مبانی اساسی موسیقی

سه مبنای اساسی موسیقی یعنی ریتم،ملودی و هارمونی مواد جدائی ناپذیر آن می باشند که با زندگانی ذهنی – روانی و حسی انسان پیوند ناگسستنی دارند. هر کدام از این سه عامل خود به عامل دیگری تقسیم می شوند به عنوان مثال – ریتم،توسط سرعت،کنش های مختلف اصوات. ملودی توسط فواصل بین صداها،صداهای مطبوع و نامطبوع و هارمونی توسط فواصل هارمونیک،آکوردها و جمله بندی های موسیقی هر کدام از این سه عامل در آموزش موسیقی نه به عنوان عوامل ساده موسیقیایی بلکه بایستی به عنوان عوامل تشکیل دهنده زندگی یک انسان به حساب آیند (پورمندان،1381).

– ریتم: در آموزش موسیقی کودک،ریتم اولین جایگاه را به خود اختصاص می دهد. ریتم در واقع آمیخته ای است از عوامل مختلفی چون رکت،نظم،ساختمان،فرم،غریزه،قدرت،تکرار،تناوب،قرینه سازی،شدت و کشش و غیره. ریتم یکی از عوامل زندگی است که منبع حقیقی آن را می توان در حرکات بدن جستجو کرد. ریتم زنده است،و این زنده بودن را از سه جزء جدائی ناپذیر یعنی زمان،شدت و حرکت به دست آورده است که این سه عامل خود ماهیتی و زنده و طبیعی است باید نزد تمام کسانی که می خواهند موسیقی را آغاز کنند گسترش یابد،بنابراین عوامل طبیعی – ریتمیک انسان همچون راه رفتن،نفس کشیدن و یا ضربان های بدن بکار گرفته می شوند تا حس ریتم را گسترش دهند. وجود ریتم در کلمات،به آموزش زبان به کودکان کمک شایسته ای می کند. ریتم کلمات می تواند اشتباهات گفتاری کودکان را به طرز قابل توجهی تصحیح نماید(پورمندان،1381).

در آموزش ریتم،سازهای ضربی یا به اصطلاح کوبه ای نقش مهمی بازی می کنند. این مرزها که از نقطه نظر فیزیکی و توانائی کودکان از آن جهت که آنان برای نواختن این گونه سازها از دست و نه از انگشت استفاده می کنند،دارای اهمیت فراوان می باشند. ساز پیانو به مثابه وسعت صوتی بالا و قدرت ریتمیک بسیار می تواند نه تنها به عنوان یک ساز ملودیک بلکه به صورت یک ساز ریتمیک به کار گرفته شود(پورمندان،1381).

مطلب مرتبط :   وظایف و کارکرد خانواده در قبال جامعه و فرزندان

ملودی: دومین عامل موسیقی ملودی است که شاید بتوان آن را از نظر روان شناسی کودک حساس ترین عامل دانست. ملودی همیشه مشخص ترین خصوصیت موسیقی باقی خواهد ماند. چرا که یک ملودی که از یک احساس و شور درونی برخاسته شده است و نه از یک عامل فیزیکی،در بارور سازی زندگی و حس درونی کودک می تواند نقش اساسی ایفا کند.(پورمندان،1381).

منبع عظیم ملودی را در حقیقت می توان در احساسات و هیجانات خود جستجو کنیم. آنچه بی شک تمامی انسان ها را با کنار گذاشتن تمام گوناگونی ها می تواند پیوند دهد،همانا این حس روانی مشترک است که یک سرود تهییج کننده همه را تهییج می کند و یک ترانه غم انگیز همه را محزون. ملودی موسیقی کودک آمیخته ای است از ریتم و صدا در قالب آواز. بنابراین آنچه در موسیقی کودک بیش از هر چیز اهمیت می یابد آواز است،بنابراین آوازها را اساسی ترین بخش و آموزش آن را حساس ترین قسمت ها می دانیم(پورمندان،1381).

آوازهای کودکان را می توان به چند دسته تقسیم کرد: 1- آوازهای درجه اول که روی هجاهای کوتاه بنا گذاشته می شود. 2- آوازهای شکلک دار که در جهت گسترش حس موسیقی و انتقال آن به بدن به کار گرفته می شوند. 3- آوازهایی که براساس پنج نت دو- ر- می – فا- سل استوار شده اند،این آوازها تأثیر فوق العاده زیاد در شناخت موسیقی و صداها دارند. 4- آوازهایی که حس غریزی ریتم را در کودک آموزش می دهند،مثل “اتل متل توتوله” که در واقع حس ضرب را با زدن دست ها به روی پا و زمان در موسیقی را با طی کردن پاهای مختلف دوباره بازگشتش به نقطه اول و میزان بندی را با داشتن هر مکث در انتهای هر جمله مشخص می سازد. 5- آوازهایی که فواصل مختلف را آموزش می دهند و باعث برانگیختن حس دقت فوق العاده در کودکان می شوند مانند آهنگ های فولکوریک که تمام فواصل مطبوع موسیقی را به کودک آموزش می دهند(پورمندان،1381).

مطلب مرتبط :   افراد موفق و خوشبخت چه کارهایی را متفاوت انجام می‌دهند؟

هارمونی: سومین عامل موسیقی کودک هارمونی می باشد. اساساً حس هماهنگی در کار گروهی با کودک که کاری است تربیتی و هدفی جز اجتماعی ساختن کودک و هماهنگی با جامعه نمی تواند داشته باشد،با علم هارمونی که اساس آن بر هماهنگی بین اصوات مختلف است پیوند می خورد. هارمونی عاملی است صد در صد ذهنی زیرا در مقایسه با ریتم که عاملی فیزیکی است و یا ملودی که عاملی کاملاً حسی است هارمونی عاملی است که به هوش و نحوه کارکرد و تربیت آن بستگی دارد. در علم هارمونی به صدا در آمدن همزمان چند نت با یکدیگر و نحوه پیوستن و حرکت این مجموعه از صداها مورد نظر است که اصطلاحاً مجموعه صداها را آکورد می گویند،بنابراین نحوه بکارگیری آکوردها مختلف برای یک ملودی و شیوه پیوستن هر آکورد به آکورد بعدی موضوع مورد بحث علم هارمونی است. در نهایت موسیقی کودک به مهمترین نکته هارمونی یعنی تمایز و تشخیص صداهای مختلف به صورت همزمان و نت های آکورد نظر دارد. از آنجا که یک آکورد توالی سه صدا با فواصل سوم می باشد با به کارگیری تکنیک های مختلف تلاش در شناسایی هر کدام از این نت ها دارد،این اصل از آنجا ناشی می شود که اصولاً برای تمامی انسان ها از نظر روان شناسی توالی 3 صدا(نت)است که معنای ذهنی دارد(پورمندان،1381).

در حقیقت از طریق ایجاد اصوات گوناگون در ذهن کودک تصورات مختلفی می توان آفرید و از او برگردان آن را به حرکات بدنی انتظار داشت،این بحث که در موسیقی به حرکات هماهنگ بدنی موسوم شده،تمامی روان و جسم و احساسات کودک را در برمی گیرد و عاملی خواهد بود برای اظهارات درونی او(پورمندان،1381).