شروع کار بانکای مرکزی واسه اعمال مدیریت کلان و هماهنگ بر پول و نظامهای پرداخت کشورها با تاسیس بانک مرکزی انگلستان در سال ۱۶۹۴ شروع شد. بانک مرکزی هم مانند بقیه بانک‏ها، به صورت کم کم و با در نظر گرفتن شرایط و ضرورتها پیشرفت یافت. این بانک که به نام بانک انگلستان معروفه و امروزه هم نقش بانک مرکزی انگلستان رو برعهده داره، یکی از معتبرترین بانک‏های مرکزی جهان و دارای سابقه ای بالغ بر سه قرنه. تاسیس بانک فدرال رزرو امریکا هم به عنوان یکی از معتبرترین بانک‏های مرکزی جهان به سال ۱۹۱۳ میلادی برمیگرده که واسه متمرکز کردن عملیات اتاق پایاپای بین بانک‏های آمریکا شکل گرفت.

کلا وظایف بانک‏ها رو می‏توان به شکل زیر دسته بندی کرد:

* نگهداری از سپرده های مشتریان.

* انتقال منابع از یه حساب به حساب دیگه (شامل پرداخت و دریافت وجوه).

* ارائه وام و اعتبار به مشتریان و یا مشارکت با اونا در سرمایه گذاری از شکل های جور واجور دیگه.
سرمایه گذاری

 

* بانک‏ها واسه ایجاد رابطه با مشتریان و سرویس دهی خود به اونا از شعب خود در بازارهای هدف استفاده می کنن.

وظایف اصلی شعب رو میشه به ترتیب زیر دسته بندی کرد:

* پرداخت و دریافت وجوه، انتقال منابع و پردازش شکل های جور واجور حسابهای بانکی.

* تبلیغ، فروش و سرویس دهی بانکی که موجب کسب درآمد و سود واسه بانک می شه.

* نقطه تماس با مشتریان واسه دریافت اطلاعات و پاسخگویی در قبال اونا.

* پایگاه اصلی کارمندان بانک واسه انجام وظایف خود  (روبرت و همکاران، ۲۰۰۳: ۱۷۲).

۲-۲-۲-گذشته بانکداری در ایران

ایران در مورد تجارت و بانکداری الکترونیکی، کشوری جوونه و تا رسیدن به سطحی قابل قبول از اون، راه درازی در پیش داره (سقطچی، ۱۳۸۵: ۵۹). اون طور که سوابق تاریخی نشون میده، اولین بار در ایران کیخاتو، نوه هلاکوخان مغول در سال ۶۹۱ هجری قمری به نشر اسکناسی به نام «چاو» پرداخت که بعدا به دلیلای زیادی جمع آوری شد. نوع دیگری از اسکناس هم مخصوصا در اواخر دوره قاجار و قبل از رواج رسمی پول کاغذی در ایران به صورت حواله هایی به نام «بیجک» مطرح بود و صرافان در مقابل دریافت مسکوک اون رو صادر می کردن تا در معاملات دست به دست شده و استفاده بشه. در تاریخ معاصر کشور واسه اولین بار از سال ۱۲۶۷ هجری شمسی به بعد، اسکناس به صورت رسمی منتشر شد.

انتشار اسکناس در ایران اولین بار به وسیله بانکی به نام بانک شاهی انجام قبول کرد. این بانک بعدا تا سال ۱۳۳۱ هجری شمسی هم با عنوان «بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه» به عملیات بانکی خود ادامه داد. بانک ملی ایران در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی شروع به کار کرد و از سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به نشر اسکناس پرداخت. در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی بانک مرکزی ایران طبق قانونی به نام «قانون پولی و بانکی کشور» تشکیل شد. وظایف اصلی بانک‏های مرکزی رو میشه سیاستگذاری و مدیریت پول و نظام پولی کشور دونست که در رأس این نظام، سیستم بانکداری و بانکای تجاری مثل دولتی یا خصوصی قرار دارن (روبرت و همکاران، ۲۰۰۳: ۱۷۵).

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اون زمان، به خاطر فعال کردن نظام بانکی کشور، تصمیم به سازماندهی نظام فوق با راه و روش ملی شدن بانک‏ها گرفته شد و آخرسر در تاریخ ۱۷ خرداد ماه سال ۱۳۵۸ هجری شمسی طبق مصوبه شورای انقلاب ۲۸ بانک، ۱۶ شرکت پس انداز و وام مسکن و ۲ شرکت سرمایه گذاری مشمول قانون ملی کردن بانک‏ها شدن. با در نظر گرفتن شرایط جنگ درزمان سالهای ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ هجری شمسی و شروع بازسازی کشور از سال ۱۳۶۹ هجری شمسی به خاطر افزایش رفاه اجتماعی و سرویس دهی اجتماعی گسترده تر در تموم نقاط جغرافیایی کشور به اقشار جور واجور جامعه، بانک‏ها با پیشرفت جغرافیایی شعب خود خدمات اجتماعی یاد گرفتن رو ارائه دادن. هر چند بانک‏ها به دلایلی چند از تحولات بانکداری در جهان دور موندن ولی نمیشه نقش به سزای اونا رو در شرایط اون زمان ندیده گرفت. شروع دهه هفتاد رو می‏توان سرفصلی جدید در تغییر نظام بانکی به حساب آورد، چون که در اوایل همین دهه بانک‏ها به خاطر سرویس دهی بهتر شروع به مکانیزه کردن فعالیت‏های خود کردن که همین امر باعث شد تا در اواسط همین دهه پیشرفت جغرافیایی شعب بانک‏ها دچار رکود و در بعضی موارد به طور کاملً متوقف شه (فتحیان و گلچین پور، ۱۳۸۶: ۲۸).

وام مسکن

قبل از انقلاب، به کار گیری کارت پول (ویزا، مستر کارت و آمریکن اکسپرس) در سطح محدودی در ایران عادی بوده. اما پس از انقلاب، به کار گیری وسایل نوین پرداخت الکترونیکی به سال ۱۳۷۰ و شروع به کار عابر بانک سپه برمیگرده که اولین نمونه از کارتها رو با توانایی برداشت از پایانه های خودپرداز در اختیار مشتریان شبکه بانکی قرار داد (فتحیان و گلچین پور، ۱۳۸۶: ۲۹). در بیستم خرداد ۱۳۸۱ یه سری از مقررات حاکم بر مرکز شبکه رد و بدل کردن اطلاعات بین بانکی موسوم به «شتاب» تصویب شد که این مرکز فعالیت خود رو از اول تیرماه ۱۳۸۱ با هدف جفت و جور کردن زیرساخت بانکداری الکترونیکی زیر نظر بانک مرکزی شروع کرد. طرح شتاب که واسه هماهنگی و همکاری بین بانک‏ها و سازماندهی سیستم پولی کشور در شورای عالی بانک‏ها به تصویب رسید، کلیه بانک‏ها رو مجبور به پیوستن به این شبکه ساخت (مهریار و اکبرپور شیرازی، ۱۳۸۶: ۳۶). آزمایشهای اولیه این شبکه با سه بانک دولتی شروع شد. دو بانک تخصصی (کشاورزی و پیشرفت صادرات) و یه بانک تجاری (صادرات ایران) در پایلوت اولیه این طرح حضور داشتن. شتاب که با ایجاد رابطه بین دستگاه های خودپرداز در این سه بانک به دنیا اومد، در دو مرحله، طراحی شد. در مرحله اول شبکهشتاب به ایجاد رابطه واسه سرویس دهی برابر کارتهای الکترونیکی پرداخت و در مرحله دوم کلیه ارتباطات بین بانکی و انتقال پولی بین بانک‏ها رو پوشش میده.

کشاورزی

آزمایشای اولیه شتاب با ایجاد اتصال بین دستگاه های خودپرداز و پایانه های فروش سه بانک اولیه عضو شتاب و بانک سروسامون به عنوان بانک خصوصی که در سال ۱۳۸۲ به عضویت شبکه شتاب درآمد، اجرا گردید. در اواخر سال ۱۳۸۲ بانک ملی ایران به عنوان دارنده بیشترین شعب و بزرگترین بانک تجاری کشور به طرح شتاب ملحق شد و از اردیبهشت ۱۳۸۳ فعالیت خود رو در این بخش شروع کرد (سقطچی، ۱۳۸۵: ۶۹).

شروع دهه هشتاد در  نظام بانکی کشور تولدی دیگه به حساب میاد چون که در این دهه با پایه گذاری سیستم شتاب، بانک‏ها مجبور به برابر سازی و واقعا کامل کردن فعالیت‏های بانکی خود شدن و به دنبال اون تغییرات ساختاری دیگری در بانک‏ها به وجود اومد. اگه بخوایم به ابعاد جور واجور از دید جامعه و میدون بین المللی و نظام بانکی نگاهی داشته باشیم میشه گفت گسترده شدن جوامع، گشایش و پیشرفت نهادهای دیگه رو به همراه داره. در جامعه ما هم همراه با رشد جمعیتی، تغییر در ساختارهای اجتماعی، تغییر نیازای جامعه، رشد فنّاوری، پیوستن به تجارت جهانی، هم جهتی با بانکداری بین المللی، افزایش سطح سواد در جامعه و چیزای دیگه ای به جز اینا، گشایش و پیشرفت نهادهای زیادی رو در جامعه تماشاگر هستیم که بیشتر این نه هاده ها، نهادهای خدماتی هستن و بانک‏ها به عنوان یکی از مراکز سرویس دهی اجتماعی گسترده واسه تکمیل همه این نه هاده ها شروع به جور واجور سازی خدمات اجتماعی و پیشرفت فیزیکی و غیر فیزیکی ساختار خود کردن تا بتونن همراه با بقیه نهادهای دیگه و در بعضی موارد بیشتر از اونا، این مرحله گذار رو طی کنن (فتحیان و گلچین پور، ۱۳۸۶: ۳۱).

۲-۲-۳-بانکداری نوین

بانکداری نوین روی کارکرد بانک‏ها موثره. بعضی وقتاً بی سوادی مشتری به عنوان مانع مهم در سرویس دهی و اجناس نشده. واسه بانک‏ها، انگیزه اصلی به کار گیری بانکداری الکترونیکی افزایش تعداد ارباب مراجعه و حفظ و نگهداری اونا هستش. سوددهی بانک‏ها در گذار به رسانه (وسیله) بانکداری الکترونیکی مزید بر دلیل شده.

در طول تاریخ، بخش جوانان به وسیله مجموعه گسترده ای از بازاریابان تا قبل از دهه ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار گرفته، اما ً ظهور اولین تبلیغات در شرکت پپسی[۸] در دهه ۱۹۶۰ به طور زیادی بر اهمیت و نتیجه امتحان نسبی موفق (گروه بندی) جوانان اضافه کرده.

این مسأله واسه بخش بانکداری اعتباری که در اون رقابت شدید بوده و توأم با نیازای مصرف کننده به سرعت دچار تغییر می شن، بسیار اهمیت داره. در حالی که راهکارهای تکنولوژیکی نوین موفقیت هایی رو به دنبال داشته ان، اما آدمایی وجود دارن که باور دارن که روش فناوری به تنهایی موثر نخواد بود چون تلاش می کنن به تعداد بیشتری از مشتری ها دست یافته و در نتیجه در دید کردن تفاوتها و اولویتهای رفتاری مصرف کنندگان شکست خورده می موند (رابرت راجیمبانا و الیوت، ۲۰۰۰: ۱۱۴).

تحقیقات انجام شده در مورد اولویت ها، انتخاب ها و پذیرش اجناس و خدمات جدید از طرف مصرف کنندگان معمولاً در چارچوب پراکنده به شکل گسترده مورد بحث و بررسی قرار گرفته و در گذشته به دو راه و روش متکی بوده. راه و روش اول معطوف به تعریف و شناسایی ویژگی های مصرف کننده یا نوآور می باشه، در حالی که راه و روش دوم به ویژگی های نوآوری ها (اجناس / خدمات) می پردازه.

به خاطر تشویق پذیرش بیشتر بانکداری الکترونیکی در کشورای در حال پیشرفت، درک بهتر عوامل پیش برنده و مشکلات اثر گذار بر پذیرش بانکداری الکترونیکی حیاتیه. با فهمیدن به عوامل و شرایط اثر گذار بر توانایی کشورای در حال پیشرفت در پذیرش کامل بانکداری الکترونیکی و درک امتیازات اون، می‏توان مضامین راهبردی رو واسه محققان و کارشناسان در مورد چگونگی گسترش بانکداری الکترونیکی در کشورای در حال پیشرفت ارائه کرد (شیرا و همکاران، ۲۰۱۰: ۶۴).
مشکلات

یافته های حاصل از پژوهشای قبلی نشون داد که موفقیت بانکدرای اینترنتی نه فقط به وسیله بانک‏ها یا پشتیبانی دولتی، بلکه از راه پذیرش اون از طرف مشتریان هم تعیین می‏شه. این مسأله اثر زیادی بر پذیرش بانکداری الکترونیک داشته (پیکارانین و همکاران[۹]، ۲۰۰۴: ۱۱۷).

در حالی که در هندوستان بیشتر از ۴/۶ میلیارد دلار در بخش نرم افزار و خدمات صادرات داره، استخدام حدود ۴۱۵۰۰۰ متخصص نرم افزار در بیشتر از ۹۰۰ شرکت، سیاستهای اقتصاد آزاد که از طرف دولت از اوایل دهه ۱۹۹۹ در پیش گرفته شده فرصتهای بی تعدادی واسه شرکت های خارجی به خاطر به کار گیری پتانسیل موجود در بازار بزرگ هند رو جفت و جور کرده. در نتیجه، جریان مستقیم سرمایه گذاری خارجی به هندوستان از اندازه ۱۰۳ میلیون دلار در سالهای ۹۱ـ۱۹۹۰ به ۱/۵ میلیارد دلار در سالهای ۲۰۰۱ ـ ۲۰۰۰ زیاد شد. بازاریاب های خارجی در بخش های جورواجور از بخش فناوری اطلاعات و الکترونیک گرفته تا نوشابه و غذاهای آماده (حاضری)، وارد بازار هندوستان شده ان و با بازاریاب های داخلی در حال رقابت می باشن (ریتی آگاروال و همکاران، ۲۰۰۹: ۴۷).

اینترنت به عنوان شبکه ای واسه سرویس دهی، فرقی اساسی با بقیه شبکه های شعب، یا بانکداری تلفنی داره چون محیطی واسه در هم عمل (تعامل) جفت و جور کرده. پس، رقابت های منحصر به فردی به دنبال داشته و لازمه راه حل های جدیده (محمود حسین شاه و همکاران، ۲۰۰۶ : ۲۰). توجه به عوامل مهم موفقیت در بانکداری الکترونیکی واسه مدیران عالی رتبه سازمان های بانکداری اهمیت داره چون به اونا در بهبود روند پذیرش بانکداری الکترونیکی کمک می رساند (محمود حسین شاه و هکاران، ۲۰۰۴: ۸۲).

در کمیته بازل، بانکداری الکترونیکی با عنوان سرویس دهی و اجناس بانک‏های اعتباری و ارزشی از راه شبکه های الکترونیک تعریف می‏شه. این جور خدمات و اجناس می‏تونن شامل جذب سپرده، وام، مدیریت حساب، ارائه مشاوره مالی، پرداخت الکترونیکی قبض ها و ارائه بقیه اجناس و خدمات پرداخت الکترونیکی مثل پول الکترونیکی باشن (حسینی علی فراویشی و همکاران ، ۲۰۱۱: ۳۳۲۰).

وجود بخش بانکداری اینترنتی در هر کشور به خاطر برانگیختن رشد اقتصادی و موندگاری ثبات (پایداری) مالی در کل نظام مالیه. پس، انقلاب در میدون اطلاعات و فناوری بانک‏ها رو برانگیخته س تا در بخش فناوری سرمایه گذاری های بیشتری به خاطر افزایش حداکثری برگشت سرمایه و جذب مشتریائی که خدمات کمتر از سطح میانگین رو نخوان قبول کرد، بکنن (محمد الصّمدی، ۲۰۱۱: ۱۸).

آلن و همکاران (۲۰۰۲) فاینانس (تأمین مالی) الکترونیک رو به صورت زیر تعریف می کنه: «سرویس دهی و بازارهای مالی با بهره گرفتن از ارتباطات و محاسبات الکترونیک». به کار گیری ارتباطات الکترونیکی در فاینانس (تأمین مالی) دارای گذشته ایه که به دهه ۱۹۷۰ برمیگرده. قبل از اون پرداخت های بین بانک‏ها از راه تلگراف صورت می گرفته. با این وجود، واسه پرداخته های کلان یا خرد از راه عملکرد های ارتباطی الکترونیک به طور موثر و موثر صورت می گیرد.

قلمروهای بین نهادهای مالی جور واجور از راه وسایل الکترونیکی در مورد داد و ستدها، خدمات و کالاهایی که الکترون یا تاثیر و کیفیت بیشتری عرضه می شن، حذف شده ان (صنا حیدر سُمنو و همکاران، ۲۰۱۱: ۵۴).

[۱] – Roberts et al.

[۲] – Deposit Currency

[۳]- Clearing House

[۴] – Federal Reserve

[۵] – Visa Card

[۶]- Master Card

[۷] – American Express

[۸] – Pepsi

– Pikkarainen et al.

Categories:علمی
Published on :Posted on