رفتار دارای انگیزه، رفتاری باانرژی، جهت‌دار و دنباله‌دار است. از دیدگاه آموزشی، انگیزه، ساختاری چندوجهی است که با یادگیری و پیشرفت تحصیلی مرتبط است. تفاوت‌ها و برداشت‌های متعددی از انگیزش وجود دارد. در حوزه آموزش، انگیزه یک پدیده سه‌بعدی است که دربرگیرنده باورهای شخص درباره توانایی انجام فعالیت موردنظر، دلایل یا اهداف فرد برای انجام آن فعالیت و واکنش عاطفی مرتبط با انجام آن فعالیت می‌باشد (یوسفی و همکاران، 1388).
صاحب‌نظران، انگیزش را به دو گروه اصلی، یعنی انگیزه درونی و بیرونی تقسیم کرده‌اند. انگیزه درونی جذابیت لازم را برای انجام یک فعالیت، ایجاد کرده درحالی‌که فرد تحت تأثیر انگیزه بیرونی باهدف مستقلی به فعالیت خاصی دست می‌زند. روان شناسان، ضرورت توجه به انگیزش در تعلیم و تربیت را، به دلیل ارتباط مؤثر آن با یادگیری جدید، مهارت‌ها، راهبردها و رفتارها متذکر شده‌اند (شهریاری، 1386).
یکی از سازه‌های اولیه‌ای که برای تبیین این انگیزش ارائه کرده‌اند، انگیزش پیشرفت تحصیلی است.
دانش‌آموزان از سطوح متفاوتی از انگیزه پیشرفت تحصیلی برخوردارند، به همین علت، در زندگی خود به شیوه‌های کاملاً متفاوتی رفتار می‌کنند. به‌عنوان نمونه، اشخاصی که ازنظر نیاز به پیشرفت در سطح بالایی قرار دارند، نسبت به افرادی که نیاز به پیشرفت ضعیف‌تری دارند، بیشتر متمایل به تحصیلات دانشگاهی، کسب نمره‌ای بالاتر و فعالیت‌های فوق‌برنامه هستند (اتکینسون، 1980؛ به نقل عمویی، 1382).
انگیزش پیشرفت تحصیلی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که منجر به یادگیری و پیشرفت می‌گردد. به‌عبارت‌دیگر، انگیزش پیشرفت تحصیلی، تمایل فراگیر است، به آن‌که کاری را در قلمرو خاصی به‌خوبی انجام دهد و عملکردش را به‌طور خودجوش ارزیابی کند. غالب رفتارهایی که انگیزش تحصیلی را نشان می‌دهند عبارت‌اند از پافشاری بر انجام تکالیف دشوار، سخت‌کوشی یا کوشش در جهت یادگیری در حد تسلط و انتخاب تکالیفی که به تلاش نیاز دارد (عبدی، 1387).
بنابراین، انگیزش پیشرفت تحصیلی، یا به عبارتی انگیزش درونی، یک حالت روان‌شناختی است و هنگامی حاصل می‌شود که انسان خود را دارای کفالت لازم و خودمختاری ادراک بداند. به دلیل تأثیر انگیزش پیشرفت تحصیلی در موفقیت در دهه‌های اخیر، روان شناسان درصدد بررسی شناسایی عوامل مؤثر در انگیزش پیشرفت تحصیلی بوده‌اند. یافته‌های پژوهش آنان نشان داد که متغیرهای شخصیتی، خانوادگی، دانشگاهی و اجتماعی با این سازه مرتبط می‌باشند. به‌عنوان نمونه، در مطالعه‌ای، متغیرهای شخصیتی دانشجویان به‌طور عام و عزت‌نفس و انگیزش پیشرفت تحصیلی به‌طور خاص، بر یادگیری و پیشرفت تحصیلی تأثیر ذاتی داشته‌اند (یوسفی و همکاران، 1388).
دیگران سمت‌وسوی مطالعه خود را در جهت یکپارچه‌سازی توانمندی عقلانی، سبک یادگیری، شخصیت و انگیزش پیشرفت تحصیلی به‌عنوان پیش‌بین‌های موفقیت تحصیلی در آموزش عالی ذکر کرده‌اند. برای بهبود کیفیت فرآیند تدریس و یادگیری باید شیوه‌هایی برگزیده شوند که انگیزش تحصیلی یادگیرندگان را تحریک کند، آن‌ها را در به دست آوردن توانمندی‌های حرفه‌ای یاری دهد و اضطراب حاصل از یادگیری و امتحان را در آن‌ها کاهش دهد. اسمیت و دیگران (2010) معتقدند که یادگیری تلفیقی نه‌تنها موجب افزایش پیشرفت تحصیلی می‌شود، بلکه مقرون‌به‌صرفه تر و انعطاف‌پذیرتر از روش‌های سنتی آموزش است.
اصطلاح انگیزش را میتوان عامل نیرو دهنده و هدایتکننده و نگه‌دارنده رفتار تعریف کرد. انگیزه و انگیزش غالباً به‌صورت مترادف به کار میروند. بااین‌حال، میتوان انگیزه را دقیقتر از انگیزش دانست به این صورت که انگیزش را عامل کلی مولد رفتار، اما انگیزه را علت اختصاصی یک رفتار خاص به‌حساب آورد.
انگیزش تحصیلی به‌صورت کلی به انگیزه‌ها، نیازها و عواملی گفته می‌شود که باعث حضور یک فرد در محیط‌های آموزشی و کسب یک مدرک تحصیلی می‌گردد (کلارک و همکاران، 2010).
لوین در 1985 انگیزش را عالی‌ترین شاهراه یادگیری دانسته است. بدین معنی که هر چه انگیزه فرد برای آموختن و تحصیل بیشتر باشد، فعالیت و رنج و زحمت بیشتری برای رسیدن به هدف نهایی متحمل خواهد شد. مثلاً اگر یادگیرنده دارای انگیزه پیشرفت تحصیلی بالایی باشد، به تکالیف درس به‌خوبی توجه می‌کند، تکالیف درسی را جدی می‌گیرد و علاوه بر آن سعی می‌کند اطلاعاتی بیش ازآنچه در کلاس درس به او می‌آموزند، یاد بگیرد (طالب زادگان، 1387).
روان شناسان ضرورت توجه به انگیزش در تعلیم و تربیت را به دلیل ارتباط مؤثر آن با یادگیری جدید، مهارت‌ها، راهبردها و رفتارها متذکر شده‌اند و یکی از سازهای اولیه‌ای که برای تبیین این انگیزش ارائه کرده‌اند. انگیزش پیشرفت تحصیلی است. انگیزش پیشرفت تحصیلی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که منجر به یادگیری و پیشرفت می‌گردد. به‌عبارت‌دیگر انگیزش پیشرفت تحصیلی تمایل فراگیر است به آن‌که کاری را در قلمرو خاصی به‌خوبی انجام دهد و عملکردش را به‌طور خودجوش ارزیابی کند. غالب رفتارهایی که انگیزش تحصیلی را نشان می‌دهند؛ عبارت‌اند از پافشاری بر انجام تکالیف دشوار، سخت‌کوشی یا کوشش در جهت یادگیری در حد تسلط و انتخاب تکالیفی که به تلاش نیاز دارد. بنابراین انگیزش پیشرفت تحصیلی یا به عبارتی انگیزش درونی یک حالت روان‌شناختی است و هنگامی حاصل می‌شود که انسان خود را دارای کفالت لازم و خودمختاری ادارک بداند(یوسفی و همکاران، 1388).
باروها و تصورات دانش آموزان نسبت به اهمیت و جایگاه یادگیری شناخت و آگاهی از توانمندی و مهارت خود در انجام تکالیف و فعالیت‌های مربوط به تحصیل و مدرسه و احساسات و واکنش‌های عاطفی نسبت به این‌گونه فعالیت‌ها می‌توانند به علاقه‌مندی دانش‌آموز به یادگیری و تحصیل کمک کند ازجمله صفات فردی که می‌تواند بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان اثرگذار باشد، نگرش‌ها می‌باشند. نگرش پدیده روان‌شناختی پیچیده‌ای می‌باشد که عناصر ارزشی و عاطفی در آن پررنگ است(کاوسیان و همکاران، 1386).
ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﺯ انگیزه‌ی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻳﺎ ﺍﻧﮕﻴﺰﺵ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ، «ﻣﻴﻞ ﻳﺎ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﺴﺐ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻭ ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺭ فعالیت‌هایی ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺩﺭ آن‌ها ﺑﻪ ﻛﻮﺷﺶ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﺷﺨﺺ ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ». انگیزه‌ی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ پس‌ازآن ﻛﻪ دانش‌آموز ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻲ ﺩﺭ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻛﺴﺐ ﺗﺠﺮﺑﻪ می‌کند، ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﻭ ﺍﻧﮕﻴﺰﺵ ﺑﺮ یکدیگر ﺍﺛﺮ می‌گذارند؛ ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ، ﻧﻴﺮﻭﻣﻨﺪﻱ ﻳﻜﻲ ﺑﺎﻋﺚ قدرتمندی ﺩﻳﮕﺮﻱ می‌شود. ﺩﺭ ﻣﺪﺍﺭﺱ، ﮔﺮﭼﻪ برنامه‌های ﺩﺭﺳﻲ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ به‌وسیله‌ی ﻭﺯﺍﺭﺕ آموزش‌وپرورش تدوین‌شده‌اند ﻭ ﺧﻂ مشی‌های ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ به‌طور ﻫﻔﺘﮕﻲ ﻭ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ به‌وسیله‌ی ﻣﻌﻠﻤﺎﻥ ﺗﻨﻈﻴﻢ می‌شوند، ﺳﻬﻢ ﺧﻮﺩﻛﺎﺭﺁﻣﺪﻱ ﻭ انگیزه‌ی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ دانش‌آموز ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ، ﭼﺸﻢﮔﻴﺮ ﺍﺳﺖ. ﭼﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺑﺴﺎ دانش‌آموزانی ﻛﻪ ﺻﺮﻓﺎً انگیزه‌ی ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﺎلا ﻳﺎ ﻗﺪﺭﺕ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ، ﻛﺎﺭﺁﻣﺪﺗﺮ ﺍﺯ دانش‌آموزانی بوده‌اند ﻛﻪ ﺗﻮﺍﻥ ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ بیشترﻱ داشته‌اند (ﺍﻣﺎ انگیزه‌ی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﺎلاﻳﻲ نداشته‌اند) ﻭ ﻧﻤﺮﺍﺕ ﺑﻬﺘﺮﻱ گرفته‌اند(بهرامی و همکاران، 1389).
انگیزش به حالت‌های درونی ارگانیزم که موجب هدایت رفتار او به سوی نوعی هدف می شود اشاره می کند. به طور کلی، انگیزش را می توان به عنوان نیروی محرک فعالیت‌های انسان و عامل جهت دهنده آن تعریف کرد. انگیزش را به موتور و فرمان اتومبیل تشبیه کرده اند و در این مقایسه نیرو وجهت، مفاهیم عمده انگیزش هستند. بنابراین انگیزش عامل فعال ساز رفتار انسان است (سیف، ۱۳۷۹)
انگیزه اصطلاحی است که غالباً با انگیزش مترادف به کار می رود. با این حال می توان انگیزه را دقیق تر از انگیزش و به عنوان حالت مشخصی که سبب ایجاد رفتاری معین می شود تعریف کرد. به سخن دیگر انگیزش عامل کلی مولد رفتار به حساب می آید در حالی که انگیزه حالت اختصاصی رفتار یک شخص می باشد. مثلاً وقتی که می پرسیم چرا فلان شخص رفتار خاصی را انجام داد به دنبال انگیزه او هستیم .
یکی از عوامل انگیزشی جانداران نیاز ها و سائق های حاصل از آنها می باشد. نیازها انواع گوناگونی دارند که معروفترین طبقه بندی نیاز های انسان، طبقه بندی مازلو می باشد؛ مازلو نیاز های انسان را به دو دسته تقسیم می کند: نیاز های کاستی(نیاز های اساسی) و نیاز های بالندگی(فرا نیازها)
نیاز های اساسی شامل:
۱)نیاز های فزیولوژیک یا جسمی
2)نیاز به امنیت یا ایمنی