مثل مفاهیم و اصطلاحات حقوقی مهمی که در فرآیند رسیدگی و به ویژه مرحله اجرای احکام ممکنه با اون روبه رو شیم، بحث اعساره. طرح دعوا به وسیله یک شخص در مراجع قضائی لازمه صرف وقت و هزینه هستش. هدف هر شخص از طرح یک دعوا و صرف این وقت و هزینه در آخر گرفتن حکمی به نفع خود و اجرای اون حکمه اما با این حال بعضی وقتا مشکلاتی بر سر راه این هدف پایانی یعنی اجرای احکام، ساخته میشه که یکی از مهم ترین، عادی ترین و شناخته شده ترین اونا در عالم حقوق، بحث اعساره و در نظام حقوقی ما مثل بقیه نظامای حقوقی مباحثی از قوانین مختلف رو به خود اختصاص داده.
در این نوشتار کوتاه سعی بر اینه تا با استفاده از قوانین مربوط به این بخش به ویژه قانون آیین قضاوت مدنی و قانون جدید نحوه ی اجرای محکومیتای پولی پذیرفته شده ۱۳۹۳ نکاتی رو مطرح کنیم در مورد این که اعسار چیه و کی معسر تلقی می شه و این که چه طور باید واسه گرفتن حکم اعسار اقدام کنیم و در صورت ارسال این حکم از چه فایدهایی بهره مند خواهیم شد.

منظور از اعسار چیه و چه اقسامی داره؟

از نگاه کلمه ای نویسندگان اعسار رو به معنی سختی، سختی و سختی تعریف می کنن و در فقه این واژه رو برابر واژه افلاس قرار میدن. در اصطلاح حقوقی منظور از اعسار، ناتوانی در پرداخته. پس به کسی که ضعیف از پرداخت باشه، معسر میگن.
در یک تقسیم بندی معروف و راحت، اعسار به دو قسم تقسیم می شه.

  1. اعسار از پرداخت هزینه قضاوت: همونجوریکه میدونیم طرح هر دعوا و اخذ حکم و اجرای اون در فرآیند قضاوت، دربردارنده ی هزینه های زیادی هستش که به تناسب نوع دعوا و خواسته ی ما و همین طور دلایل ای که واسه اثبات دعوا به کار می بریم این هزینه ها می تونه متفاوت باشن. یک نوع از اعسار، اعسار از پرداخت این هزینه های دادرسیه و برابر قانون آیین قضاوت مدنی، معسر از هزینه قضاوت کسیه که به دلیل ی لایق نبودن دارایی یا نبود دسترسی به ثروث خود به طور موقت قادر به پرداخت اون نیس.
  2. اعسار از پرداخت محکو م به (اون چیزی که مورد حکم هستش): که برابر قانون جدید نحوه ی اجرای محکومیتای پولی منظور از این نوع، کسیه که به دلیل نداشتن پولی، قادر به پرداخت دیون و بدهیای خود نیس. البته نبود توانایی دسترسی به ثروث هم در حکم نداشتن ماله و اثبات این مورد هم با خود بدهکاره. واقعا میشه گفت هرکی به موجب حکم دادگاه به دادن هر نوع پولی به دیگری محکوم شه (مثلا دیه، ضرر و زیان به دلیل جرم، داشتن بدهی به دیگری و … ) و توانایی پرداخت اونو نداشته باشه و این در پیش دادگاه صالح به اثبات برسه، معسر از پرداخت محکوم به شناخته می شه.

چند نکته در مورد حکم اعسار

  1. بعضی وقتا اعسار مطلقه یعنی به طور مطلق محکوم علیه نمیتونه هزینه قضاوت یا چیزی که به اون محکوم شده رو پرداخت کنه و بعضی وقتا این نبود توانایی نسبیه و ممکنه بعدا بتونه تموم یا بخشایی از این محکومیتا رو پرداخت کنه.
  2. نکته ای که باید در این مورد به اون توجه داشت اینه که اگه معسر در دعوا پیروز شه و حکمی به نفع اون صادر شه و از اعسار خارج شه، هزینه های قضاوت از اون دریافت میشه و حمایتا از اون ورداشته می شه.
  3. بعضی از نویسندگان فکر میکنن که برابر ابلاغ بخشنامه ی قوه ی قضائیه در اجرای ماده ۶ قانون نحوه ی اجرای محکومیتای پولی پذیرفته شده ۱۳۷۷ به محاکم دادگستری، این محاکم باید اصل رو بر اعسار و نبود توانایی پولی محکومین بذارن و این محکوم لهه که باید دارا بودن و تواناییِ پولیِ فرد محکوم رو ثابت کنه. این تفسیر از ماده ۲ قانون جدید نحوه ی محکومیتای پولی هم ممکنه به دست آید چون که در متن این ماده می خونیم: «منبع اجراکننده ی رأی …. مکلفه به خواسته محکوم له از راههای پیش بینی شده در این قانون و هم به هر راه دیگر که قانونا ممکن باشه، نسبت به شناسایی اموال فرد محکوم و ضبط اون به میزان حکم صادر شده اقدام کنه.» واقعا این ماده اعلام می کنه که محکوم له باید در اول «دارا بودن» محکوم رو ثابت و اموال اونو شناسایی و معرفی کنه هر چند که اگه محکوم علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه علاوه بر ارائه صورت کلیه ی اموال خود، دعوای اعسار رو طرح نکنه یا بدهی خود رو پرداخت نکنه حبس میشه.
  4. همین تفسیر در مورد مهریه هم مطرح شده. برابر قانون جدید حمایت از خونواده اونقدر چه مهریه در زمان اتفاق عقد تا یکصد و ده سکه تموم بهار آزادی یا برابر اون باشه ضمانت اجرای کیفری حبس واسه دریافت اون قابل تصوره و مازاد بر اون به شرط دارا بودن زوجه که باید ثابت شه. واقعا فرق در بار اثباته یعنی واسه مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه ی تموم بهار آزادی فرض می شه که زوج داراس و اگه ضعیف باشه این زوجه که باید ادعای ناتوانی خود رو ثابت کنه اما در مورد مازاد بر این مقدار تصور اینه که دارا نیس و این زوجهه که باید دارایی و توانایی اونو واسه پرداخت ثابت کنه.
  5. مطلب مهم بعدی که باید به اون توجه شه اینه که معافیتی که فرد معسر از پرداخت هزینه ها پیدا می کنه باید واسه هر دعوا به طور جداگونه گرفته شه اما اگه تونستید در یک دعوا اعسار خود رو ثابت کنیم می تونیم در همه مراحل مربوط به همون دعوا از این معافیت استفاده کنیم مثلا اگه در مرحله اولین رسیدگی، اعسار خودمون رو ثابت کرده باشیم می تونیم در مراحل تجدید نظر و فرجام خواهی از همون دعوا از این معافیت استفاده کنیم. همین طور اگه دعاوی زیادی رو به طرفیت یک شخص واحد و به طور هم زمان اقامه کرده باشیم، می تونیم از حکم اعساری که نسبت به یکی از این دعاوی صادر شده، در بقیه دعاوی هم علیه همون شخص استفاده کنیم.
  6. مطلب دیگری که در مورد حکم اعسار باید یادآوری کنیم اینه که اگه فرد معسر فوت کنه، ورثه اون نمی تونن از حکم اعسار صادر شده واسه متوفی استفاده کنن مگه این که اعسار و ناتوانی خودشون رو اثبات کنن.
  7. و مطلب آخر این که خواسته ارسال حکم اعسار از تجار پذیرفته نمی شه و اگه تاجری ضعیف از پرداختا باشه، باید برابر قانون، دادخواست ورشکستگی بده. دلیل این مورد هم اینه که بررسی توانایی یا نبود توانایی فرد تاجر نیازمند بررسیای تخصصی تر و دقیق تریه و ارسال حکم ورشکستگی در مورد تجار آثار گسترده تر و بیشتری رو به دنبال داره. از همین رو قانون گذار تفکیکی بین افراد عادی و تجار در این مورد قائل شده.
مطلب مرتبط :   افراد باهوش چه ویژگی‌‌هایی دارند؟

واسه خواسته ارسال حکم اعسار چیجوری و به چه مرجعی مراجعه کنیم؟

ادعای اعسار رو می تونیم به طور جداگونه یا علاوه بر دعوای اصلی ای که اقامه کردیم، مطرح کنیم. در هر حال منبع رسیدگی به ادعای اعسار (چه اعسار از پرداخت هزینه قضاوت باشه و چه اعسار از پرداخت بدهی) با دادگاهیه که صلاحیت رسیدگی اولین به دعوای اصلی رو داره یا در اول به اون رسیدگی کرده و این دعوا به طرفیت محکوم له (کسی که حکم به نفعش صادر شده) اقامه می شه.
کسی که می خواد ادعای اعسار رو مطرح کنه باید صورت کلیه ی اموال خود شامل تعداد یا مقدار و قیمت کلیه ی اموال خود رو به طور کامل و به همراه میزان صورتا نقدی که پیش بانکا و یا بقیه مؤسسات پولی و اعتباری ایرونی و خارجی داره و هم به همراه مشخصات دقیق حسابای نامبرده و همین طور کلیه ی اموالی که پیش افراد دیگری داره و کلیه ی مطالباتی که از اونا داره و فهرست نقل و انتقالات و هر نوع تغییری رو که در اموال اشاره شده از یکسال قبل از طرح دعوای اعسار به بعد داده رو ضمیمه ی دادخواست اعسار خود کنه.

اگه مدعی اعسار بخواد ادعای خود رو با استفاده از شهادت شهود به اثبات برسونه باید شهادت نامه ی کتبیِ کمه کم دو شاهد رو به یه مدت که بتونه نسبت به وضعیت زندگی فرد آگاهی کافی داشته باشن به دادخواست اعسار ضمیمه کنه.

بعد از این که دادخواست اعسار با ضمیمهایی که اشاره شد به دادگاه صلاحیت دار تقدیم شد، دادگاه مکلفه فورا با استعلام از مراجع مربوطه و به هر راه دیگر که ممکن باشه، نسبت به بررسی وضعیت پولی مدعی اعسار اقدام کنه.

مطلب مرتبط :   افراد موفق تعطیلات خود را چگونه می‌گذرانند؟

ادعای اعسار مثل این که به وسیله دادگاه پذیرفته شه یا رد شه، قابل تجدیدنظر هستش.

اگه ادعای اعسار پذیرفته شه، اگه فرد مدیون بتونه بدهیای خود رو اقساطی پرداخت کنه، دادگاه با توجه وضعیت این فرد مهلت مناسبی واسه پرداخت می ده یا حکم می ده که این فرد بدهی رو به شکل اقساطی پرداخت کنه.

امتیازات ارسال حکم اعسار چیه؟

یکی از مباحث مهم اعسار، آثار اون و باخبر شدن از امتیازات اینه. طبق قوانین در صورتی که حکم اعسار از طرف دادگاه صادر شه، فرد معسر از بعضی امتیازات بهره مند می شه که مهم ترین اونا عبارتند از:

  1. کسی که مدعی اعسار باشه و این ادعای خود رو هم در دادگاه به اثبات برسونه از معافیت موقت واسه پرداخت تموم یا قسمتی از هزینه های قضاوت بر خوردار می شه.
  2. این فرد می تونه از حق داشتن وکیل معاضدتی و معافیت موقت از پرداخت حق الوکاله ی اون بهره مند شه.
  3. یکی دیگر از امتیازات ارسال حکم اعسار واسه معسر در مباحث حقوق خونواده. برابر قانون حمایت از خونواده ثبت طلاق موکول به پرداخت کلیه ی حقوق پولی زوجه (زن) است اما در صورتی که حکم قطعی طبق اعسار زوج (شوهر) یا تقسیط محکوم به (مثلا مهریه، جهیزیه، نفقه و بقیه حقوق پولی زن) صادر شده باشه، طلاق بی پرداخت کلیه ی حقوق پولی ثبت می شه اما زوج باید برابر حکم دادگاه بدهیای خود رو طبق زمان پیش بینی شده در حکم، بده.
  4. مثل امتیاز دیگری که قابل تصوره در بحث ممنوع الخروج کردنِ فرد بدهکاره. برابر قانون، منبعِ اجراکننده ی رأی باید به خواسته محکوم له قرار ممنوع الخروج بودن محکوم علیه رو صادر کنه اما اگه حکم اعسار و ناتوانی محکوم علیه از دادگاه صادر شده باشه، این قید ممنوع الخروج بودن ورداشته می شه.


16000تومان

Comments (0):

Write a comment: