در فرهنگ توحیدی، انسانی تربیت پیدا میکنه که مظهر اسماء الهی در روی زمینه. براساس آموزهای دینی ، انسانی می تونه مظهر خدا در امامت رحمت باشه که طعم شیرین محبت و مهربانی رو چشیده باشه و خونواده تنها کانونیه که می تونه این مسئولیت رو رو دوش بگیره.

محبت

ایجاد رابطه عاطفی با فرزندان و اعلام محبت به کودکان از جایگاه خاصی در نظام تربیتی امام سجاد برخورداره. ابوحمزه شمالی میگه: بر سرور و مولایم علی بن الحسین وارد شدم. حضرت نشسته بود و کودکی بر زانوانش جای داشت. امام عاشق کودک  می کرد. پیوسته اون رو می بوسید و نوازش می کرد. کودک برخاست، سمت در رفت و به زمین افتاد حضرت سراسیمه برخاست، اون رو از زمین بلند کرد و با پارچه ای، خون از پیکرش زدود و فرمود: فرزندم! تورو به خدا می سپارم از اینکه به دار آویزون شی (حسنی،۱۲۷۹ق،۲ :۱۷۹  )

 

۲-۶-۲- پشتیبانی

پشتیبانی مالی از فرزندان، یکی دیگه از وظایفیه که رو دوش والدین قرار داده شده. بخشی از نفقه ای که پرداخت اون بر مرد لازمه، مربوط به هزینه فرزندان در کوچیکی یا دوران نیازمندیه. از نظر اسلام، در صورت نیازمندی فرزندان و توانایی والدین بر تامین مخارج اونا، والدین باید به کمک اونا بشتابند و اداره اقتصادی اون رو رو دوش گیرند. این قانون اقتصادی اسلام در خونواده نشون میده که اسلام خونواده رو در چارچوب خونواده هسته ای زن و شوهر نمی دونه، بلکه خونواده خیلی از آشنایان درجه اول، یعنی فرزندان، فرزندان اونا و پدر و مادر رو دربرمیگیرد. این نگاه به خونواده، روابط عاطفی و اجتماعی زیادی رو به دنبال  می آورد. (سالاری فر، ۱۳۸۵، ۶۰)

اقتصادی

امام سجاد(ع) هم تامین هزینه های زندگی فرزندان رو وظیفه پدر می دونه و می فرمیاند: «بار خدایا! واسه من و به دست من روزی شون رو فراوون گردان.» (شیروانی، ۱۳۸۶، دعای۲۹)

 

 

۲-۶-۲-۱-. نقش فرزندی:

نقش فرزندی به مجموعه وظایف و انتظارات اجباری یا ترجیحی اشاره داره که واسه هر بچه در این جایگاه نسبت به والدین خود مقرر شده.

مهم ترین رابطه ای که ممکنه بین دو آدم تحقق یابد، رابطه بچه با پدر و مادره که نمایانگر وابستگی وجود بچه به وجود والدین اونه. اینجا نمیشه رابطه دوطرفه رو ملاک آزمایش افعال و رفتار آنهابا همدیگه قرار داد؛ چون هیچ وقت بچه قادر نیس بر پدر و مادر خود تاثیری داشته باشه؛ مانند تاثیری که پدر و مادر در پیدایش بچه خود دارن. وجود بچه، بستگی به وجود والدین خود داره، ولی وجود پدر و مادر هیچ بستگی به وجود بچه هاشون نداره. (مصباح، ۱۳۸۰، ۳ : ۵۳ )

امام سجاد(ع) هم با تاکید بر این مطلب می فرمایند: «من از چیزی که والدینم در حق من انجام دادن، ناخرسند نیستم، ای پروردگار من!) چون که حق ایشون بر منواجب تر،و خوبی شون درباره من مقدم تر،و احسانشان به من بیشتر از انه که به عدالت از اونا تقاص کشم یا با اونا معامله به مثل کنم.» (شیروانی،۱۳۸۶دعای۲۴)

صحیفه سجادیه رابطه مطلوب بین فرزندان و والدین رو به بهترین شکل ممکن به تصویر کشیده. هر رفتاری که از آدم سر می زنه، دارای پشتوانه ای شناختی و انگیزشیه. این مراحل در مورد رفتار با والدین، خوب در دعای بیست و چهارم صحیفه سجادیه بیان شده.

۲-۶-۲-۲- نقش خویشاوندی:

در جامعه رویایی، وظایف اعضای خونواده محدود به درون خونواده نیس، بلکه در افراد خونواده در قبال آشنایان هم مسئولیت دارن و در صحیفه و روایاتی از امام سجاد به این وظایف اشاره شده و مسلمانان به انجام اونا واسه رسیدن به جامعه رویایی، تشویق شدن. امام سجادبا اختصاص دعای بیست و ششم به دوستان و همسایگان، چگونگی تعامل افراد با همسایگان خود در جامعه رویایی رو بیان فرموده ان. ایشون هم اینکه به اهمیت روابط خویشاوندی، نقش حمایتی از نهاد خونواده و تاثیر آ« در تحکیم پایه های خونواده اشاره کردن، که ما در این بخش ، به دلیل جلوگیری از طولانی شدن مطلب، از بیان تفصیلی اون دوری می کنیم.

  • ویژگیای کارکردی نهاد خونواده

خونواده مطلوب در بخش کارکردی هم از مشخصه های خاصی استفاده میکرد که موجب تفاوت خونواده رویایی می شه. کارکرد در بیان کارکرد گرایی، تاثیریه که پدیده های اجتماعی از خود بر جای می ذارن. این آثار، نتیجه کار «ساختارها» هستن.

۲-۷-۱- قانون بخشی به فرزندان:

تامین پدر شرعی واسه فرزندان، ویژگی کارکردی دیگه ایه که خونواده زن وشوهری اجرا می کنه. در واقع، مهم بودن این کارکرد به دلیل یافته های و آثار اجتماعی اون هستش که هویت بخشی به افراد، انتقال منظم ارث،و موندگاری نظام خویشاوندی، از جمله مهم ترین اونا به حساب میان.

کودکان حروم، مشکلات زیادی واسه جوامعی که روابط آزاد جنسی رو تزویج کردن به وجود آورده و افزایش قابل توجه تعداد این فرزندان، موضوعیه که توجه خیلی از جامعه شناسا رو به خود معطوف کرده. افزایش تعداد فرزندان حروم، تا حدودی به وجود اومده توسط تغییر نگرشا و باورها درباره رابطه جنسی قبل از ازدواج و زندگی مشترک بدون ازدواجه. به نظر می رسه اتخاذ تدبیرهایی در مورد کاهش روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج، تنها راه حل مناسب و منطبق با ارزشای اسلامی واسه مشکل فرزندان نامشروعه.

ازدواج

ابوحمزه میگه: خدمت امام علی بن الحسین بودم که مردی خدمت اون جناب اومد و گفت: ای ابا محمد! من گرفتار زنان هستم، روزی زنا می کنم و روزی روزه می گیرم. این روزه کفاره گناه اون روز می شه؟

امام فرمودن: «محبوب ترین کارا پیش خدا اون هستش که مردم از ایشون اطاعات نکنن و معصیت ننمایند. زنا نکنین  و روزه هم نگیرید. » امام باقر در اونجا حاضر بود. دستش رو گرفت و فرمود: «کار دوزخیان رو می کنی و امیدوار هستی وارد بهشت گردی!» (کلینی، ۱۳۶۵، ۵: ۲۴)

بچه متولد شده از زنا، پدر شرعی و قانونی نداره و در نتیجه، از شبکه خویشاوندی و تربیت درست بی بهره میشه.

 

۲-۷-۲- . جلوگیری از انحرافات اجتماعی:

کنترل اجتماعی، یکی از ویژگیای کارکردی مهم نهاد خونواده آرمانیه که از راه نظارت خونواده بر رفتار اعضا تحقق پیدا میکنه. البته با در نظر گرفتن رواج درک و شناخت های فردگرایانه و آزاد خواهانه در جوامع غربی، از نقش خونواده در کنترل مستقیم رفتار همسران شدیدا کم شده.

کنترل مستقیم هر کدوم از دو زوج بر رفتارای طرف مقابل، مخصوصا رفتارای جنسی خارج از چارچوب ازدواج، کاریه که در خیلی از فرهنگای گذشته و حال دیده میشه؛ هر چند به دلیل عواملی مانند قدرت بیشتر مردان و نقشای جنسیتی متفاوت زن/و شوهر، این کنترل، بیشتر از طرف مردان نسبت به زنان اعمال شده.

خونواده، گذشته از کنترل مستقیم، به طور غیر مستقیم و از راه ایجاد فضایی همراه با آرامش و امینت جامعه پذیری و ارضای نیازای جنسی و عاطفی همسران هم انان رو از گرایش به کجروی باز می داره.

مطمئنا ضعف نهاد خونواده، اگه تنها عامل گسترش بی سابقه انحرافات جنسی تلقی نشه، مطمئنا مهم ترین و اصلی ترین عامله و جهان غرب هزینه بسیار سنگینی در برابر بعضی آزادیای موهوم جنسی پرداخته. (بستان، ۱۳۸۵، ۲۵)

هم کنترل اجتماعی، به عنوان یکی از ویژگیای کارکردی مهم خونواده روش زوم شده و به نقشی که زن و مرد در نهاد خونواده در کنترل همدیگه دارن، اشاره شده.

امام صادق(ع) می فرمایند: «هروقت یکی از دامادهای امام سجاد به منزل ایشون می رفت و بر حضرتش وارد می شد، اما عبای خود رو از دوش بر می گرفت و واسه اون پهن می کرد تا روی اون بشینه. بعد به داماد خود می فرمود: «خوش اومدی؛ که توئم تامین کننده هزینه های خونواده خود و هم نگه دارنده ناموس خود ارزیاب شر هواهای نفسانی و اجانب هستی.» (رنجبر، ۱۳۸۰، ۲۲۵)

Categories:علمی
Published on :Posted on